XÂY DỰNG CỘNG ĐỒNG

 

Lê Thiên tóm lược

(tiế theo số 25)

 LTS. Như đă cáo lỗi trong số 26, xin đọc bài đăng trong số 26 trước bài đă in trong số 25, sau đó là bài này để theo dơi mạch lạc hơn.

 
 XÂY DỰNG CỘNG ĐỒNG ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH:
LÀM SAO CHO THÍCH HỢP VÀ CÓ HIỆU QUẢ?

 

 Trong những năm gần đây vấn đề đưa ra quyết định trong cộng đồng bỗng được bàn căi sôi nổi. Có một số cá nhân và cộng đồng dường như có ư muốn tôn vinh chỉ một vài cách thức đưa ra quyết định nào đó thôi trong khi hoàn toàn chối từ các phương pháp quyết định khác. Thực ra, có lẽ không có một h́nh thức quyết định nào khả dĩ áp dụng vào mọi hoàn cảnh. Có lẽ chúng ta nên áp dụng hai tiêu chuẩn sau đây: thứ nhất, chúng ta hăy xem xét quyết định nào là thích hợp nhất cho một hoàn cảnh nào đó. Thứ hai, chúng ta cũng hăy xét xem phương pháp nào có hiệu quả nhất để giúp người ta hoàn thành mục tiêu của ḿnh. Hai tiêu chuẩn ấy sẽ là thước đo căn bản xác định nên đưa ra quyết định nào cho trường hợp nhất định nào.

 
 Thích hợp và có hiệu quả

 Cha William Burkert, Ḍng Chúa Ba Ngôi, có giới thiệu một số phương cách đưa ra quyết định. Ngài định nghĩa từng phương cách, nêu ra những lợi thế và bất lợi của mỗi phương cách, và đề nghị các cộng đồng thảo luận để chọn cách quyết định  khả thi cho từng trường hợp. Ngài đề ra câu hỏi: “Theo kinh nghiệm của bạn, phương pháp này được áp dụng thích hợp và có hiệu quả cho trường hợp nào?”

 

Thích hợp là phù hợp và đáp ứng đúng yêu cầu; hiệu quả là khả năng chu toàn mỹ măn một nhiệm vụ. Ví dụ, khi có người bị té găy chân, th́ điều thích hợp và có hiệu quả nhất cho một người đưa ra quyết định tối hậu là lập tức t́m phương thuốc trị liệu hiệu nghiệm nhất và kết quả nhanh nhất cho nạn nhân ấy. Rơ ràng, trong trường hợp khẩn cấp như thế, các phương pháp như thảo luận, bỏ phiếu, hay chờ sự đồng thuận đều là không thích hợp cũng không hiệu quả.

 
 Các cách thức đưa ra quyết định thường thấy

 Các phương cách đưa ra quyết định mà Cha William Burkert đề nghị là:

 
 Sử dụng quyền bính không bàn căi . Người lănh đạo tự ḿnh đưa ra một quyết định không cần đưa vấn đề ra bàn căi trước.

 

Lợi: Đối với những quyết định nhỏ, đơn giản thường ngày,  có hiệu quả khi cần quyết định gấp một sự việc khẩn cấp mà ai nấy trong tập thể đều đặt tin tưởng vào người lănh đạo.

Bất lợi: quyết định chỉ tùy thuộc vào một cá nhân, khiến sự tác động hỗ tương và sự đóng góp trí tuệ của tập thể bị ngăn chặn.

Ủy nhiệm cho các nhà chuyên môn . Chọn một nhà chuyên môn nào nó trong lănh vực liên hệ để giao phó họ quyết định.

Lợi: Khi việc quyết định đ̣i hỏi tính chuyên môn .

Hại: Nhiều khi khó định rơ ai là chuyên môn và chuyên môn tới mức nào để có thể đưa ra quyết định. Và nếu quyết định nào cú phó mặc cho “chuyên viên” th́ khối trí tuệ của tập thể bị quên lăng và sẽ tê liệt.

Chọn mẫu tối ưu giữa các ư kiến . Người lănh đạo giao cho cộng đồng thảo luận để chọn lấy ư kiến tiêu biểu nhất làm quyết định.

Lợi: hữu ích trong trường hợp cộng đồng không có thời gian ngồi lại với nhau lâu.

Bất lợi : Những xung đột và mâu thuẫn có thể tồn tại.

Dùng quyền bính sau khi thảo luận . Người lănh đạo tham khảo ư kiến cộng đồng, nhưng tự ḿnh quyết định sau khi tập thể thảo luận.

 Lợi: Tập thể có thảo luận và được tham khảo.

Bất lợi: Vẫn là quyết định của lănh đạo, có thể nghiêng về phía bên này mà bỏ qua quan điểm phía bên kia khiến mâu thuẫn chưa giải tỏa được.

Nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số. Thường là bỏ phiếu và quyết định theo đa số phiếu.

Lợi: Kết quả từ sự dấn thân tích cực của đa số. Ai nấy cảm thấy hài ḷng về phần đóng góp của ḿnh.

Bất lợi: Có thể làm buồn ḷng cho phía thiểu số mặc cảm về sự thắng-bại.

Chọn một thành phần nhỏ để quyết định . Lập một ủy ban và trao cho ủy ban ấy quyền quyết định.

Lợi: Khi tập thể thấy khó quyết định và thấy không c̣n lựa chọn nào khác hơn là ủy thác quyết định cho một ủy ban.

Bất lợi: Nếu dùng ủy ban quyết định trong mọi trường hợp, tập thể sẽ thiếu năng động và chểnh mảng trong việc đóng góp tài năng và tài nguyên của ḿnh.

Phương pháp đồng thuận . Toàn thể cộng đồng tham dự vào nội cuộc và Cùng đồng ư về một quyết định nào đó.

Lợi: Làm tăng tinh thần hăng say dấn thân đóng góp của mọi thành viên vào quyết định khiến mọi người hài ḷng.

Bất lợi: Đ̣i hỏi nhiều thời gian lẫn năng lực tâm lư và tài năng cá nhân.

Cân nhắc thuận-nghịch . Toàn thể cộng đồng tham gia cầu nguyện và cân nhắc các ư kiến thuận-nghịch trước khi đi tới quyết định.

Lợi: Thúc đẩy mọi thành vên tham gia cầu nguyện và xem xét hoàn cảnh một cách tích cực cũng như tiêu cực.

Bất lợi: Đ̣i hỏi tŕnh độ trưởng thành cao về mặt thiêng liêng.

        Các tác giả quyển Buiding Com-munity cũng như Lm William Burkert không đề nghị các Cộng đồng nên áp dụng phương cách nào mà chỉ đề nghị các cộng đồng thảo luận để chọn cách quyết định  khả thi cho từng trường hợp.

 Nhân đây, xin hân hạnh giới thiệu “Những Phong cách Lănh đạo” mà Linh mục Frank S. Salmani tŕnh bày và phân tích khá tỉ mỉ trong quyển “Những Người Môn Đệ Chúa Sai Đi” (Ấn bản Việt Ngữ của VPĐH/PT Cursillo Toàn Quốc Hoa Kỳ, 2002, trang 111-117 )[1].

 

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 27 tháng 1&2/2004 trang 99)

Trở lại Trang Nhà: