T�m Thư ỦNG HỘ HỘI ĐỒNG GI�M MỤC VIỆT NAM

Nguyễn Ch�nh Kết

S�ig�n, ng�y 5 th�ng 11 năm 2002

 Trọng k�nh:

- Đức Cha Phaol� Nguyễn Văn H�a, Gi�m Mục Gi�o Phận Nha Trang, Chủ Tịch Hội Đồng Gi�m Mục Việt Nam.

- Qu� Đức Cha trong Hội Đồng Gi�m mục Việt Nam

 Sau kỳ họp thường ni�n của Qu� Đức Cha vừa qua, khởi đầu khi nghe tin Qu� Đức Cha chỉ cho ra một l� thư mục vụ, m� kh�ng n�i l�n được một sự thật th�ch đố n�o, con cảm thấy rất buồn, v� c� cảm tưởng HĐGMVN c�ng ng�y c�ng suy yếu. L�c đ� con nghĩ tới c�u n�i của Đức Cố Hồng Y Trịnh như Khu� khuy�n c�c gi�m mục kh�ng n�n họp HĐGM, v� nếu họp m� kh�ng n�i l�n được điều g� m�nh thực sự muốn n�i, th� c�ng họp nhiều, HĐGM c�ng trở n�n yếu đi. Nhưng may thay, mấy ng�y sau, qua sự tiết lộ d� rất hạn chế của linh mục Thư K� HĐGM, con được biết Qu� Đức Cha đ� gửi một thư cho Quốc Hội v� trao một thư kh�c cho �ng trưởng ban t�n gi�o, trong đ� Qu� Đức Cha phản đối sự đ�n �p tự do t�n gi�o đối với GHCG ở một v�i nơi trong nước. Được tin ấy, con cảm thấy rất vui, v� thấy đ� l� một sự kh�ch lệ cho to�n Gi�o Hội C�ng gi�o, nhất l� cho những ai đ� từng chờ đợi bao l�u nay sự l�n tiếng của HĐGM.

Nếu kh�ng c� một sự khởi đầu, cho d� nhỏ, th� kh�ng thể c� sự tiếp tục. Người ta vẫn n�i: �Vạn sự khởi đầu nan�. D� nội dung ch�nh x�c kh�ng được c�ng bố, th� sự phản đối đầu ti�n của Qu� Đức Cha trong hai bức thư gửi cho nh� nước Việt Nam, sau bao nhi�u năm im lặng, quả l� một bước đột ph�t rất đ�ng khuyến kh�ch. Bước đầu ph� vỡ sự im lặng n�y sẽ tạo n�n một c�i đ�, đ� n�y sẽ kh�ch lệ v� th�c đẩy Qu� Đức Cha kh�ng những tiếp tục l�n tiếng, m� c�n l�n tiếng c�ch c�ng khai, thẳng thắn, r� r�ng, v� đầy đủ hơn về t�nh trạng tự do t�n gi�o của GHCGVN.

Con kh�ng ở trong địa vị v� ho�n cảnh của Qu� Đức Cha, n�n kh�ng hiểu hết được những kh� khăn, c� thể rất lớn, m� Qu� Đức Cha phải vượt qua khi l�n tiếng như vậy. Kh� khăn đầu ti�n l� nhiều Đức Cha đ� lớn tuổi, nhuệ kh� tự nhi�n kh� tr�nh khỏi giảm s�t. Một kh� khăn kh�c rất lớn l� những c�i gi� kh� đắt về mục vụ m� Qu� Đức Cha cảm thấy phải trả một khi l�n tiếng như vậy. L� mục tử, l�m sao Qu� Đức Cha kh�ng đau l�ng trước những mất m�t như thế của đo�n chi�n? Chắc chắn c�n c� những kh� khăn trong nội bộ Gi�o Hội Việt Nam m� hiện nay chưa thể vượt qua được. V� thế, con c�ng th�m cảm phục trước sự l�n tiếng n�y, d� chỉ nhắm v�o một v�i kh�a cạnh trong nhiều kh�a cạnh cần l�n tiếng. Bước đầu v� lần đầu được như thế, con nghĩ l� đ�ng mừng lắm rồi!

Thật ra, ch�ng ta chỉ cần l�n tiếng phản đối hay đ�i hỏi những g� m� ch�ng ta c� quyền phản đối hay đ�i hỏi, theo lẽ phải của lương tri con người, m� hiến ph�p v� luật ph�p của bất kỳ quốc gia n�o cũng đều c�ng nhận. Ch�ng ta kh�ng cần phản đối hay đ�i hỏi một điều g� vượt khỏi giới hạn hợp l� ấy. Tr�n văn bản, hiến ph�p v� luật ph�p Việt Nam đ� c�ng nhận v� chủ trương t�n trọng những quyền bất khả x�m phạm v� ch�nh đ�ng của mỗi người d�n, cũng như của c�c tổ chức t�n gi�o đ�ng đắn - như Gi�o Hội C�ng gi�o Việt Nam chẳng hạn - l� những tổ chức m� theo bản chất phải độc lập v� tự trị đối với c�c thể chế v� tổ chức ch�nh trị. Nếu những quyền tự nhi�n ấy của ch�ng ta bị x�m phạm hay chưa được hưởng đầy đủ, ch�ng ta c� quyền l�n tiếng phản đối hay đ�i hỏi.

Ch�nh L�-nin, �ng tổ của Cộng Sản cũng c�ng nhận quyền ấy khi �ng n�i: �Chỗ n�o c� bất c�ng, chỗ đ� c� tranh đấu�. Trước khi nắm ch�nh quyền người Cộng Sản đ� từng h� h�o nh�n d�n phải đứng l�n tranh đấu chống bất c�ng, chống điều xấu, đồng thời đ�i hỏi những quyền lợi ch�nh đ�ng m� người d�n c� quyền đ�i hỏi.  Chẳng lẽ sau khi đ� nắm được ch�nh quyền như hiện nay, ch�nh họ lại triệt đi tất cả mọi nỗ lực tranh đấu của người d�n khi họ chống lại cũng những điều xấu, những bất c�ng ấy trong x� hội, hay đ�i hỏi những quyền hết sức ch�nh đ�ng của họ sao? Kh�ng l� n�o họ lại tự m�u thuẫn như vậy? V� quyền l�n tiếng tranh đấu chống điều xấu �c, chống biết c�ng, hay quyền phản đối hoặc đ�i hỏi những điều ch�nh đ�ng cũng l� một quyền hết sức ch�nh đ�ng kh�ng ai được ph�p phủ nhận. Quyền ấy kh�ng những ph�t sinh từ những l� lẽ tự nhi�n in sẵn trong t�m tr� con người, m� c�n được c�ng nhận bởi bất kỳ hiến ph�p hay luật ph�p hợp l� n�o. Ai thật sự t�n trọng t�nh c�ch hợp l� của hiến ph�p v� luật ph�p ắt cũng phải t�n trọng sự l�n tiếng ấy.

Như vậy, hiến ph�p v� luật ph�p hợp l� n�o cũng đều c�ng nhận những quyền bất khả x�m phạm v� ch�nh đ�ng ấy của ch�ng ta, v� c�ng nhận cả quyền l�n tiếng phản đối hay đ�i hỏi khi những quyền căn bản ấy bị x�m phạm hay chưa được t�n trọng thỏa đ�ng. V� thế, nếu ch�ng ta  kh�ng thực thi quyền l�n tiếng ấy th� ch�ng ta kh�ng những c� lỗi đối với những đ�i hỏi của lương tri, m� c�n thiếu s�t chưa thi h�nh luật ph�p với đầy đủ tinh thần tr�ch nhiệm v� tinh thần l�m chủ tập thể. V� thế, con cảm thấy rất vững t�m khi l�n tiếng b�nh vực những quyền ch�nh đ�ng của Gi�o Hội hay của bất kỳ c� nh�n n�o m� con thấy bị đối xử bất c�ng. Sở dĩ con vững t�m l� v� con đ� h�nh động theo đ�i hỏi của lương tri, v� v�  con thấy m�nh cũng chỉ sử dụng những quyền m� hiến ph�p v� luật ph�p c�ng nhận, kh�ng hề vượt khỏi phạm vi những quyền ấy.

