Trở
lại Trang Nh�:VI�M NHIẾP HỘ TUYẾN
(prostitis)
BS. Vũ Thế Truyền
Nhiếp hộ tuyến l� một hạch nhỏ thuộc cơ quan sinh dục của người đ�n �ng, bao quanh đường tho�t tiểu tiếp gi�p với cổ bọng đ�i. Vi�m nhiếp hộ tuyến l� một bệnh rất th�ng thường. Quả vậy, bệnh n�y l� một bệnh rất thường thấy ở người đ�n �ng. Nhiếp hộ tuyến bắt đầu nở to dần khi người đ�n �ng đến tuổi 40. Khoảng 50 % người đ�n �ng ở Hoa kỳ bị vi�m nhiếp hộ tuyến v� đ� được điều trị.
C� 50%-70% đ�n �ng bị vi�m nhiếp hộ tuyến do bị nhiễm tr�ng đường tiểu. Vi tr�ng x�m nhập nhiếp hộ tuyến c� thể do nhiễm tr�ng bọng đ�i hay từ những lần giao hợp với c�c người mang bệnh phong t�nh. Nơi c�c người bị chứng ph� đại l�nh nhi�p hộ tuyến (BPH) th� tuyến n�y c� thể bị vi�m do chất Urate trong nước tiểu bị ứ đọng. Nguy�n do g�y n�n chứng ph� đại l�nh nhiếp hộ tuyến (benign prostatic hyperplasia hay BPH) chưa được hiểu r� một c�ch thấu đ�o, nhưng c�c chuy�n vi�n y tế nghĩ rằng chứng bệnh n�y do sự thay đổi c�c k�ch th�ch tố hay c�c chất h�a học trong cơ thể con người khi bắt đầu đến tuổi 40. BPH thường kh�ng g�y phiền to�i cho người bệnh, nhưng khi nhiếp hộ tuyến sưng to, đường tiểu sẽ bị �p nhỏ lại v� sẽ l�m cho d�ng nước tiểu chảy ra bị yếu đi hoặc bị tắc nghẽn. Cũng c� khi nhiễm tr�ng nhiếp hộ tuyến lại do c�c nhiễm tr�ng từ thận g�y ra.
C�c người bị nhiễm tr�ng nhiếp hộ tuyến thường c� li�n hệ tới c�c trường hợp sau đ�y:
Mới vừa bị nhiễm tr�ng bọng đ�i.
Bị chứng ph� đại l�nh hiếp hộ tuyến (BPH)
Vừa trải qua một cuộc kh�m nghiệm với c�c dụng cụ y khoa th�ng qua đường tiểu.
Phương c�ch giao hợp bất b�nh thường
C� những dị tật, bất b�nh thường của đường tiểu.
C� ba loại vi�m nhiếp hộ tuyến ch�nh:
Vi�m nhiếp hộ tuyến do vi tr�ng g�y ra : căn bệnh n�y c� thể l� cấp t�nh hay kinh ni�n. Người bị bệnh cấp t�nh bị nhiễm tr�ng v� c�c vi tr�ng E. coli, Klebsiella v� Pseudomonas. Họ thường c� c�c triệu chứng như n�ng lạnh, đau thắt lưng, nhức mỏi, mệt mỏi v� thường hay đi tiểu l�u hay bị tiểu r�t.
Vi�m nhiếp hộ tuyến kinh ni�n do vi tr�ng g�y ra: cứ 10 ngu�i đ�n �ng bị vi�m nhiếp hộ tuyến th� c� một người bị vi�m kinh ni�n. Những bệnh nh�n n�y c� c�c triệu chứng như bệnh cấp t�nh nhưng c�c triệu chứng cứ trở đi trở lại.
Vi�m nhiếp hộ tuyến kh�ng do vi tr�ng g�y ra : cứ 10 người đ�n �ng bị vi�m nhiếp hộ tuyến th� s�u người bị chứng n�y. Nguy�n do g�y bệnh kh�ng do vi tr�ng m� do c�c loại vi khuẩn hay nấm v�v� Người bị vi�m loại n�y c� c�c triệu chứng sau:
Đ�i khi cảm thấy kh� chịu ở dịch ho�n, đường tiểu, bị đau bụng dưới hay đau lưng.
Chất nhờn chẩy ra từ dương vật khi đi tiểu buổi s�ng.
Khi xuất tinh thường c� m�u hay c� nước tiểu.
Tinh kh� rất �t.
Xuất tinh kh� khăn
Hay đi tiểu vặt.
Đau nhức nhiếp hộ tuyến (Prostatodynia): cho đến b�y giờ, chưa ai biết l� do g�y ra chứng đau nhức n�y. Những bệnh nh�n n�y sẽ cảm thấy đau hay kh� chịu ở v�ng nhiếp hộ tuyến, v�ng dịch ho�n, ở đường tiểu v� hay bị đi tiểu kh�.
Chẩn bệnh:
Kh�m hậu m�n : khi đi kh�m bệnh, b�c sĩ sẽ d�ng một ng�n tay đi qua hậu m�n để kh�m nhiếp hộ tuyến. B�c sĩ sẽ rờ nắn nhiếp hộ tuyến để x�c dịnh cỡ to nhỏ, h�nh d�ng v� xem n� mềm hay cứng v.v� Sau đ� b�c sĩ sẽ quyết định xem bệnh nh�n c� cần đến c�c thử nghiệm n�o kh�c kh�ng.
Xoa nắn nhiếp hộ tuyến : khi kh�m bệnh qua đường hậu m�n, b�c sĩ sẽ xoa nắn nhiếp hộ tuyến để �p lấy một ch�t nước từ tuyến n�y. B�c sĩ sẽ thử nghiệm xem nước n�y c� bị nhiễm tr�ng kh�ng.
Thử nước tiểu li�n tục : bệnh nh�n sẽ phải lấy 3 lần nước tiểu. Lần đầu bệnh nh�n sẽ lấy nước tiểu như thường; lần thứ nh� b�c sĩ sẽ d�ng chất nước chẩy ra sau khi xoa nắn nhiếp hộ tuyến v� lần thứ ba sẽ lấy nước tiểu c�n s�t trong bọng đ�i sau khi xoa nắn nhiếp hộ tuyến. Thử nghiệm kiểu n�y sẽ cho b�c sĩ biết nhiễm tr�ng nằm ở v�ng n�o.
Đ�m kim (needle biopsy): b�c sĩ sẽ lấy một ch�t tế b�o trong nhiếp hộ tuyến để truy l�ng ung thư.
Kh�ng tố Nhiếp hộ tuyến (Prostate-Specific Antigen, viết tắt: PSA); b�c sĩ sẽ thử m�u để xem lượng PSA c� cao hơn b�nh thường kh�ng. Lượng PSA sẽ cao khi nhiếp hộ tuyến bị sưng to.
C�c loại thử nghiệm kh�c để kh�m nhiếp hộ tuyến như si�u �m (Ultrasound), Chụp quang tuyến (X-rays), MRI hay CAT cũng đ� được d�ng đến.
Chữa trị
Nhiễm tr�ng nhiếp hộ tuyến cấp t�nh ; b�c sĩ sẽ d�ng một loại trụ sinh c� thể giệt vi tr�ng g�y n�n bệnh. Điều quan trọng, bệnh nh�n phải uống hết thuốc theo lời chỉ dẫn
Nhiễm tr�ng nhiếp hộ tuyến kinh ni�n : b�c sĩ cũng d�ng trụ sinh nhưng cuộc điều trị sẽ l�u d�i hơn.
Vi�m nhiếp hộ tuyến kh�ng do vi tr�ng : t�y theo nguy�n do g�y bệnh, b�c sĩ sẽ d�ng c�c loại chữa trị đặc biệt. Chữa bệnh sưng nhiếp hộ tuyến bằng sức n�ng đ� được d�ng trong v�i trường hợp.
Đau nhiếp hộ tuyến : b�c sĩ sẽ d�ng những thuốc l�m giảm sự co thắt ở bọng đ�i hay đường tiểu. Chữa trị d�ng sức n�ng cũng đ�i khi được d�ng.
Ngo�i c�c phương ph�p trị liệu tr�n, ngoại khoa v� một số phương c�ch kh�c cũng đ� được d�ng.
