CHỨNG NHÂN

THÁNH NỮ TỬ ĐẠO ANÊ ĐÊ LÊ THỊ THÀNH

Sơ Lược về Thánh Nữ (*)

Bà Thánh Anê Đê Lê Thị Thành sinh năm 1781 tại làng Bái Điển, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá, lớn lên tại quê ngoại ở Phúc Nhạc, một giáo xứ lớn thuộc Giáo Phận Phát Diệm, Ninh Bình.

Lập gia đình năm 17 tuổi, sinh được sáu người con, hai trai và bốn gái. Gia đình sống thuận hoà, đạo đức, hạnh phúc và rất quan tâm đến việc giáo dục con cái. Cô con gái út của Bà khi được giáo quyền thẩm vấn trong thời gian điều tra phong thánh cho Bà đã cho biết: “Thân mẫu chúng tôi rất chăm lo việc giáo dục con cái. Chính Người dạy chúng tôi đọc chữ, học giáo lý, cách tham dự Thánh lễ và xưng tội, rước lễ. Bà là tấm gương sáng về đạo hạnh  cho các bà mẹ Công Giáo.

Ông bà Đê có lòng thương người, sống bác ái, rất sốt sắng giúp đỡ các linh mục gặp khó khăn trong thời cấm đạo. Ông bà đã dành chỗ đặc biệt trong nhà cho các linh mục thừa sai trú ẩn. Chính lòng quả cảm và đức bác ái đã đưa Bà đến phúc Tử Đạo.

Tháng 3 năm 1841, đời vua Thiệu Trị, tại làng Phúc Nhạc có bốn linh mục đang ẩn náu trong các nhà giáo dân là cha Nhân, cha Lý, cha Thành và cha Ngân Cha Thành ở nhà bà Đê. Được mật báo các nơi trú ẩn của các linh mục, Tổng đốc Trịnh Quang Khanh đã đích thân chỉ huy binh lính bao vây làng Phúc Nhạc vào ngày lễ Phục Sinh (14/4/1841). ChaThành và cha Ngân chạy thoát. Cha Nhân bị bắt tại nhà dòng Mến Thánh Giá. Cha Lý được ông trùm Cơ đưa sang trốn bên vườn nhà bà Đê, nhưng bị lộ nên quân lính bắt cha Lý, bà Đê, ông trùm Cơ, hai Nữ tu dòng Mến Thánh Giá và bốn hương chức trong làng. Tất cả đều bị trói, đóng gong và điệu ra đình làng. Nhà bà Đê bị lục soát và tịch thu hết thóc lúa, tiền bạc và đồ dung.

Quân lính áp giải các nạn nhân đi bộ suốt đêm về tỉnh lỵ Nam Định. Sáu ngày sau Bà bị đưa ra trước công đường.  Quan toà bắt Bà chối bỏ đạo thì Bà trả lời : “Tôi chỉ tôn thờ Thiên Chúa, không bao giờ tôi bỏ đạo Chúa….” Quan bèn truyền đánh đòn Bà. Bà nói với chồng: “Họ đánh đập tôi vô cùng hung dữ, nhưng tôi đã được ơn Đức Mẹ giúp sức, nên tôi không cảm thấy đau đớn”. Qua lần thẩm vấn thứ hai, rồi thứ ba mà bà Đê vẫn một lòng trung kiên, quan bèn ra lệnh cho lính vừa đánh vừa kéo lôi Bà bước qua Thánh Giá thì Bà sấp mình xuống đất kêu van: ‘Lạy Chúa, xin thương con, con không bao giờ chối bỏ lòng tin Chúa, nhưng vì con là đàn bà yếu đuối nên họ dung sức mạnh mà cưỡng bách con đạp lên Thánh Giá. Lần tiếp theo quan cho túm tay áo, ống quần, rồi thả rắn độc vào. Nhưng lạ lùng thay, rắn lượn, bò rangoài mà không cắn bà. Các quan lại truyền đánh Bà hơn nữa rồi giam Bà trong ngục cho đến kiệt sức, không đi nổi nữa. Nhân chứng cho biết Bà đã bị đánh đập tàn bạo, thân mình đầy máu mủ nhưng Bà vẫn vui vẻ trong niềm “Tin Yêu Chúa Tể Muôn Trùng, Tan Vàng Nát Ngọc Chữ Trung Một Lòng.” Ngoài những cực hình tra tấn Bà còn bị bênh kiết lỵ hành hạ.

Người ta thường nghe Bà cầu nguyện: “ Lạy Chúa, Chúa đã chịu chết vì con, con hết lòng theo Thánh ý Chúa, Xin Chúa tha mọi tội lỗi cho con”.  Trong giờ sau hết Bà đã dâng lời nguyện: “Giêsu Maria Giuse, con xin phó thác linh hồn và thân xác con trong tay Chúa. Xin ban cho con được tuân theo ý Chúa trong mọi sự.         

Bà Đê đã về nhà Cha trên trời trong sự thánh thiện ngày 12 tháng 7 năm 1841 sau ba tháng bị giam cầm, hành hạ vì Đức Tin, hưởng thọ 60 tuổi.

Bà được an tang tại pháp trường Năm Mẫu. Sáu tháng sau, giáo hữu cải táng Bà về Phúc Nhạc.

Ngày 2 tháng 5 năm 1909, Đức Giáo Hoàng PIO X đã suy tôn Bà lên hàng Chân Phước. Ngày 19 tháng 6 năm 1988 tại Công Trường Thánh Phêrô, Đức cố Gíao Hoàng Gioan Phaolô II đã tôn vinh Ngài lên hàng Hiển Thánh,  trong số 117 vị Thánh Anh Hùng Tủ Đạo Việt Nam.

Ngày 12 tháng 7 hằng năm là ngày lễ kính nhớ vị Thánh Nữ Tử Đạo hàng giáo dân Anê Đê Lê Thị Thành.  

(*) Tài liệu trong bài này rút ra từ Tập sách “CHỨNG NHÂN ĐỨC TIN” của tác giả Trí Nhân đã có nhã ý gửi tặng và cho phép.  

Tiểu sử và đời sống đức tin Công giáo của Bà Thánh Anê Đê Phúc Nhạc đã được tác giả diễn đạt trong 304 câu thơ lục bát, chia thành 16 tiểu đề trong Tập sách.

Tập sách này được phát hành vào dịp lễ kính Bà Thánh Anê Đê Lê Thị Thành ngày 15 tháng 7 năm 2007 do Hội Ái Hữu Phúc Nhạc tổ chức tại Trung Tâm Công Giáo Việt Nam, Giáo Phận Orange, Thành phố Santa Ana, California, Hoa Kỳ. 

Diễn Đàn Giáo Dân chân thành cám ơn tác giả Trí Nhân và xin ân cần giới thiệu cùng độc giả năm Châu. Muốn biết thêm chi tiết xin liên lạc với tác giả Trí Nhân: (714) 545-2750 hoặc (714) 369-5776