N�i một lần về Ủy ban Đo�n kết C�ng gi�o

Đỗ Mạnh Tri

 Lời T�a soạn : Dưới đ�y l� tr�ch đoạn b�i ph�n t�ch d�i của gi�o sư Đỗ Mạnh Tri viết sau Đại hội Đại biểu những người CG x�y dựng v� bảo vệ Tổ quốc VN lần thứ III năm 1997. B�i n�y được đăng tr�n tờ Tin Nh� số 32 ph�t h�nh th�ng 3 năm 1998. V� l� do bất khả kh�ng ch�ng t�i phải lược đi hơn ph�n nửa b�i viết v� điều n�y hẳn sẽ kh�ng khỏi l�m buồn l�ng t�c giả. Ban Bi�n Tập DĐGD th�nh thực xin c�o lỗi. Ri�ng những độc giả n�o muốn c� to�n văn b�i ph�n t�ch của gi�o sư Đỗ Mạnh Tri xin li�n lạc với ch�ng t�i qua địa chỉ E-mail của Diễn Đ�n.

Ủy ban Đo�n kết C�ng gi�o Việt Nam (UBĐKCG) kh�ng phải l� một đề t�i to lớn. Đảng CSVN rụng, th� Ủy ban cũng rơi th�i. Nhưng cuối năm qua, ch�nh quyền H� Nội đ� triệu tập 'Đại hội những người C�ng gi�o Việt Nam x�y dựng v� bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ Ho� b�nh' lần lll. Nh�n dịp n�y, Nguyệt san C�ng gi�o v� D�n tộc số 37 đ� d�nh to�n số, v� Tuần b�o c�ng t�n, số Xu�n Mậu Dần d�nh nhiều trang ca tụng Ch�nh s�ch t�n gi�o hiện nay của đảng Cộng sản Việt Nam (tất nhi�n với một v�i ph� b�nh 'x�y dựng') v� khẳng định vị tr� lu�n lu�n 'tồn tại v� ph�t triển' của Tổ chức phong tr�o c�ng gi�o y�u nước UBĐKCG. Th�m v�o đ�, hai sự kiện đ�ng ch� � :

1.Trước Đại hội, c� b�i n�i chuyện của �ng L� Quang Vịnh, Trưởng Ban t�n gi�o Ch�nh phủ với  HĐGMVN họp Hội nghị thường ni�n hồi đầu th�ng 10-1997 (xem Tin Nh� số 31). �ng d�ng một thời gian kh� d�i trong buổi n�i chuyện để b�nh vực UBĐKCG, với một giọng điệu l�m ra vẻ lịch sự nhưng kỳ thực cứng rắn đến xấc xược v� bộc lộ một t�m trạng hoang mang, tự vệ.

2.Trước v� sau Đại hội, lời qua tiếng lại giữa hai linh mục Vương Đ�nh B�ch v� Phan Khắc Từ, hai nh�n vật chủ chốt của UBĐKCG l�m nhớ lại vụ đấm đ� năm 1992 giữa �ng Nguyễn Đ�nh Đầu, ph� chủ tịch UBĐKCG Tp HCM v� linh mục Trương B� Cần, Tổng bi�n tập b�o C�ng gi�o v� D�n tộc . T�nh trạng nh�m C�ng gi�o y�u nước phản ảnh trung thực t�nh trạng hiện nay của đảng độc t�i đương ph�n r�, cố b�m v�u bằng đủ c�ch nhưng vẫn tiếp tục giẫy giụa giữa những trục trặc, m�u thuẫn nội bộ v� sức �p kh�ng vượt nổi đến từ b�n trong, b�n ngo�i.

V� vậy, tưởng cũng n�n n�i một lần cho xong về UBĐKCGVN. Nhưng n�i một lần hay nhiều lần, viết một trang b�o hay một cuốn s�ch, cũng chỉ n�i c� một điều v� cũng chỉ c� một điều đ�ng n�i: UBĐKCGVN l� một dụng cụ của ch�nh quyền to�n trị. Ch�nh quyền d�ng Ủy ban để đ�n �p GHCG. Trong những trường hợp kh�ng đ�n �p nổi, ch�nh quyền d�ng Ủy ban như một phương tiện g�y chia rẽ trong GH.

 (...)

UBĐKCG v� Tương quan C�ng gi�o/Cọng sản

 Tương quan C�ng gi�o - Cộng sản rắc rối. Lịch sử Việt Nam, x� hội Việt Nam; thực d�n, đế quốc; nội chiến, ngoại chiến. Ấy l� mới n�i tới trường hợp Việt Nam. Nhưng chuyện rắc rối thường khi chỉ l� một mớ vấn đề giả tạo, hoặc những vấn đề c� thực nhưng bị b�p m�o, kết th�nh bức m�n kh�i, tung hỏa m� che lấp thực tại. Chẳng hạn vụ Phong th�nh Tử đạo Việt Nam năm 1988, ch�nh quyền Việt Nam cũng như UBĐKCG thấy 'c� vấn đề' chẳng qua v� muốn quan trọng h�a chuyện r�u ria để phủ nhận thực tại: chế độ to�n trị, kh�ng c� tự do, nhất l� kh�ng c� tự do t�n gi�o. (Hồi 1989 g� đ�, lm Trương B� Cần sang Ph�p c� mang theo cuốn băng video về cuộc mừng lễ c�c Th�nh tử đạo Việt Nam do Ủy ban tổ chức. Để đi qua hải quan, lm c� giấy chứng nhận của lm Vương Đ�nh B�ch, chủ tịch UBĐKCG Tp HCM cho mang cuốn băng ra nước ngo�i để minh chứng rằng tại Việt Nam c� tự do t�n gi�o).

