Thanh-lý môn hộ
Phạm Minh-Tâm

"Linh-mục không thể là thừa-tác-viên của
Chúa Ki-tô nếu không là chứng-nhân
 

        Khi vieát baøi ñeå ñaêng vaøo noäi-dung cuûa moät tôø baùo Coâng-giaùo mang teân Dieãn Ñaøn Giaùo Daân maø laïi duøng caùi töïa ñeà xem ra coù veû voõ-laâm giang-hoà nhö baøi naøy thì thaät laø hôi bò “choûi”. Song le, suy ñi nghó laïi maõi vaãn khoâng coù chöõ naøo vöøa ñaït ñöôïc ñuùng giaù-trò cuûa “chöõ nghóa” laïi vöøa phuø-hôïp vôùi vaán-ñeà chính muoán neâu ra trong baøi cho neân cuoái cuøng thì ngöôøi vieát nhaän thaáy boán chöõ “thanh-lyù moân hoä” naøy vaãn laø thích ñaùng nhaát trong yù chính cuûa baøi vieát naøy, nhaân vì hai tröôøng-hôïp sau ñaây:
        1. Hoài ñaàu thaùng 5-2009 vöøa qua, toâi nhaän ñöôïc maåu nhaén tin ngaén cuûa ñoäc-giaû göûi veà Toøa-soaïn Dieãn Ñaøn Giaùo Daân baùo-ñoäng veà tröôøng-hôïp moät linh-muïc töø Vieät-Nam sang Myõ ñang ñi quyeân goùp tieàn baïc chi chi ñoù. Roài Toøa-soaïn chuyeån maåu tin ñoù cho toâi ñeå nhôø kieåm-chöùng giuùp veà moäât ngöôøi teân Traàn Troïng Myõ vôùi lyù-lòch töï khai laø linh-muïc thuoäc Toång-giaùo-phaän Adelaide, tình nguyeän veà nhaäp-tòch vôùi giaùo-phaän Vinh vaø ñang laøm muïc-vuï taïi Ngheä-an. Maåu tin nhaén ñoù coøn cho bieát theâm raèng coù moät nhoùm toâng-ñoà giaùo daân naøo ñoù taïi Saøi-goøn ñaõ giôùi-thieäu oâng cha Myõ naøy nhaäp vôùi moät ñoaøn coâng-taùc töø-thieän. Ngöôøi trong ñoaøn thaáy ñöông-söï “coù moät soá daáu hieäu khaû nghi” neân khi ñoaøn döøng chaân taïi Kon-tum thì hoï lieàn trình-baøy vôùi Ñöùc cha Hoaøng Ñöùc Oanh. Lieàn sau ñoù Toøa Giaùm-muïc Kon-tum ñaõ lieân-laïc vôùi Toøa Toång-giaùm-muïc Adelaide ñeå minh-xaùc thì ñöôïc nôi ñaây cho bieát laø oâng cha naøy khoâng coøn ñöôïc laøm muïc-vuï nöõa.
        2. Töø trang baùo ñieän-töû “Tieáng noùi giaùo daân” coù ñaêng moät thö ngoû – thö khieáu-naïi thì ñuùng hôn – veà tröôøng-hôïp moät linh-muïc ñang coi xöù taïi vuøng Xoùm Môùi, Goø-vaáp ñaõ löøa gaït cuûa giaùo daân cuõng nhö ngöôøøi ngoaøi ñaïo haøng chuïc tæ ñoàng Vieät-nam roài boû troán.
        Baøi vieát naøy khoâng nhaém ñi theâm vaøo caùc chi-tieát cuûa hai linh-muïc neâu treân, song laø vì nhaân coù hai tröôøng-hôïp coøn ñang “noùng hoåi” naøy ñeå noùi leân moät vaøi nhaän-ñònh veà nhöõng “söï chaúng neân” caøng ngaøy caøng phaùt-taùc trong thaønh-phaàn linh-muïc, tu-só maø chöa bao giôø coù ñöôïc söï lyù-giaûi laø taïi ñaâu, do ñaâu vaø moät keát-luaän duø laø chung chung laø phaûi laøm gì ñeå giaûm-thieåu, ñeå taåy tröø bôùt ñi caùi thaûm-naïn ñoù cho Giaùo-hoäi maø trong ñoù ai laø nguoøi traùch-nhieäm...
        Thöïc ra, nhöõng tröôøng-hôïp coù theå coi nhö “quaùi thai” naøy cuõng khoâng haún laø hieám coù, nhöng vì xöa nay khoâng coù maáy ai daùm noùi ra neân ñöôïc xem nhö khoâng coù maø thoâi.
Tuyeät-ñaïi giaùo daân Vieät-Nam xöa nay voán theo ñaïo trong heä-thoáng. Voâ tình hoï ñaõï töø boû söù-meänh vaø theá ñöùng cuûa mìnhï trong Giaùo-hoäi nhö coâng-ñoàng Vatican II xaùc-ñònh baèng moät vaên-kieän mang teân Apostolicam actuositatem vôùi lôøi môû ñaàu “Thaùnh Coâng-ñoàng muoán phaùt ñoäng maïnh meõ hôn vieäc toàng-ñoà cuûa daân Thieân-Chuùa, neân chuù taâm höôùng veà caùc Ki-toâ höõu giaùo-daân, nhöõng ngöôøi coù phaàn rieâng bieät vaø caàn thieát trong söù meänh cuûa Giaùo-hoäi” ñeå töï ñaët mình vaøo haøng thaáp nhaát trong Giaùo-hoäi roài chæ laúng-laëng cuùi ñaàu laéng nghe caùc “beà treân” phaùn truyeàn vaø vaâng daï voâ thöôûng phaït. Ñieàu naøy cuõng chöa haún laø hoï ñaõ ngoan, hieàn hay nhuùt-nhaùt maø laø vì öôn-löôøi khoâng chòu hoïc hieåu theâm veà nhöõng lyù leõ vaø quy luaät cuûa Ñaïo neân uø-lì tröôùc nhöõng nguyeân-taéc cuûa ñôøi soáng noäi-taâm, cöù ñeå maëc ai veõ ñaâu thì theo ñoù. Laâu daàn trôû thaønh meâ-tín, dò-ñoan, deã beà cho nhöõng caù-nhaân xaáu lôïi-duïng vaø laïm-duïng.
        Khi giaùo daân töï thu mình nhoû laïi, töï “ngu daân hoùa” mình ñi, töï khöôùùc-töø moïi quyeàn haïn cuûa mình thì ñöông-nhieân “caùc ñaáng caùc baäc” mang chöùc thaùnh phaûi lôùn leân, phaûi chuyeân quyeàn vaø chuyeân cheá...ñeå thaønh moät giai-caáp rieâng, ñöôïc chính giaùo daân quaây khu trong nhöõng böùc töôøng cuûa töï-cao, töï-ñaïi vaø roài baét buoäc phaûi töï-veä baèng söï töï-toân. Nhö tröôøng-hôïp cuûa linh-muïc Traàn Troïng Myõ tröôùc ñaây laøm ví-duï.
        Vaøo khoaûng naêm 2000 hay 2001 gì ñoù, giaùo daân Adelaide raát böïc boäi vaø chöôùng maét vôùi cung caùch nhi-nhoâ, baát xöùng cuûa “thaày” Traàn Troïng Myõ, nhöng cuõng chæ laø pheâ-phaùn vôùi nhau nhö moät kieåu chuyeän ngoaøi leà thoâi. Ngay caùc linh-muïc cuõng vaäy, nhìn thaáy töông-lai Giaùo-hoäi saép coù moät phaàn-töû baát xöùng leân laøm thaøy giaûng nhöng cuõng chaúng ai thaáy coù traùch-nhieäm gì. Cuoái cuøng cuõng coù ñöôïc vaøi giaùo daân maïnh daïn ñi gaëp beà-treân vaø sau ñoù vieát moät böùc thö daøi trình baøy, phaân-tích ñuû lyù leõ ñeå xin vò beà treân ruùt laïi quyeát ñònh phong theâm chöùc saùu sôùm tröôùùc khi ñi tham-khaûo vôùi caùc linh-muïc Vieät-Nam trong Giaùo-phaän. Nhöng vì ngöôøi vieát thö laø giaùo daân, cho neân duø coù ñeå ñòa-chæ, teân thaät, soá ñieän-thoaïi thì cuõng vaãn bò cho laø “bieâát gì maø daùm chen vaøo vieäc ñaøo-taïo caùc ñaáng laøm thaày”. Theá roài chæ moät thaùng sau khi nhaän ñöôïc thö thì baùo Daân Chuùa UÙc-chaâu töng böøng chia vui vôùi “thaày saùu” Traàn Troïng Myõ vaø tieáp ñeán laø möøng “taân-linh-muïc” Traàn Troïng Myõ. Roài laïi coøn cho vaøo giöõ chöùc vuï trong Hoäi Lieân Tu-só ...
        Vaø cuõng chaúng bao laâu sau thì bò Toång-giaùo-phaän Adelaide töôùc boû tö-caùch linh-muïc veà toäi hình-söï gian laän tieàn baïc xaõ-hoäi, roài töï rôøi boû UÙc-chaâu, tìm keá khaùc beân Vieät-Nam maø cuõng khoâng ai chòu noùi ñeå ñòa-phaän Vinh bò löøa. Vaäy maø trong kyø Ñaïi-hoäi Giôùi Treû taïi Sydney, ñöông-söï vaãn traâng-traùo trôû laïi UÙc-chaâu ñeå vöøa tham döï Ñaïi-hoäi vöøa quyeân theâm môù tieàn. Caùc linh-muïc Vieät-Nam thaûn nhieân ñöùng nhìn giaùo-daân moùc tuùi noäp tieàn cho “cha Myõ” roài chæ xì-xeøo vôùi nhau “coøn laø cha nöõa ñaâu”...Nhö theá laø sao? Laø cô-cheá quaù chaët-cheõ ñaõ vaây kín cho nhieàu caù-nhaân duø baát-xöùng vì haønh-vi baát-chính vaãn ñöôïc maëc tình taùc-haïi theâm hay vì caùi tình huynh-ñeä trong Ñöùc Ki-toâ ñaõ bò laùi theo söï khoân ngoan cuûa con raén laø maïnh ai naáy luoàn, maïnh ai naáy loït”. Vaäy thì tín ñieàu “Caùc thaùnh cuøng thoâng-coâng” trong tình lieân-ñôùi veà caû toäi laãn phuùc cuûa anh em mình daâu?
        Neáu Ñöùc cha Hoaøng Ñöùc Oanh cuõng gioáng nhö vò “beà treân” cuûa thaày Myõ tröôùc kia, cuõng coù thaùi-ñoä bình-thaûn cuûa caùc linh-muïc beân UÙc chæ ñöùng nhìn vaø xì-xeøo thoâi thì ñöông-söï coøn laån-khuaát ñeå löøa gaït vaø taùc-teä ñeán khi naøo? Khi vaøi ba giaùo daân ñaõ maïnh daïn vieát thö goùp yù kia chia seû nhaän xeùt cuûa hoï vôùi moät soá tu-só khaùc – nhaát laø caùc nöõ tu - thì lieàn bò “daïy” raèng ñöøng ñoaùn xeùt khoù khaên quaù. Ñoù laø luaän ñieäu “beânh beø” thöôøng gaëp nôi caùc linh-muïc, giaùo-só vaø tu-só duøng ñeå aùt tieáng giaùo daân moãi khi hoï nhaän ra loãi laàm cuûa “caùc ñaáng caùc baäc” vì hoï caên-cöù vaøo lôøi khuyeân cuûa thaùnh Phao-loâ trong thö Phi-lip ñoaïn 4 caâu 8 “Taát caû nhöõng gì laø chaân thaät, laø trong saïch, laø coâng baèng, laø thaùnh thieän, laø khaû aùi, laø danh thôm tieáng toát; hoaëc nhaân ñöùc hoaëc haïnh-kieåm naøo ñaùng khen thì xin anh em haõy nghó ñeán” (Quaecumque sunt vera, quaecumque pudica, quaecumque iusta, quaecumque sancta, quaecumque amabilia, quaecumque bonae famae, si qua virtus, si qua laus disciplinae, haec cogitate). Vaäy maø hieän nay, coù raát nhieàu linh-muïc ñaõ than raèng tình-traïng caùc tu-só nam nöõ khi coù dòp hoïp maët thì thöôøng hay noùi chuyeän buø-khuù veà phaùi tính vaø lôøi than naøy cuõng ñaõ bò moät vaøi chò doøng cho raèng quaù ñaùng vì “thì cuõng phaûi ñeå ngöôøi ta noùi cho xaû bôùt caêng thaúng thoâi, coù sao ñaâu!”
        Vaøo thôøi-ñieåm naøy, caùi thôøi-ñieåm maø ai nhìn vaøo cuõng thaáy Giaùo-hoäi Vieät-Nam ñang bò tuïc-hoùa traàm-troïng vì taäp-trung quaù nhieàu veà maët phaùt-trieån vaät-chaát maø roõ raøng nhaát laø xaây caát. Cöù nhìn vaøo nhöõng cô-sôû cuûa Giaùo-hoäi xaây leân, ngöôøøi ta seõ nghó raèng tröôùc 1975, Giaùo-hoäi ngheøo, bò tuø-tuùng, bò soáng co-cuïm vaø baây giôø môùi gaëp thôøi vaø ñöôïc môû-mang, phaùt-trieån hôn bao giôø heát cho neân caàn xaây caát ñeå ñaùp-öùng nhu-caàu. Vaø cuõng vì theá maø chieâu baøi quyeân-tieàn veà “xaây nhaø thôø” deã ñöôïc giaùo daân ngoan ñaïo höôûng-öùng vì cöù nghó raèng ñoù laø goùp tieàn xaây “Nhaø Chuùa” maø khoâng ñöôïc höôùng-daãn hay khuyeán caùo trong moät chöøng muïc hay giôùi haïn naøo. Moïi söï ñeàu töï-do theo nhöõng khoân kheùo rieâng cuûa töøng caù-nhaân laøm caùch naøo ñeå ñi ngoaïi quoác ñöôïc thì cöù ñi ñeå xin ñöôïc bao nhueâu thì cöù xin tuøy thích. Bôûi vaäy maø “oâng cha” Phaïm Trung Thu môùi nuùp vaøo chieâu baøi ñoù ñeå thoaûi-maùi vaø ngang nhieân “laøm tieàn” theo caùch cuûa theá-gian. Bôûi theá maø khi “daân oan” giaùo-xöù Ñöùc Meï Haèng Cöùu Giuùp taïi Xoùm Môùi ñöa vuï vieäc ra trong moät buoåi laøm vieäc coù caû Hoàng-y, coù nhieàu linh-muïc ...thay vì caùc ñaáng caùc baäc xeùt tình lyù cho giaùo daân bò löøa thì laïi hoûi oâng linh-muïc löøa ñaûo laø “cha coù caàn giaùo-phaän hoã-trôï gì khoâng” chöù khoâng nhìn ñeán caùi söï traùi leõ coâng-baèng.
        Chaúng leõ caû Hoàng-y cuõng khoâng theøm ñoïc Saéc-leänh veà chöùc-vuï vaø ñôøi soáng caùc linh-muïc “Presbyterorum Ordinis” cuûa Coâng-ñoàng Vatican II noùi raèng “Caùc linh muïc ñöôïïc Thieân Chuùa ban ôn suûng ñeå laøm thöùa taùc vieân cuûa Chuùa Gieâ-su giöõõa muoân daân....chính thöøøa taùc vuï cuûa caùc ngaøi, vì mang moät danh nghóa ñaëc bieät neân ñoøi buoäc caùc ngaøi khoâng ñöôïc theo thoùi theá-gian” (Presbyteris gratia datur a Deo ut sint ministri Christi Iesu in gentibus...Ipsum eorum ministerium speciali titulo exigit ne huic saeculo sese conforment). Coù vaäy thì môùi cho vieäc laøm cuûa linh-muïc Phaïm Trung Thu chæ laø laøm aên thua loã neân caàn phaûi buø-trì, ñaép-ñoåi vaø naâng ñôõ hoaøn toaøn theo thoùi theá gian.
