Trở
lại Trang Nh�:Những Tấm Gương Sống Đạo Giữa Đời
L� Thi�n & L� Tinh Th�ng bi�n tập
LTS. Qu� độc giả c� lẽ đ� quen thuộc hai t�c giả L� Thi�n & L� Tinh Th�ng với hai quyển s�ch �Những Tấm Gương sSng Đạo Giữa Đời� (1999) v� �Những Tấm Gương Sống Đạo C�c B� Mẹ C�ng Gi�o� (2000). Diễn Đ�n Gi�o D�n h�n hạnh giới thiệu mỗi kỳ một Tấm Gương Sống Đạo trong m�i trường Ch�nh Trị v� X� Hội cũng do hai t�c giả tr�n bi�n tập v� sẽ được tập hợp th�nh quyển thứ ba �Những Tấm Gương Sống Đạo� trong tương lai.
Bổn Mạng c�c Nh� Ch�nh trị:
TH�NH T�MA MORE
Chưởng An Nước Anh
(1478-1535)
THOMAS MORE - T�ma More - sinh ng�y 7-02-1478 tại Lu�n Đ�n, Anh quốc. Cha l� Gioan More, luật sư. Mẹ qua đời l�c T�ma c�n b�, n�n T�ma chịu ảnh hưởng cha hơn l� mẹ. Do đ�, về sau T�ma cũng học luật như th�n phụ mặc dầu anh tỏ ra thi�n tư về thần học, lịch sử v� triết học hơn. T�ma More th�ng thạo cả tiếng La Tinh lẫn tiếng Hy Lạp. Từ 14 đến 16 tuổi, T�ma theo học Đại Học Oxford, sau đ� học dự bị luật khoa, rồi ch�nh thức học ng�nh luật tại Lu�n Đ�n, tốt nghiệp v� được kết nạp v�o luật sư đo�n năm 23 tuổi (1501), rồi ba năm sau (1504) được bầu v�o Nghị viện Anh. Đến tuổi 28, T�ma More kết h�n với c� Jane Colt (Giang C�n), v� chỉ sau 5 năm rưỡi, hai người c� với nhau 4 người con, 3 g�i, 1 trai.
Bổn phận chồng-cha v� quan niệm về gi�o dục
Cuộc sống gia đ�nh đang �m đềm tr�i đi trong hạnh ph�c th� bất ngờ hiền th� của Thomas More ng� bệnh rồi từ trần (1511). Ngo�i nỗi đau l�ng v� mất vợ, More c�n bị l�ng t�ng v� phải lo cho cả bốn đứa con c�n non dại. More cưới người vợ thứ hai, c� Alice Middleton lớn hơn anh 7 tuổi. Ch�ng 33, n�ng 40. T�ma th� nhận với một người bạn: "T�i nghĩ l� kh� c� thể sống với nhau m� kh�ng c� những bực bội, cả với những người vợ tốt nhất. Tuy nhi�n, x�t cho c�ng th� ch�nh tại lỗi đ�n �ng ch�ng ta m� c�c b� vợ trở n�n tồi tệ hơn".
Về mặt l�m cha, Thomas More c� thể n�i l� một người đ�n �ng ngoại lệ ở thế kỷ 16. V�o thời ấy, người ta trọng nam, khinh nữ, v� chỉ lo cho con trai học h�nh đến nơi đến chốn, c�n con g�i th�... tối ng�y chỉ biết �canh cửi với việc nh��, sau đ� l� phục t�ng chồng v� nu�i con. Nhưng T�ma More lu�n nhấn mạnh rằng, con g�i phải được hấp thụ một nền gi�o dục tuyệt hảo y như con trai.
Đối với Thomas More, việc gi�o dục con c�i quan trọng kh�ng k�m c�c việc ch�nh trị-x� hội v� viết l�ch. Những chương tr�nh m� �ng đưa ra, những c�ch thức �ng quản l� việc học h�nh của con c�i �ng c� hiệu quả đến nỗi ng�i học đường do �ng tổ chức tại nh� �ng đ� vang danh khắp �u Ch�u. Nhờ ảnh hưởng của �ng, những bạn hữu th�n nhất của �ng trở th�nh những nh� gi�o dục C�ng Gi�o nổi tiếng thời ấy. More c�n l� nguồn cảm hứng khuyến kh�ch nhiều học giả t�n tuổi thời �ng viết nhiều s�ch gi� trị về gi�o dục.
Trong một thư gửi cho William Gonell (Uy-li-am G�-n�n), th�y dạy k�m c�c con �ng, Thomas More giảng giải r� r�ng triết l� gi�o dục của ri�ng �ng. �ng viết: "Trong bất cứ đề t�i g�, người thầy gi�o cũng phải dạy cho con trẻ l�ng đạo đức đối với Ch�a, l�ng b�c �i đối với mọi người, l�ng khi�m tốn v� đức khi�m nhường Kit� gi�o. Kết quả l� c�c trẻ sẽ nỗ lực l�m chứng về Thi�n Ch�a v� về lương t�m ch�nh trực. Như vậy, ch�ng sẽ được y�n ổn trong t�m hồn v� sống an b�nh, kh�ng sợ bị ai khuấy động bằng những lời ca tụng nịnh h�t hay sợ bị tổn thương v� những lời nhạo b�ng của những kẻ thất học đi�n rồ."
Ngo�i 4 người con ruột, Thomas More v� Alice c�n nu�i th�m một c� con g�i v� bảo trợ một cậu con trai m� �ng b� đều chăm s�c, dưỡng dục chu đ�o như con ruột. Khi con c�i �ng trưởng th�nh v� lập gia đ�nh, �ng kh�ng tiếc tiền mua một cao ốc rộng r�i, để cho con ch�u c�ng quần tụ sống dưới m�i một đại gia đ�nh th�n thương nhau. Trước khi bị tống giam, Thomas More đ� c� 11 ch�u nội ngoại qu�y quần b�n �ng.
Sự nghiệp x� hội-ch�nh trị
Về đời sống x� hội, sau khi tốt nghiệp luật khoa, Thomas More dấn th�n hoạt động trong ng�nh luật v� sớm trở th�nh luật sư danh tiếng t�i đức ki�m to�n. Nhờ vậy, năm 27 tuổi, �ng được bầu v�o Nghị Viện Anh. Năm 33 tuổi được cử v�o chức vụ Ph� cảnh s�t trưởng th�nh phố Lu�n Đ�n ki�m cố vấn luật ph�p cho thị trưởng th�nh phố n�y. Đến 40 tuổi, More đ� trở th�nh quan t�a nổi danh về đức c�ng minh li�m ch�nh. Năm 45 tuổi (1523), lại đắc cử D�n Biểu Quốc Hội Anh v� được bầu l�m Chủ Tịch Nghị Viện nước n�y.
Năm 51 tuổi (1529), Thomas More được vua Henry VIII bổ nhiệm v�o chức Quan Chưởng Ấn nước Anh, chức vụ cao nhất nước về tư ph�p, tương đương với chức Chủ Tịch Tối Cao Ph�p Viện. More giải quyết mỗi năm tới 912 vụ �n so với vị Chưởng Ấn tiền nhiệm l� Wolsey chỉ giải quyết được 535 vụ một năm. Với chức Chưởng Ấn, Thomas More c�n đảm tr�ch nhiều phần vụ cao cấp tương đương với chức Thủ Tướng ng�y nay.
Ngo�i ra, Thomas More cũng để lại nhiều pho s�ch gi� trị về ch�nh trị- x� hội lẫn về tu đức, như t�c phẩm lừng danh Utopia - Ảo Tưởng (1516), trong đ� �ng ph� b�nh x� hội Anh đương thời v� đề nghị một lề lối cai trị l� tưởng. T�c phẩm The Four Last Things - Tứ Chung viết năm 1520 l� một quyển s�ch suy niệm s�u sắc về bốn sự cuối c�ng của con người: sự chết, ph�n x�t ri�ng, sống lại v� ph�n x�t chung. Quyển Assertio Septem Sacra-mentorum � X�c Quyết về Bảy Ph�p B� T�ch l� cuốn luận đề minh giải c�c B� T�ch trong Hội Th�nh C�ng Gi�o.
Quyết chống việc l�m sai tr�i của vua
Hồi ấy, vua Henry VIII nước Anh l� một �ng vua C�ng Gi�o, nhưng năm 1533, bất chấp lời can ngăn của c�c bậc vị vọng đạo-đời, nh� vua quyết ly dị người vợ ch�nh thức l� Ho�ng Hậu Catherine d'Aragon (Ca-ta-ri-na xứ A-ra-gon) để cưới n�ng Ann Boleyn (An-na B�-len) tr�i ph�p đạo. Đức Gi�o Ho�ng tuy�n bố cuộc h�n nh�n thứ hai của vua l� bất hợp ph�p. Vua Henry VIII tức giận, quyết định đẩy nước Anh v�o con đường ly khai khỏi Gi�o Hội C�ng Gi�o, biến gi�o hội ở nước n�y th�nh quốc gi�o với danh xưng l� �Anh Gi�o�. Nh� vua c�n ngang nhi�n tự phong m�nh l� gi�o chủ tối cao của Gi�o Hội Anh Gi�o ấy. Sau đ�, �ng ban h�nh nhiều sắc chỉ ra lệnh trừng phạt nặng nề những ai bất tu�n kh�ng tuy�n thệ t�n th�nh cuộc h�n nh�n thứ hai của nh� vua cũng như những ai kh�ng chịu bỏ C�ng Gi�o để theo Anh Gi�o.
Thomas More l� một trong những chức sắc cao cấp của triều đ�nh chẳng những mạnh mẽ cản ngăn m� c�n cực lực chống đối việc nh� vua ly dị v� t�i h�n tr�i luật đạo. Song nh� vua ng�y c�ng l�n s�u v�o vũng lầy ly dị v� bắt đầu �p dụng h�ng loạt biện ph�p t�n bạo, cố l�m triệt ti�u Gi�o Hội C�ng Gi�o ở Anh. Để phản đối, ng�y 16-5-1532, More tuy�n bố từ chức Chưởng Ấn, lui về ở ẩn tại tư gia ở Chelsea dưới sự theo d�i v� quản chế gắt gao của triều đ�nh giống như một nh�n vật bị lưu đ�y v� ch�nh trị. Thomas More một mực dứt kho�t từ chối tuy�n thệ trung th�nh đối với h�nh động vừa bất ch�nh vừa ngang ngược của nh� vua. Thế n�n ng�y 17-4-1534, More bị bắt tống v�o ngục thất Th�p Lu�n Đ�n (Tower of London). Trong thời gian Thomas More ngồi t�, gia đ�nh �ng t�m c�ch khuy�n �ng n�n t�ng phục nh� vua. �ng cương quyết từ chối để "giữ lương t�m m�nh lu�n trong s�ng".
Bất khuất cho đến chết
William Roper (Uy-li-am Ro-pơ), con rể của Thomas More, c� thuật lại rằng: Khi Thomas More bị vợ ch� tr�ch l� ngu dại v� chọn nh� t� tối tăm bẩn thỉu đầy chuột gi�n thay v� chọn cuộc sống tự do với con đường danh vọng th�nh thang, �ng More hỏi vợ: "N�y Alice y�u qu� của anh, em nghĩ l� anh c� thể hưởng cuộc sống trần gian n�y được bao l�u nữa?" Vợ �ng trả lời: "�t ra cũng 20 năm, nếu � Ch�a muốn ". Thomas More lại hỏi : "Vậy, em c� muốn anh đổi cuộc sống đời đời để lấy sự sống 20 năm ph� du kh�ng? �i, hiền th� tốt l�nh của anh, em t�nh to�n sao m� kh�o vậy?"
Trong số những người cố thuyết phục Thomas More nhượng bộ, tuy�n thệ trung th�nh với vua để được sống v� được tiếp tục thụ hưởng chức quyền cao sang, c� con g�i Ma-ga-ri-ta của �ng tỏ ra dai dẳng nhất. Do đ�, Thomas More đ� viết cho Ma-ga-ri-ta nhiều bức thư để ph�n t�ch v� x�c định cho con �ng r�, �ng xem việc ở t� l� dấu chỉ t�nh y�u đặc biệt Thi�n Ch�a d�nh cho �ng v� n� tạo cho �ng cơ hội dọn m�nh chết.
Thomas More bị giam giữ trong Th�p Lu�n Đ�n cho đến th�ng Bảy năm 1535 th� bị đưa ra t�a �n x�t xử v� bị kết tội phản quốc. Ng�i bị xử tử h�nh ng�y 6-7-1535, c�ng một năm với một vị Th�nh Tử đạo nổi danh kh�c � Th�nh Gioan Fisher . Trước khi l�n gi�n m�y xử ch�m, ng�i đ� thốt l�n c�u n�i bất hủ: �t�i vẫn l� c�ng bộc tốt của nh� vua, nhưng ti�n v�n t�i phải l� c�ng bộc của Thi�n Ch�a �. Thủ cấp của th�nh nh�n bị b�u tr�n Cầu Th�p (Tower Bridge) trước khi được ph�p đưa đi mai t�ng c�ng với thi h�i của ng�i. H�i cốt của Th�nh Nh�n hiện được lưu giữ tại nh� thờ Th�nh Ph�r� ad Vincula ở khu Th�p Lu�n Đ�n.
Vinh quang c�i trường sinh
Thomas More được Đức Gi�o Ho�ng L�� XIII t�n phong Ch�n Phước năm 1886, rồi Đức Pi� XI t�n phong Hiển Th�nh năm 1935. Như vậy, bốn thế kỷ sau khi l�a đời, Thomas More mới được ch�nh thức t�n vinh l� th�nh. Tuy nhi�n, trong thực tế, nh�n đức của Th�nh Nh�n đ� được người xung quanh nh�n nhận cả trước khi ng�i bị "t� v� chết v� lương t�m".
Ng�y 31-10-2000, nh�n ng�y Năm Th�nh d�nh cho c�c nh� ch�nh trị, thể theo thỉnh nguyện của một số c�c nh� ch�nh trị nước � với sự t�n đồng của nhiều ch�nh trị gia quốc tế, Đức Th�nh Cha Gioan Phaol� II t�n phong Th�nh T�ma More l� quan thầy c�c nh� l�nh đạo quốc gia v� c�c nh� ch�nh trị thế giới . Lễ k�nh th�nh Thomas More được cử h�nh ng�y 22 th�ng S�u h�ng năm.