Đ�ng ch� � hơn, l� t�nh c�ch thực sự phức tạp của vấn đề. C�ng b�nh m� n�i, mỗi sự chọn lựa của con người đều c� l� do v� t�y thuộc ho�n  cảnh. Người ta gia nhập UBĐK một c�ch th�nh thực hay lấy lệ, c� thể v� bắt buộc, v� sợ, sợ cho c� nh�n m�nh, sợ cho người kh�c, sợ cho cộng đo�n m�nh; cũng c� thể v� cửa quyền, v� muốn được việc, v� h�n nh�t, v� trục lợi, v� bị g�i, bị mắc bẫy (bẫy tiền, bẫy t�nh...); hay v� những x�c t�n s�u xa, những kh�t vọng cao cả. Hoặc v� tất cả những c�i đ� v� nhiều c�i kh�c cộng lại.

 (...)

Thiện ch�

 �ng Nguyễn Ngọc B�ch viết trong b�i T�m t�nh nh�n Đại hội của Ủy ban đo�n kết C�ng gi�o : "UBĐK l� một tổ chức được ch�nh quyền ủng hộ . Sư ủng hộ n�y n�i l�n điều g�? Ch�nh quyền x�t cho c�ng, cũng l� những con người. Nhưng c� một người n�o lại ủng hộ một c�i g� xấu kh�ng ?Chắc l� kh�ng (...) Bởi thế (...) ta kh�ng thể n�i UBĐK l� một tổ chức kh�ng tốt"(NS tr. 47). Lối l� luận của Nguyễn Ngọc B�ch hơi lạ. Nhưng th�i, cứ cho rằng ch�nh quyền l� những con người v� khi những con người n�y ủng hộ ai, người đ� phải l� người tốt. V� nếu họ chỉ ủng hộ người tốt, tức l� họ cũng tốt cả.

(...)

Linh mục Thiện Cẩm, dưới ti�u đề Đo�n kết để phục vụ trong y�u thương v� ho� b�nh (NS tr.52-59) n�i về "sứ vụ của Ủy ban trong tương quan với ch�nh mầu nhiệm của Con Thi�n Ch�a l�m người". Với những tr�ch dẫn Ph�c �m, Đức cha Nguyễn Văn B�nh, thư chung  HĐGM VN năm 1980, pha th�m ch�t triết l� Đ�ng phương, linh mục muốn diễn giải căn bản t�n l� v� thần học của UBĐK. Đối với người tu h�nh, Đạo dĩ nhi�n l� h�n đ� tảng. V� theo Thiện Cẩm UBĐK thể hiện một cố gắng sống Đạo giữa đời.

Một bằng chứng cụ thể của cố gắng đ�: sử gia Trương B� Cần, linh mục đặc tr�ch tư tưởng của UBĐK, trong b�i tham luận đọc trước Đại hội phong tr�o c�ng gi�o y�u nước đ� nghi�m khắc nhắc lại một qu� khứ nặng nề, thiếu hội nhập, để di hại m�i tới ng�y nay. �ng n�i : "L� người C�ng gi�o, ch�ng ta kh�ng qu�n rằng lịch sử đ� để lại cho ch�ng ta những dấu ấn rất nặng nề. Thực vậy, do một cung c�ch truyền gi�o thiếu khả năng hội nhập văn ho� trong qu� khứ, C�ng gi�o đ� được truyền sang Việt nam như một vật lạ được đem v�o trong cơ thể. Do đ� bị coi như một thứ ngựa th�nh Troie, để c�c thế lực thực d�n v� đế quốc x�m chiếm đất nước, ph� hoại sự nghiệp của d�n tộc. Do đ� m� C�ng gi�o đ� bị nghi ngờ, bị b�ch hại trong suốt nhiều thế kỷ... v� cho tới m�i ng�y nay, c� người c�n mặc cảm bị nghi ngờ, bị b�ch hại"(TB tr.18-19). B�ch hại v� nghi ngờ kh�ng c� ch�t cơ sở kh�ch quan? To�n l� chuyện viển v�ng của một mặc cảm bệnh hoạn? Gi� những Tuệ Sĩ, Huyền Quang, Th�ch Quảng Độ chỉ c� mặc cảm bị b�ch hại vẫn c�n hơn l� bị b�ch hại thiệt. Con 'Ngựa th�nh Troie', 'hội nhập văn ho�', những cụm từ n�y cũng mới lạ với người m�nh kh�ng k�m coca cola v� xe dream. Hơn nữa, mặc cảm v� hội nhập văn ho� l� những kh�i niệm mới ngay cả đối với những người �u ch�u. Alexandre de Rhodes l�m g� biết mấy kh�i niệm đ�. Nhưng học tiếng Việt như �ng kh�ng biết c� phải l� hội nhập văn ho� như ta n�i ng�y nay?

(...)

Vậy Ủy ban Đo�n kết c�ng gi�o l� g� ?

 (Xin xem tiếp trong Diễn ��n Gi�o D�n số 18 th�ng 4/2003 trang 9)

Trở lại Trang Nh�: