C�NG-GI�O TIẾN-H�NH

Phạm Minh-T�m

C�ng-gi�o tiến-h�nh l� những h�nh-thức dấn-th�n của gi�o d�n để cộng-t�c v�o việc t�ng-đồ của H�ng Gi�o-phẩm bằng những sinh-hoạt hay h�nh-động l�m cho tinh-thần đạo được mở-mang v� tiến-triển để nhờ vậy người ngo�i nhận biết Đạo Ch�a. Đ�y l� một s�ng-kiến thời Đức Gi�o-ho�ng Pi-� XI v� đ� được C�ng-đồng Vatican II ch�nh-thức c�ng-nhận hiệu-năng của đường hướng n�y như l� một hoạt-động t�ng-đồ tập-thể rất qu� gi� v� rất quan-trọng cần được ph�t-huy v� hưởng-ứng.

Trong Sắc-lệnh về T�ng-đồ gi�o d�n, C�ng-đồng đ� nhấn mạnh đến � nghĩa cũng như c�ch-thế hiện-hữu của danh xưng n�y: �Từ v�i chục năm nay, trong nhiều quốc-gia, gi�o d�n c�ng ng�y c�ng dấn th�n v�o hoạt động t�ng-đồ. Họ quy-tụ lại với nhau dưới nhiều h�nh thức hoạt động cũng như lập th�nh c�c hội đo�n . Những tổ chức n�y đ� v� đang theo đuổi những mục đ�ch thuần t�y t�ng đồ m� vẫn li�n kết chặt chẽ với H�ng Gi�o-phẩm. Trong số những tổ chức ấy cũng như tất cả c�c tổ chức tương tự đ� c� từ trước, đặc biệt phải nhắc đến những tổ chức dầu theo những ti�u chuẩn hoạt động kh�c nhau nhưng đ� đem lại nhiều kết quả phong ph� cho nước Ch�a Ki-t� . C�c Đức Gi�o-ho�ng v� một số đ�ng c�c Gi�m-mục đ� c� l� khi t�n nhiệm v� cổ v� những tổ chức n�y v� đặt cho danh hiệu C�ng Gi�o Tiến H�nh �... (số 20). N�i chung, bất cứ sinh-hoạt n�o �đem lại kết quả cho Nước Ch�a Ki-t�� l� đ� l�m việc C�ng-gi�o tiến-h�nh rồi vậy.

Căn-cứ v�o � nghĩa c�ng mục-đ�ch như tr�n th� bốn chữ C�ng-gi�o tiến-h�nh kh�ng chỉ l� ngừng lại ở h�nh-thức hoạt-động t�ng-đồ m� c�n một đ�i hỏi cao hơn nữa l� l�m chứng-nh�n hay hiểu theo c�ch đơn-giản th� l� l�m gương s�ng để mỗi c�-nh�n t�n-hữu sẽ trở n�n kh�ng những như �men trong bột, như muối ướp� m� c�n l� như �đ�n s�ng để tr�n gi� cao, như th�nh x�y tr�n n�i� nữa. Đ�y ch�nh l� Thi�n-Ch�a đ� tr�-liệu mọi sự qua lời Đức Ki-t� trong Tin Mừng m� m�i đến thời Đức Gi�o-ho�ng Pi-� XI con người mới suy thấu v� thực-hiện: �C�c con l� muối đất. Nếu muối đ� nhạt th� lấy g� m� ướp cho mặn lại n�n sẽ trở th�nh v� dụng v� chỉ c�n n�m bỏ cho người ta giẵm đạp l�n. C�c con l� �nh s�ng cho thế gian. Một th�nh phố x�y dựng tr�n n�i kh�ng thể che khuất được. Kh�ng ai thắp đ�n rồi để n� trong th�ng m� l� đặt tr�n gi� cao để soi s�ng cho cả nh�. Cũng vậy, sự s�ng của c�c con cũng phải được chiếu tỏa ra trước mặt thi�n-hạ để họ xem thấy những việc l�nh của c�c con m� ngợi khen Cha c�c con tr�n trời� (Mt 5, 13-16). Như vậy điều-kiện ti�n-quyết cho một Ki-t� hữu muốn l�m việc C�ng-gi�o tiến-h�nh hiển nhi�n phải l� sửa sai nếp sống đạo-đức v� nh�n-c�ch của m�nh trước th� mới l�m gương s�ng cho người kh�c, nhất l� người ngo�i đạo thấy được c�c gi�-trị t�m-linh ch�n thật của Tin Mừng Cứu-độ. Đ�y l� một nguy�n-tắc đặt nặng phần r�n luyện v� trau giồi đời sống nội-t�m của t�n-hữu hơn l� tổ-chức những sinh-hoạt rộn-r�ng v� ồn �o chỉ nặng phần h�nh-thức rầm-rộ hay vẻ x�nh-xang bề ngo�i. Vậy, khi gi�o d�n được quy-tụ lại để th�nh-lập một hội-đo�n, một tổ-chức với mục-đ�ch sống đạo v� l�m việc t�ng-đồ trong tinh-thần như tr�n th� được gọi l� một phong-tr�o C�ng-gi�o tiến-h�nh.

Theo một t�i-liệu của linh-mục Nguyễn Văn Vi viết về C�ng-gi�o Tiến-h�nh xuất-bản ở S�i-g�n trước đ�y đ� ph�n-biệt giữa phong-tr�o t�ng-đồ gi�o-d�n v� phong-tr�o C�ng-gi�o Tiến-h�nh. Những phong-tr�o như Đạo-binh Đức Mẹ, Thiếu-nhi Th�nh-Thể chẳng hạn đều l� phong-tr�o T�ng-đồ gi�o d�n; c�n phong-tr�o C�ng-gi�o tiến-h�nh n�i chung phải l� một c�ch-thế vận-động cho người gi�o d�n tham-gia rộng-r�i v�o những sinh-hoạt biểu-tỏ được tinh-thần v� gi�o-l� c�ng-gi�o của Đức Ki-t� qua việc l�m gương s�ng v� Ph�c-�m h�a cảnh-vực x�-hội. Cụ-thể hơn trong l�nh-vực n�y l� những phong-tr�o C�ng-gi�o Tiến-h�nh chuy�n-biệt, tức l� những phong-tr�o chỉ nhắm mục-đ�ch l�m t�ng-đồ trong giới-hạn của ri�ng một cảnh-vực, một th�nh-phần trong x�-hội m� th�i như Phong-tr�o Thanh Sinh C�ng, Thanh Lao C�ng v.v...

Về phương-thức th�nh-lập, C�ng-đồng ghi-nhận �Gi�o d�n c� quyền lập hội đo�n, điều-khiển hội đo�n v� ghi t�n v�o c�c hội đo�n đ� c� sẵn, miễn l� phải giữ mối li�n-lạc cần thiết với gi�o-quyền; nhưng cần phải tr�nh ph�n t�n lực lượng do việc lập th�m những hội đo�n v� những c�ng cuộc mới khi kh�ng đủ l�-do, hoặc cố giữ lại những phương thế đ� lỗi thời. Cũng kh�ng phải lu�n lu�n th�ch hợp khi du nhập một c�ch bừa b�i những h�nh thức hội đo�n của c�c nước kh�c� (Sắc-lệnh T�ng-đồ Gi�o d�n, 19) với những yếu-tố như sau:

� Phải nhắm mục-đ�ch th�nh-h�a con người v� đem tinh-thần Ph�c-�m thấm nhập v�o mọi l�nh-vực của đời sống.

� Phải cộng-t�c với H�ng Gi�o-phẩm nhưng vẫn chịu tr�ch nhiệm ri�ng

� C�c hoạt-động phải c� t�nh c�ch cộng đo�n

� Phải t�y thuộc v�o sự hướng dẫn của H�ng Gi�o-phẩm

Với nguy�n-tắc chung như tr�n, C�ng-đồng x�c-định �những đo�n thể n�o m� Gi�o-quyền x�t thấy hội đủ những yếu tố vừa kể đều được coi l� C�ng gi�o Tiến H�nh, mặc d� những tổ-chức đ� mang những h�nh-thức v� danh-hiệu kh�c nhau t�y theo đ�i hỏi của từng địa-phương v� của mỗi d�n-tộc� (Sắc-lệnh T�ng-đồ Gi�o d�n, 20).

Như vậy, x�t tr�n nguy�n-tắc về tinh-thần, � nghĩa, mục-đ�ch v� cơ-cấu tổ-chức của một phong-tr�o C�ng-gi�o tiến-h�nh th� Gi�o-hội đ� hướng-dẫn đầy đủ, thậm ch� c�n dự tr� được cả những điều lạm-dụng bất cập v� th�i-qu� hoặc c� thể tạo ra những trường-hợp c�c tổ-chức giẵm ch�n nhau nữa; nhưng khi nh�n v�o thực-tế trong Gi�o-hội C�ng-gi�o Việt-Nam hầu như mọi sự vẫn c�n nhiều lấn-cấn, kh�ng đi s�t được với tinh-thần căn-bản chung bao nhi�u. Về điểm n�y, c� lẽ tr�ch-nhiệm phần lớn phải nhờ v�o sự minh-định lại của c�c giới chức trong Gi�o-quyền, cụ-thể v� ch�nh-x�c nhất l� c�c linh-mục lập hội hoặc điều-h�nh c�c phong-tr�o, nhất l� một số hội đo�n hay phong-tr�o được lập ra ở hải-ngoại. Bởi v� theo kinh-nghiệm thực-tế từ xưa đến nay trong nội-t�nh sinh-hoạt của cộng-đồng C�ng-gi�o Việt-Nam chưa c� một tổ-chức n�o được lập ra theo đ�ng tinh-thần của định-nghĩa về C�ng-gi�o tiến-h�nh, ngoại trừ những tổ-chức hay phong-tr�o trực-thuộc nơi một cơ-cấu quốc-tế. Kh�ng những thế, c�n c� t�nh-trạng một phong-tr�o quốc-tế bị thay đổi ho�n-to�n mục-đ�ch v� t�n-chỉ khi n� được sinh-hoạt tại Việt-Nam như Phong-tr�o Thanh Sinh C�ng chẳng hạn.

Phong-tr�o Thanh Sinh C�ng (Thanh-ni�n Sinh vi�n Học-sinh C�ng-gi�o) l� một tổ-chức quốc-tế, th�nh-lập tr�n căn-bản của Nội-quy Phong-tr�o được một số đại-diện thuộc nhiều quốc-gia họp tại Dakar soạn-thảo ra gọi l� Hiến-chương Dakar. Hiến-chương n�y quy-định r� t�n-chỉ v� mục-đ�ch l� r�n-luyện những người trẻ C�ng-gi�o l�m t�ng-đồ trong cảnh-vực học-đường. Đầu ti�n, phong-tr�o n�y được c�c sư-huynh La-san đem v�o học-đường với t�n gọi chung l� Phong-tr�o Việt-sinh, với từng đơn-vị nhỏ tại mỗi trường gọi l� �đo�n� v� thường lấy t�n gọi của trường l�m t�n đo�n, đi s�t với tinh-thần của tập nội-quy. Sau đ� phong-tr�o mở rộng ngo�i khu�n-khổ c�c trường D�ng La-san với t�n gọi l� Phong-tr�o Thanh Sinh C�ng Việt-Nam, đặt Văn-ph�ng trung-ương tại một cơ-sở của D�ng Phan-xi-c�.

V�o khoảng đầu thập-ni�n 60, một trong những đo�n Thanh Sinh C�ng đầu ti�n được th�nh-lập tại Trung-học Nguyễn B� T�ng v� linh-mục Trần Học Hiệu khi ấy l� tuy�n-�y Hiệu-đo�n ki�m lu�n nhiệm-vụ tuy�n-�y đo�n Thanh Sinh C�ng. �ng x�c-định với c�c th�nh-vi�n l� rất t�m-đắc với tinh-thần v� mục-đ�ch của phong-tr�o n�y n�n đ� dịch trọn vẹn tập Hiến-chương Dakar từ Ph�p-ngữ sang Việt-ngữ với tựa đề l� Căn Bản Chung dầy gần 100 trang �ron�o� với lời đề �biệt tặng c�c bạn trẻ Thanh Sinh C�ng Nguyễn B� T�ng đ� l� l�-do th�c-đẩy t�i dịch tập s�ch n�y� để lưu-h�nh nội-bộ để c�c đo�n-vi�n học hỏi v� thực-h�nh cho đ�ng đường hướng chung. Trong một kỳ Đại-hội huấn-luyện to�n-quốc tổ-chức tại trường Mossard, Thủ-Đức để đi đến sự thống-nhất hai phong-tr�o Việt Sinh v� Thanh Sinh C�ng, c�c sư-huynh La-san v� linh-mục tuy�n-�y của v�i ba đo�n lập tại trường học đ� rất lạ tai khi nghe giới thiệu c�c đo�n Thanh Sinh C�ng của xứ đạo với những ph�t biểu �ngo�i luồng� của c�c cha sở ki�m lu�n tuy�n-�y v� theo c�c tham-dự-vi�n chia sẻ về sinh-hoạt của đo�n th� thực chẳng kh�c g� c�c hội-đo�n kh�c như Hội Con Đức Mẹ, Hội Đạo Binh Đức Mẹ v.v... Điều đặc-biệt hơn nữa l� ngo�i c�c th�nh-vi�n Việt Sinh v� Thanh Sinh C�ng Nguyễn B� T�ng ra th� c�n lại chẳng ai biết một chữ n�o của Hiến-chương Dakar cả song vẫn tranh c�i s�i nổi v� may m� c� một v�i linh-mục c�ng c�c sư-huynh La-san cầm tr�n tay bản dịch cũng như nguy�n bản tiếng Ph�p về những điều luật chung  của Phong-tr�o cho n�n cuối c�ng cũng đi đến được sự thống nhất cả t�n gọi lẫn đường hướng hoạt-động của phong-tr�o C�ng-gi�o Tiến-h�nh n�y cho đến ng�y 30 th�ng Tư năm 1975.

Hiện nay, dưới ch�nh-s�ch t�n-gi�o của cộng-sản th� kh�ng thể n�i g� đến việc C�ng-gi�o Tiến-h�nh đ� đ�nh, nhưng ngay tại hải-ngoại mặc d� C�ng-đồng đ� n�u r� �Gi�o d�n c� quyền lập hội đo�n, điều-khiển hội đo�n v� ghi t�n v�o c�c hội đo�n đ� c� sẵn...� nhưng tr�n thực-tế, người gi�o-d�n Việt-Nam đa-số vừa chưa đọc đến �-tưởng n�y của Gi�o-hội vừa chưa c� được c�i quyền � ngay đến như c�i quyền kiểu �xin cho� của ch�nh-quyền cộng-sản b�n nh� d�nh cho t�n-gi�o � để ghi t�n v�o c�c hội-đo�n đ� c� sẵn th� n�i g� đến lập hội, lập phong-tr�o để tiến v� để h�nh.

Trở lại Trang Nh�: