Trở
lại Trang Nhà:Nhân đọc hồi kư “TÔI PHẢI SỐNG”
suy nghĩ về CÔNG LƯ và ḷng XÓT THƯƠNG
Nguyễn Bửu Đồng
Karl, một thanh niên 21 tuổi, viên sĩ quan tổ chức mật vụ SS của Đức Quốc Xă, đang nằm chờ chết trong bệnh viện dành cho tù binh. Anh sanh trưởng trong một gia đ́nh công giáo gương mẫu, với một người mẹ suốt đời tận tụy và một người cha can đảm dám chống lại chủ thuyết dân tộc quá khích, tàn ác của Hitler. Nhưng năm lên 14, anh chối bỏ đức tin, thoát ly gia đ́nh, và gia nhập đoàn thanh niên Nazi của Hitler, sau này trở thành cơ quan mật vụ khát máu SS. Trên giường bệnh, anh yêu cầu được gặp một người Do Thái để xin tha lỗi. Một y tá đến gặp Simon và yêu cầu ông đến thăm Karl.
Simon Wiesenthal là người Do Thái ở Áo. Ông bị giam cầm ở trại tập trung Malthausen, Balan, trong nhiều năm và đă trải qua những giờ phút kinh hoàng chờ đến phiên ḿnh bị lùa vào pḥng hơi ngạt. Gia đ́nh ông đă là nạn nhân của chánh sách diệt chủng bạo tàn của phát-xít Đức.
Karl bị thương tích, băng quấn khắp người chỉ chừa mũi và miệng để thở. Thân xác anh dù đang quằn quại đớn đau, cũng không bằng sự cấu xé của lương tâm về những tội ác mà anh đă phạm đối với người Do Thái trong những năm theo phát xít Hitler. Anh bắt đầu kể...Anh kể hết những hành động anh đă làm, đă tiếp tay với Hitler trong mưu đồ diệt chủng người Do Thái. Trong khi ngồi nghe kể, đă hơn một lần Simon muốn rời khỏi pḥng v́ không thể chịu đựng nổi những hành động gian ác mà Karl đă nhúng tay. Nhưng Karl cứ tiếp tục khẩn khoản, van nài v́ anh chưa kể đến hành động tồi tệ nhất anh đă làm. Đó là ngày anh và các đồng chí thuộc đoàn thanh niên phát xít Nazi lùa gom rất nhiều người Do Thái vào chật hết một ngôi nhà trống, rồi chuẩn bị giật ḿn cho nổ sập. Karl và các đồng chí đứng ngoài bắn xối xả vào những người đang t́m cách chạy ra. Simon chết đứng, tâm can tê tái khi Karl tả lại cảnh một người cha tay ôm ẵm đứa con thơ, liều chết nhảy ra cửa sổ; rồi người mẹ cũng nhảy theo...Và cả ba đều chết dưới lằn súng đạn của Karl!
Simon bị dằng co giữa ḷng thương xót và công lư, giữa im lặng và sự thật. Có thật Karl đă ăn năn về hành động của ḿnh, và những năm tháng mù quáng đi theo đoàn thanh niên Nazi? Anh thực sự từ khước chủ nghĩa phát xít, trở về với tôn giáo nhân lành của ḿnh lúc bé thơ? Simon có quyền đại diện toàn dân Do Thái tha thứ cho Karl không? Ông có quyền tha thứ những tội ác Karl đă làm đối với nguời khác, tha thứ cho tội phạm “không thể nào tha thứ được” của Karl, và chế độ Hitler? Ai trên thế gian này, và ngay cả Thượng Đế, có thể quên đi và tha thứ những tội ác tày trời của tập đoàn phát xít Đức? Simon không nói một lời trước sự khẩn khoản nài xin tha thứ của Karl, và cũng từ khước không nhận một túi đồ riêng tư của Karl như bằng chứng cho ḷng ăn năn sám hối. Ông lẵng lặng bỏ đi...
Sự im lặng của Simon trước lời năn nỉ của Karl đă làm ông ray rứt suốt khoảng đời c̣n lại. Ông tự hỏi không biết ḿnh đă hành động đúng hay sai. Ông hỏi ư kiến nhiều bạn bè, nhất là những người bạn tù trong các trại tập trung thời Đức Quốc Xă. Hầu hết đều đồng ư là ông không có quyền tha thứ kẻ phạm tội, Karl. Tha thứ là quyền của nạn nhân, không phải là quyền của người khác. Và Simon không phải là nạn nhân của Karl. Ông đă đi t́m người mẹ của Karl. Khi t́m được rồi, ông lại bị dằng co giữa hai đàng, nói thật với người mẹ đang đau khổ những điều ông biết về đứa con của bà,hay để bà tiếp tục tin tưởng con ḿnh là nạn nhân vô tội dưới bàn tay sắt máu của tập đoàn thanh niên phát xít Nazi? Cuối cùng, ông chọn cách thứ hai để bà mẹ già không thất vọng,buồn tủi thêm trong những ngày tàn tạ cuối đời. Nhưng sau đó, ông lại có niềm ray rứt, ám ảnh khác về sự lựa chọn của ḿnh, ông không dám nói lên sự thật và ông cũng không thể tha thứ cho Karl.
Câu chuyện của Simon đặt cho mỗi người chúng ta, cho bạn và cho tôi, một trường hợp thật khó xử. Đặt ḿnh trong hoàn cảnh của Simon, chúng ta phải làm ǵ? Nhận túi tài sản riêng của Karl? Tha thứ và quên đi? Câu chuyện của Simon c̣n đặt ra nhiều vấn nạn về ư niệm công lư , ḷng thương xót , tha thứ và trách nhiệm của mỗi người đối với xă hội. Đâu là giới hạn của ḷng thương xót, của khoan dung? Khi nào công lư phải được áp dụng? Xót thương và công lư, yếu tố nào cần thiết và quan trọng hơn đối với người có trách nhiệm ǵn giữ an ninh, trật tự xă hội?
Trong quyển sách “Tôi Phải Sống” vừa ra mắt tháng 9 năm 2003, linh mục Nguyễn Hữu Lễ đă dành trọn một chương nói về thảm kịch trốn tù xảy ra ở trại tù Thanh Cẩm năm 1979. Linh mục là nạn nhân duy nhất c̣n sống sót. Bốn nạn nhân khác đă qua đời,hai người chết trong tù v́ bị đánh đập tàn nhẫn. Người gây tội ác là Bùi Đ́nh Thi, một cựu sĩ quan quân đội Việt Nam Cộng Ḥa, một người tù cải tạo như những cựu viên chức, quân nhân chế độ cộng ḥa khác trong trại. Nhưng Bùi Đ́nh Thi đă được cán bộ cộng sản trại tù cắt cử làm trật tự và dùng Thi để giáng những trận đ̣n thù tàn ác, dă man đối với nhiều tù nhân chánh trị. Năm 1996, linh mục Nguyễn Hữu Lễ đă gặp lại Bùi Đ́nh Thi ở Hoa Kỳ. Mặc dầu Bùi Đ́nh Thi không nhận trách nhiệm, linh mục Lễ đă tha lỗi cho Thi và những ai đă làm ông đau khổ trong suốt thời gian 13 năm lao tù cộng sản. Linh mục “không bao giờ quên thảm cảnh xảy ra ở Thanh Cẩm.” Tha thứ mà không thể quên!
(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 25 tháng 11/2003 trang 78)