        Trong xaõ-hoäi Vieät-Nam hieän nay, ngöôøi daân thaáp coå beù mieäng cuõng coøn coù luùc daùm keùo nhau ñi khieáu kieän, ñi keâu oan duø nhaø nöôùc chæ beânh vöïc giôùi laõnh-ñaïo tham-oâ voâ-phaùp voâ-thieân, coøn luaät vieát ra chæ ñeå bòp. Nhöng trong giôùi giang-hoà voõ-laâm tuy mang tieáng laø ñoái xöû vôùi nhau baèng luaät röøng maø laïi coù nguyeân-taéc. Bôøi vì khi trong moân phaùi, trong bang, trong hoäi maø coù nhöõng thaønh-phaàn taøo-lao. voâ-sæ thì laäp-töùc laø seõ coù haønh-ñoäng thanh-lyù moân hoä, goïi laø ñeå queùt saùch cöûa ngoõ cho phong quang trôû laïi. Ngöôøi giaùo daân Vieät-Nam khoâng nhöõng coù luaät thaønh vaên theo ñöôøng höôùng cuûa Giaùo-hoäi maø coøn coù luaät theo taâm-linh, theo Phuùc-aâm laø baùc-aùi vaø coâng-baèng, laø nhöõng nguyeân-lyù caên-baûn thaønh aùnh saùng muoân daân nhöng taát caû ñaõ chæ vì coøn theâm moät ñöùc vaâng lôøi bò hieåu sai, bò xuyeân-taïc neân chæ daùm keâu treân baùo ñieän-töû. Taïi sao hoï khoâng nhôù laïi hình aûnh khi Ñöùc Ki-toâ nhìn thaáy khu chôï trôøi ôû Ñeàn thôø Jeùrusalem thì Ngöôøøi ñaõ haønh-xöû ra sao ñeå nhaéc nhôû caùc giôùi chöùc lieân-heä haõy laøm nhö Ñöùc Ki-toâ ñaõ laøm laø tay quaát mieäng chöûi ñaùm con buoân lôïi duïng thaàn-thaùnh maø nhaân töø nhö Chuùa cuõng khoâng nguoâi ñöôïc côn thònh-noä.
        Chuùa tröôùùc khi veà trôøi doïn choã cho chuùng ta thì Ngöôøi vaãn coøn ñeå laïi cho chuùng ta caùi quyeàn töï-do choïn löïa laøm con caùi Nguoøi maø böôùc ñi trong nguoàn soáng thaùnh-thieän, trong Thaàn-khí Ngöôøi. Vì vaäy, chuyeän cuûa Nöôùc Trôøi, cuûa Giaùo-hoäi khoâng phaûi laø chuyeän cuûa rieâng ai maø taát caû ñeàu chung moät söù-vuï rao giaûng, söù-vuï chöùng-nhaân vaø söù-vuï laøm saùng danh Thieân-Chuùa. “Thanh-lyù moân ho”ä khoâng haún chæ laø vieäc söûa phaït cuûa Beà treân, cuûa ñaáng baûn-quyeàn maø trong ñoù coøn coù caû söï ñoùng goùp vaø yù-thöùc cuûa coäng-ñoàng daân Chuùa. Chaúng haïn, haõy nhìn cho ñuùng nhieäm-vuï cuûa mình. Haõy hieåu cho chính-xaùc söï khaùc bieät giöõa chöùc thaùnh thieâng-lieâng vaø taùc-phong cuøng ñaïo-ñöùc nhöõng con ngöôøi mang chöùc thaùnh ñeå khoâng giaûn-löôïc söï thaùnh-thieâng vaø caùi traàn-tuïc laøm moät ñeå roài cöù thaáy “cha” laø töôûng raèng ñaõ thaáy Chuùa. Phaûi maïnh daïn leân tieáng tröôùc nhöõng sai quaáy cuûa anh em mình vaø xeùt laïi caùi nhìn leäch-laïc xöa nay ñaõ coù laø baát kyø ai ñaõ khoaùc chieác aùo tu treân ngöôøi ñeàu phaûi tin vaø phoù thaùc.
        Taét moät lôøi, ngöôøi giaùo daân caàn phaûi tröôûng-thaønh trong ñöùc tin thì môùi tích-cöïc laøm ñuùng nhieäm-vuï cuûa mình nhö Hoäi-thaùnh ñaõ xaùc-ñònh laø nhöõng ngöôøi coù phaàn rieâng bieät vaø caàn thieát trong söù meänh cuûa Giaùo-hoäi.