Khi cần phải l�n tiếng, thiết tưởng con c�i Gi�o Hội cứ việc l�n tiếng một c�ch thẳng thắn, �n h�a, hợp l�, kh�ch quan, thuyết phục, c� bằng chứng, kh�ng thi�n lệch, kh�ng qu� kh�ch, kh�ng khi�u kh�ch, kh�ng vượt ra ngo�i bổn phận đạo đức, nhưng tu�n thủ những quy định hợp ph�p v� hợp l� của ch�nh quyền, chỉ nhằm mục đ�ch x�y dựng, đồng thời trung thực đối với sự kiện hay ph� hợp với sự thật� L�n tiếng theo cung c�ch ấy, chắc chắn con c�i Gi�o Hội sẽ được những người thiện ch� v� c�ng minh trong ch�nh quyền lắng nghe v� giải quyết thỏa đ�ng, khi khả năng v� quyền hạn của họ cho ph�p. Ngo�i ra c�n được những người hiểu biết, đồng cảm trong nh�n d�n b�nh vực v� ủng hộ. Con tin rằng: những đức t�nh cần thiết để c� thể l�n tiếng một c�ch c� hiệu quả ấy, Qu� Đức Cha kh�ng những c� sẵn, c� đủ, m� c�n c� th�m đức b�c �i Kit� gi�o - chủ trương y�u thương tất cả mọi người, kể cả những người chủ trương hay thực sự đang l�m hại Gi�o Hội - khiến việc l�n tiếng của Qu� Đức Cha rất dễ được cảm th�ng v� đ�n nhận.

Nếu ch�ng ta đ� l�n tiếng trong tinh thần hợp t�nh hợp l� ấy m� c� ai trong ch�nh quyền lại phiền nhiễu, bắt bớ, t� đ�y, hay thậm ch� giết chết ch�ng ta, th� chắc chắn người ấy đ� vi phạm hiến ph�p hay luật ph�p của đất nước. V� một ch�nh quyền hợp ph�p v� hợp l� đương nhi�n c� bổn phận trừng trị người ấy. Chuyện vi phạm đ�ng tiếc n�y rất c� thể xảy ra, v� ch�nh quyền của bất cứ nước n�o cũng đều bao gồm trong đ� cả người tốt lẫn người xấu, người hiểu biết v� người kh�ng hiểu biết, người th�nh thật v� người giả dối, người thương d�n v� người chỉ biết nghĩ đến quyền lợi m�nh� Nếu c� chuyện đ�ng tiếc ấy xảy ra, ch�ng ta cần sẵn s�ng chấp nhận n� như gi� phải trả cho việc sống theo lương t�m, nhất l� theo Tin Mừng của Đức Ki-t�. Nếu Đức Ki-t�, Thầy của ch�ng ta, đ� từng bị b�ch hại bởi những người xấu trong x� hội v� t�n gi�o thời ng�i, chẳng lẽ ch�ng ta lại mong muốn được ưu đ�i hơn Thầy m�nh sao? V� ch�nh Ng�i c� n�i: �Tr� kh�ng hơn thầy, tớ kh�ng hơn chủ� (Mt 10,24).

Trong qu� khứ, con đ� từng l�n tiếng đối với những ti�u cực m� con nhận thấy trong Gi�o Hội, v� cũng đ� từng l�n tiếng b�nh vực Gi�o Hội. Con nghĩ rằng Qu� Đức Cha v� rất nhiều người trong Gi�o Hội biết điều n�y. Con kh�ng hề c� � tự khoe hay tự đề cao m�nh, nhưng chỉ xem việc l�n tiếng đ�  l� c�ch m� con c� thể x�y dựng Gi�o Hội hữu hiệu v� th�ch hợp với con. Tuy nhi�n, ch�nh v� việc con l�n tiếng đối với những ti�u cực ấy m� ngay trong l�ng Gi�o Hội cũng c� những người hiểu lầm con, thậm ch� một số linh mục, cho rằng con c� � ph� Gi�o Hội, đả ph� h�ng gi�o sĩ� Trong Gi�o Hội, gồm những người đồng đạo với con m� c�n c� những người nghi ngờ hay hiểu lầm con như vậy, huống g� khi con l�n tiếng chống lại những ti�u cực trong x� hội, l�m sao tr�nh được c� những người nghi ngờ hay hiểu lầm m�nh! V� thế, con rất th�ng cảm với những vi�n chức ch�nh quyền đ� nghi ngờ con, chẳng hạn nghi rằng con bị th�c đẩy bởi những thế lực ch�nh trị b�n ngo�i, c� một � đồ hay tham vọng ch�nh trị n�o đ�, chứ kh�ng phải h�nh động theo lương tri hay x�c t�n của niềm tin.  Bổn phận bảo vệ ch�nh quyền đ�i hỏi họ phải nghi ngờ như thế, v� họ c� quyền t�m đủ mọi c�ch hợp ph�p để theo d�i con, hầu biết thật r� về con. Chứ họ kh�ng c� quyền kh� dễ hay bắt bớ con nếu chỉ nghi ngờ m� kh�ng c� đủ bằng chứng. Nhưng giả như chỉ v� sợ bị nghi ngờ, hiểu lầm, hay thậm ch� bị b�ch hại - d� từ ph�a Gi�o Hội hay ch�nh quyền - m� con đ�nh im tiếng trước những đ�i hỏi của lương tri, của niềm tin, th� con đ� l�m đ�ng với tinh thần ng�n sứ của người Ki-t� hữu chưa? Chắc chắn l� chưa. V� thế, một khi con thấy việc con l�m l� đ�ng, ph� hợp với tinh thần Tin Mừng, v� được lương t�m th�c đẩy, th� con cứ l�m!

