HỌA SĨ BIẾM HỌA CHO�

 & NỖI ĐAU VẪN K�O D�I

Năm 1973, tuần b�o New York Times b�nh chọn Ch�e l� một trong 8 họa sĩ biếm họa xuất sắc tr�n thế giới của thập kỷ 70. Một số tranh biếm họa của Ch�e tr�n nhật b�o S�ng Thần được nh� xuất bản Glade Public-ations tại North Carolina tập họp ấn h�nh dưới tựa đề  The World of Ch�e để giới thiệu với độc giả Mỹ. Đ�y cũng l� thời gian c�c bức biếm họa của Ch�e tr�n nhật b�o S�ng Thần được thường xuy�n tr�ch in lại tr�n nhiều tờ b�o lớn xuất bản tại Ph�p, Đức. V� vậy, tuy chỉ mang cấp bậc Trung Sĩ Nhất trong qu�n đội VNCH, Ch�e vẫn l� đối tượng kh�ng thể vắng mặt trong nh� t� CS sau ng�y 30.4.1975 v� phải trải gần 10 năm t� đầy qua nhiều trại giam từ th�ng 4/1976 tới th�ng 4/1985.

Năm 1995, tuần b�o Ph�p L�Hebdo trong chủ đề đặc biệt Việt Nam 20  năm sau đ� liệt k� Ch�e giữa 6 khu�n mặt đ�ng lưu � nhất với đặc trưng �họa sĩ t�o tợn � trong b�i viết Vietnam 20 ans apr�s en six portraits.

C�ng năm n�y, The Japan Found-ation Asia Center tổ chức tại Tokyo một chương tr�nh triển l�m hội họa đặc biệt về phụ nữ � Ch�u với 10 quốc gia g�p mặt đ� ch�nh thức mời Ch�e tham gia.

Ch�e thực sự gia nhập l�ng b�o qua nhật b�o S�ng Thần từ th�ng 9/1971, ở tuổi 27, v� mau ch�ng trở th�nh hiện tượng lạ của thế giới b�o ch� biếm họa với c�c b�t danh Ch�e, K�t, Cap, H�. D� kh�ng theo học bất kỳ trường vẽ n�o v� chỉ c� tr�nh độ học vấn vừa dứt bậc tiểu học, Ch�e đ� biểu hiện một cảm quan ch�nh trị nhạy b�n v� một nhận thức kh� s�u sắc trước mọi vấn đề thời cuộc. Kh�c với hầu hết c�c họa sĩ biếm họa Việt Nam c�ng thời thường dựa v�o � kiến hướng dẫn của t�a soạn, Ch�e l� người g�p sức h�nh th�nh quan điểm ch�nh trị của tờ b�o v� đ� diễn tả quan điểm đ� bằng �c tưởng tượng cực kỳ phong ph�. Ch�e chưa hề l�n tiếng về c�ch thức suy nghĩ v� l�m việc của bản th�n, nhưng qua tranh Ch�e, người xem c� thể thấy Ch�e đ� sống trọn vẹn với mọi cảnh ngộ của qu� hương m�nh ngay trong l�c vẽ. Ch�e  kh�ng  nh�n mọi  vấn  đề qua �nh s�ng kiến  thức m� qua ch�nh sự trực cảm của con tim trước từng nỗi đau của đồng b�o v� bản th�n.

Ch�ng ta c� thể nhận thấy dễ d�ng cảm gi�c chua x�t, đau đớn, hờn tủi, uất nghẹn bừng bừng hiện l�n trong từng n�t vẽ của Ch�e qua mỗi bức biếm họa.

Tranh Ch�e ch�nh l� những tiếng g�o th�t, tiếng nức nở cho th�n phận người d�n Việt Nam suốt nửa thế kỷ qua. Những tiếng g�o th�t đ� r� r�ng c�n chưa dứt, v� vẫn chưa hề được đ�n nghe đ�ng với mong mỏi.

Nhưng ở thời điểm hiện nay th� người g�o th�t đ� thực sự m�n hơi. Hậu quả những năm th�ng t� đầy đang hủy hoại th�n x�c Ch�e, d� anh chưa tới tuổi lục tuần.  Căn bệnh tiểu đường v� những biến chứng của n� đ� khiến ch�n tay anh lu�n đau nhức kh�ng c�n đủ sức cầm lại c�y cọ.

Nhưng giả dụ anh c�n đủ sức cầm cọ th� cũng kh�ng thể l�m được g� v� mắt phải của anh đ� bị hư ho�n to�n trong khi thị lực mắt tr�i chỉ c�n khoảng 10 phần trăm n�n chỉ nh�n thấy lờ mờ.

Anh vẫn sống tại căn nh� thuở n�o gần trung t�m Quang Trung, S�i G�n, v� bị từ chối nhận đơn xuất cảnh do Giấy Ra Trại chỉ ghi ng�y thả chứ kh�ng ghi ng�y bị bắt n�n kh�ng thể x�c định thời gian ở t�.

Ng�y 19 th�ng 12 năm 2002, Cho� c�ng vợ tới Virginia nhờ một số bạn b� gi�p đỡ n�n vượt qua được c�c thủ tục h�nh ch�nh để tới Mỹ chữa bệnh.

Tại đ�y, c�c b�c sĩ cho biết sẽ cứu được con mắt tr�i của Cho� để anh c� thể tiếp tục cầm cọ vẽ trở lại v� hẹn giải phẫu v�o ng�y 27 th�ng 2 năm 2003, sau khi Cho� phục hồi sức khoẻ. Nhưng ng�y 22 th�ng 2, Cho� bỗng đột ngột ngất xỉu phải đưa v�o bệnh viện Fairfax cấp cứu. Hai ng�y sau Cho� tỉnh lại nhưng kh�ng đầy một tuần lại ngất xỉu. Bệnh viện cho chụp lại n�o bộ v� ph�t hiện mạch m�u n�o Cho� đ� bị vỡ kh�ng c�n phương cứu chữa nữa. Cho� m� man cho tới l�c tr�t hơi thở cuối c�ng hồi 3 giờ 50 s�ng thứ tư 12.03.03.

Theo y�u cầu của gia đ�nh, thi h�i Cho� sẽ được chuyển về Việt Nam, sau một buổi lễ cầu nguyện cho Cho� tại Gi�o Đường C�c Th�nh Tử Đạo Việt Nam ở Virginia để bạn b� tại đ�y tiễn đưa anh lần cuối.

Ch�ng ta h�y nh�n lại một số biếm họa của Ch�e tr�n nhật b�o S�ng Thần những năm 1972-1973, khi vấn đề chiến tranh v� h�a b�nh Việt Nam đang l� đề t�i lớn của dư luận thế giới.

Trở lại Trang Nh�: