Trở
lại Trang Nhà:Đọc Tác Phẩm
CÂU CHUYỆN CỦA NHỮNG CÂY ĐẠI THỤ
Mới Xuất Bản Tại Việt Nam
Nguyễn Đức Tuyên
Vào đầu năm 2003, một cuốn sách được ấn hành tại Việt Nam ghi lại hồi ức của “Hai Cây Đại Thụ” thuộc Ḍng Chúa Cứu Thế Việt Nam là Linh Mục Vũ Ngọc Bích và Linh mục Trần Hữu Thanh, với rất nhiều chi tiết rất đáng lưu tâm, không những ghi lại cuộc đời mục vụ của hai vị linh mục mà từ những thăng trầm, những trăn trở, những va chạm, những tù đầy, những cách đối xử của nhà cầm quyền cộng sản đối với “Hai Cây Đại Thụ”, ta c̣n t́m thấy ở cuốn sách những chứng từ về đàn áp tôn giáo khá sống động trong nửa thế kỷ vừa qua, đặc biệt là ở miền Bắc Việt Nam.
Được biết, v́ một lư do tế nhị, chuân chuyên của chính cuốn sách cũng giống như cuộc đời “Hai Cây Đại Thụ” nên cuốn sách không ghi tác giả – may mắn chúng tôi đưộc biết tác giả– và Ḍng Chúa Cứu Thế cũng phải ghi là “lưu hành nội bộ” để tránh kiểm duyệt và điểm sau cùng là ấn bản này đă “tự ư đục bỏ” một số đoạn gai góc nhất, khác hẳn với nguyên bản mà tác giả đă bỏ ra nhiều thời gian, gặp gỡ trao đổi với Linh mục Vũ Ngọc Bích và Linh mục Trần Hữu Thanh để ghi lại cuốn hồi ức khá trung thực và sống động này.
Cuốn sách chia làm hai phần, ghi lại hồi ức của Linh mục Vũ Ngọc Bích từ trang đầu đến trang 42 và hồi ức của Linh mục Trần Hữu Thanh từ trang 43 đến trang 210.
Kỳ này chúng tôi đọc phần hồi ức của Linh mục Vũ Ngọc Bích, cố gắng soi chiếu những ǵ liên hệ đến cuộc đời linh mục của ngài sống trong Xă Hội Chủ Nghĩa tại miền Bắc.
Linh mục Vũ Ngọc Bích sinh năm 1914 tại Phát Diệm, ngay từ nhỏ đă có ước nguyện hiến dâng cuộc đời cho Chúa. Tên khai sinh của ngài là Vũ Văn Tín, sau được đổi là Vũ Văn Nghị, khi đi tu với cha Phạm Bích Đào được ngài phán một câu: “Tao đổi là Bích” và mang tên Vũ Ngọc Bích từ đó. Năm 1936 ngài đổi từ “tu triều” sang “tu ḍng” Chúa Cứu Thế. Thụ phong linh mục ngày 6.6.1942, phó xứ Thái Hà năm 1943, dạy học tại Đệ Tử viện Huế đến năm 1944, được đổi về Nam Định với đoạn đường khổ ải từ đó. Năm 1948 trở về Hà Nội, cùng với cha Tuyên, tục bản nguyệt san Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, và đă trải qua nhiều gian lao. Tháng 3 năm 1954 ngài vào Đà Lạt với dự tính theo Nhà Tập II. Khi đất nước chia đôi, nhiều linh mục từ Bắc vô Nam th́ linh mục Vũ Ngọc Bích t́nh nguyện trở lại Hà Nội với một lời dí dỏm trêu chọc của một người thân:” Liệu mà rửa cổ đi nhé!”. Thế rồi, gần nửa thế kỷ truân chuyên trên đất Bắc, ngay trong ḷng thủ đô Hà Nội, linh mục Bích đă chịu trăm cay ngàn đăng, đến nay ngài đă gần 90 tuổi, mắt đă ḷa, thân bại liệt nhưng trí óc c̣n minh mẫn, ghi nhớ từng ngày từng tháng, từng sự kiện của Ḍng, của Giáo hội và của Quê hương. Câu chuyện được kể sẽ là thước phim quí giá ghi lại những năm tháng đă qua và là bài học cho hậu thế. Ngài nằm giường kể lại đời ḿnh.
Khi cha Bích về tới Hà Nội th́ Nhà Ḍng chỉ c̣n 2 thầy Việt Nam và 2 linh mục Canada, nhưng rồi 2 thầy bị bắt và chết trong trại cải tạo và 2 linh mục Canada bị trục xuất. Cha nói:
“Như vậy cộng đoàn Hà Nội của chúng tôi chỉ vỏn vẹn có năm người. Lần lượt mỗi người “ra đi” mỗi cách, bắt đầu là thầy Marcel Văn. Một hôm, thầy cùng anh nấu bếp của Nhà Ḍng lên Nhà Chung. Khi đi cũng không nói rơ là đi đâu, đến bờ hồ th́ hỏng xe. Trong khi chờ sửa xe thầy vào một tiệm hớt tóc.... Khi thầy Văn hớt tóc xong, ra lấy xe và chưa kịp nổ máy th́ công an ập tới bắt về đồn. Mấy ngày sau chúng tôi được tin là thầy đă bị đưa đi trại giam Mỏ Chén ở Sơn Tây. Mấy tháng sau lại có tin là thầy bị chuyển lên Yên Bái. Đến năm 1958, một anh giáo viên gốc giáo xứ Đồng Tŕ bị giam cùng với thầy Văn được thả về đă kể lại cái chết của thầy. Khi thầy chết chúng tôi có nhận được giấy báo tử, nhưng không rơ chi tiết”
Đối với 2 linh mục Canada, cha Bích kể lại:
“Người thứ hai là cha Paquette, được công an sắp xếp cho trốn sang Hồng Kông. Cha Côte được mời ra khỏi Bắc Việt bằng máy bay”.
“C̣n lại Thầy Clemente Đạt, được công an dàn dựng hoạt cảnh để vu khống, bắt giam, và thầy chết rũ tù trong trại cải tạo:
“Thầy Đạt trở thành cái gai đối với chính quyền. Một kịch bản được dựng lên: một cô thiếu nữ ngoại dạo ở phố Hàng Bột đến mua sách dạo trong nhà sách do thầy Đạt quản lư. Cô đến gần chỗ thầy, một anh công an đẩy cô về phía thầy, một anh khác chụp ảnh. Tấm ảnh được họ dùng làm chứng cứ để tố cáo thầy có những quan hệ bất chính”.
(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 25 tháng 11/2003 trang 100)