Mặc d� đ� l�n tiếng cho tự do t�n gi�o của Gi�o Hội nhiều lần, nhưng cho tới nay, tạ ơn Ch�a quan ph�ng, con vẫn b�nh y�n, cho d� đ�i khi cũng gặp �t nhiều kh� khăn. Được như vậy, theo con nghĩ, l� v� trong ch�nh quyền, cụ thể l� trong số những nh�n vi�n c� nhiệm vụ quản l�, theo d�i những h�nh vi của con, hay c� quyền x�t xử con, Ch�a vẫn lu�n an b�i để c� những người tốt, biết t�n trọng những g� hợp l� trong hiến ph�p v� luật ph�p của đất nước. Đồng thời Ch�a cho những người tốt ấy c� nhiều ảnh hưởng tr�n những quyết định li�n quan đến con hơn l� những người xấu. Con cầu mong sẽ m�i m�i được như vậy, nhưng đồng thời cũng rất sẵn s�ng chấp nhận trường hợp kh�ng được như vậy.

C� lẽ ch�ng ta kh�ng n�n thất vọng đối với ch�nh quyền tới mức độ cho rằng trong đ� số người xấu đ�ng hơn số người tốt. Con nghĩ rằng số những người tốt trong ch�nh quyền sẽ tăng l�n nếu những người tốt trong nh�n d�n d�m l�n tiếng cho điều tốt. Nếu người d�n qu� khiếp nhược, bị kẻ xấu ức hiếp, đối xử bất c�ng� m� kh�ng d�m l�n tiếng, th� kẻ xấu sẽ c�ng ng�y c�ng l�m tới v� đ�ng l�n, c�n kẻ tốt sẽ c�ng ng�y c�ng bị lấn �p v� giảm đi. Nếu những h�nh động ti�u cực của những người xấu kh�ng bị hạn chế, ngăn cản hay thậm ch� trừng phạt c�ch th�ch đ�ng v� kh�ng ai can đảm l�n tiếng, th� tất nhi�n sự xấu sẽ b�nh trướng v� mạnh l�n. Ch�ng ta thử tưởng tượng một x� hội m� kh�ng c� lực lượng cảnh s�t c�ng an, hay c� nhưng lại thối n�t v� bất lực, th� bấy giờ trộm cướp, giết người, bạo lực v� những điều ti�u cực kh�c sẽ nổi l�n v� b�nh trướng như thế n�o!

Nhưng ai d�m l�n tiếng chống lại điều xấu, điều sai, nếu trước ti�n kh�ng phải l� những người l�nh đạo về mặt tinh thần, những người tr� thức, tức những người thường c� tiếng n�i trong x� hội? Nếu những người n�y cũng im tiếng, th� c�n ai d�m l�n tiếng? Chẳng lẽ họ lại hy vọng hay chờ đợi những người thấp cổ b� miệng hơn họ l�n tiếng trước? Vấn đề được đặt ra ở đ�y l� tr�ch nhiệm của những người c� tiếng n�i, c� khả năng l�n tiếng. Người c� khả năng, c� tr�ch nhiệm l�n tiếng hơn ai hết m� kh�ng l�n tiếng ch�nh l� trốn tr�nh tr�ch nhiệm. Nếu ngay cả l�n tiếng chống lại điều xấu, sự sai tr�i, sự bất c�ng, v� hận th� để bảo vệ điều tốt, sự thật, c�ng l�, v� t�nh thương, trong mức độ hiến ph�p v� luật ph�p Việt Nam cho ph�p, m� cũng kh�ng d�m l�n tiếng, th� dũng kh� của người d�n Việt Nam - vốn vẫn tự h�o l� anh h�ng - ở đ�u? Chưa n�i tới dũng kh� của người tr� thức, của người Ki-t� hữu, v� hơn nữa của c�c chức sắc trong Gi�o Hội v� x� hội! Theo con nghĩ, trong x� hội cũng như trong Gi�o Hội, sở dĩ c�c tệ nạn, những điều ti�u cực xảy ra v� lan tr�n, một phần kh�ng nhỏ l� do những người thiện ch�, những người tốt trong Gi�o Hội hay x� hội đ� kh�ng c� đủ tinh thần tr�ch nhiệm đối với c�ng �ch của tập thể, của x� hội, hoặc kh�ng c� đủ dũng kh� để l�n tiếng chống lại những điều xấu, điều ti�u cực ấy!

Quan điểm của con - m� con nghĩ l� người C�ng Gi�o n�o cũng phải c�ng nhận - đ� l� khi c� những điều bất c�ng, vi phạm đến quyền bất khả x�m phạm hay ch�nh đ�ng của Gi�o Hội, một Gi�o Hội do ch�nh Qu� Đức Cha coi s�c, dẫn dắt, v� chịu tr�ch nhiệm, th� tr�n nguy�n tắc, tr�ch nhiệm l�n tiếng phản đối v� b�nh vực đầu ti�n vẫn thuộc về Qu� Đức Cha, trước khi thuộc về bất kỳ ai kh�c. V� quyền b�nh v� tr�ch nhiệm lu�n tương xứng v� đi đ�i với nhau: nếu đ� đứng đầu về quyền b�nh, ắt cũng đứng đầu về tr�ch nhiệm. N�i thế kh�ng c� nghĩa l� những người kh�c th� kh�ng c� tr�ch nhiệm đ�. Nhưng khi Qu� Đức Cha đi đầu trong việc l�n tiếng, th� sẽ c� biết bao t�n hữu trong nước cũng như ngo�i nước sẵn s�ng ủng hộ hết m�nh những tiếng n�i b�nh vực Gi�o Hội của Qu� Đức Cha. V� chắc chắn c�n c� rất nhiều t�n hữu C�ng Gi�o sẽ can đảm l�n tiếng theo gương Qu� Đức Cha, những chủ chăn của họ. Nếu Qu� Đức Cha - l� những người đầu ti�n c� tr�ch nhiệm l�n tiếng b�nh vực Gi�o Hội - m� lại kh�ng l�n tiếng, th� những người cấp dưới sẽ c� rất nhiều l� do để cũng c�ng im lặng như vậy. L�c đ�, thật đ�ng tiếc cho Gi�o Hội! Thật đ�ng buồn cho Đức Ki-t�! Thật tội nghiệp cho những ai bị �p bức bất c�ng! Kh�ng biết l�c ấy Thi�n Ch�a sẽ ph�n x�t ch�ng ta thế n�o?

Cuối c�ng, con k�nh ch�c Qu� Đức Cha lu�n mạnh khỏe, an vui v� vững t�m để chu to�n tr�ch nhiệm d� lớn lao v� kh� khăn m� Thi�n Ch�a đ� trao ph�. Nếu trong thư n�y v� trong những thư trước con c� điều g� sai tr�i l�m phiền l�ng Qu� Đức Cha, k�nh xin Qu� Đức Cha rộng l�ng bao dung tha thứ, v� c� thể n� xuất ph�t từ t�m trạng bức x�c của con trước ho�n cảnh của Gi�o Hội v� đất nước hiện nay. Một khi bức x�c th� cũng rất dễ mất s�ng suốt. Xin cũng h�y ghi nhận nơi đ�y l�ng k�nh trọng, qu� mến v� tu�n phục của con đối với Qu� Đức Cha. �

 K�nh thư

Một t�n hữu C�ng gi�o Việt Nam

Gioan NGUYỄN CH�NH KẾT

6/8A, Quang Trung, Phường 12,

Quận G� Vấp, TP. Hồ Ch� Minh.

Email: [email protected]