Đ�I MẮT D�I THEO

Nguyễn Đức Tuy�n

    Ở đời c� những chuyện đến với ta trong một thời gian kh� l�u nhưng rồi ta qu�n bẵng m� kh�ng nhớ lại trong k� ức. Tr�i lại, c� những việc chợt đến trong khoảnh khắc m� lại ghi trong t�m khảm ta l�u d�i. V�o năm 1999, khi về thăm Việt Nam, c� một c�u chuyện đến với t�i một c�ch v� t�nh, vậy m� b�y giờ, l�u l�u những h�nh ảnh, những tiếng n�i đ� lại ẩn hiện trong t�m tr� t�i, l�m cho lương t�m t�i cảm thấy c� một c�i g� thiếu s�t v� xin kể lại cho bạn nghe.

    T�i nhớ h�m đ� l� cuối th�ng 2 năm 1999, ch�ng t�i từ Nam Định dự định đi Ph�t Diệm. Nhưng khi tới cầu Lạc Quần, l�c đ� c�n l� cầu phao, th� xe ch�ng t�i bị trục trặc, s�n xe đụng phải mặt cầu g�y n�n một tiếng động mạnh, xe chao đảo v� đi chậm lại. Kiểm so�t xe, t�i xế cho hay cản ống nh�n xe bị cong, anh ta cố sửa để đi đỡ v� đề nghị trở về H� Nội thay v� đi Ph�t Diệm. T�i nghĩ, nếu về H� Nội phải mất th�m một ng�y nữa v� hỏi anh nếu đi chậm c� thể tới Ph�t Diệm được kh�ng, anh trả lời đi được v� ch�ng t�i phải đi chậm. Khi tới đầu tỉnh Ninh B�nh th� trời đ� tối mịt n�n ch�ng t�i phải nghỉ lại ở kh�ch sạn ngay ng� ba quốc lộ 1 v� đường v�o Ph�t Diệm c�n 20 km nữa.

    S�ng h�m sau, t�i thức sớm khi trời c�n tinh sương, trời r�t căm căm, c�i lạnh rất l� miền Bắc, chỉ những ai đ� ở Bắc trong buổi thiếu thời mới cảm nghiệm trọn vẹn c�i lạnh đ�. T�i nhớ tới chiếc ổ rơm ở nh� t�i 50 năm về trước. Trời sương m� dầy đặc, che phủ cả một v�ng rừng n�i xanh thẳm bao quanh. Cảnh vật c� quạnh, phố x� thưa thớt, lề đường c� một đặc điểm l� cao thập t�y theo từng nh�, l�m cho người bộ h�nh phải cẩn thận.

    T�i rời kh�ch sạn b�n đường, đi chừng 50 m�t, đến một trạm bưu điện để điện thoại về Hoa Kỳ. Trạm bưu điện l� một căn nh� mỗi chiều chừng 4 m�t, chỉ c� một c�i b�n xi�u vẹo với một đường d�y điện thoại, �t bao thơ v� tem. B�n trong l� một phụ nữ khoảng tr�n 40 tuổi, ăn mặc sơ s�i, �o chemi mầu xanh x�m, quần đen, khu�n mặt xanh xao, đ�i mắt lờ đờ, t�c rối, d�ng vẻ mỏi mệt. Thật t�nh, kh� m� đo�n được tuổi của chị cũng như c�c phụ nữ ở Việt Nam hiện nay. Sự khổ hạnh v� sự chịu đựng l�m cho phụ nữ gi� trước tuổi l� sự b�nh thường ở một nước ngh�o n�n khốn khổ như Việt Nam. Người ta kể lại, c� một �ng nọ, ở một l�ng qu�, năm 1954 ra đi bỏ lại người t�nh l�c đ� mới 15 tuổi. Trong l�ng �ng vẫn nhớ tới c�i �thuở ban đầu lưu luyến ấy� v� vẫn canh c�nh b�n l�ng t�m lại người xưa �t nhất một lần. Khoảng năm 1985, �ng về l�ng, t�m tư c�n thổn thức. Về tới l�ng, cố gắng nhớ lại từng ng� ng�ch dẫn tới �m�i nh� xưa.� �ng găp một cụ gi�, t�c bạc, da nhăn nheo, đi khom khom, lưng c�ng, trong bộ quần �o n�u bạc mầu. Sau khi ch�o hỏi, �ng l�n tiếng hỏi thăm t�n người con g�i trong x�m cũ. Cụ gi� nh�n �ng rồi chậm r�i trả lời: �c� đ� ch�nh l� t�i đ�y.�

    Sau khi hỏi thể thức điện thoại về Hoa Kỳ, người phụ nữ uể oải trao điện thoại cho t�i, mắt lơ l� mệt mỏi. T�i cố gắng li�n lạc nhiều lần, mất tới gần nửa tiếng đồng hồ nhưng kh�ng sao gọi được hoặc l� v� đường d�y viễn li�n mắc bận hoặc l� v� hệ thống điện thoại qu� lạc hậu.

    T�i đang định rời trạm bưu điện th� từ ph�a xa, trong khu nh� xi�u vẹo b�n trong x�m, một em b� chừng 5 tuổi thất thểu đi tới. Em mặc một bộ quần �o �ch�o l�ng�, nhưng dường như bộ quần �o đ� qu� nhỏ so với th�n h�nh của em, n�n c�c �o kh�ng c�n c�i được nữa, để trơ c�i bụng tong teo. Em đi ch�n đất, quần ống thấp ống cao. Em đang kh�c với khu�n mặt xanh xao thật đ�ng thương. Em bước v�o trạm bưu điện v� kh�c thảm thiết: �Mẹ ơi, con đ�i, Mẹ ơi, con đ�i qu�!� Người phụ nữ coi trạm bưu điện, mẹ của em b� đ�ng thương, với d�ng vẻ nhẫn nhục, chỉ dỗ con bằng c�ch �m con, m� kh�ng n�i lời n�o. Mắt chị xa x�i trống vắng. T�i chắc c�i cảnh buồn n�y chị đ� gặp h�ng ng�y, n� đ� trở th�nh cơn �c mộng thường xuy�n, kh�ng c� con đường s�ng sủa trước mặt, kh�ng c� lối tho�t. Em b� tiếp tục kh�c, kh�ng lấy g� l�m thảm thiết, nhưng như đang chịu đựng một cơn đ�i kinh ni�n, ng�y n�o, giờ n�o cũng sảy ra, n� c�o cấu, b�o nạo gan ruột, m� chỉ c� miếng g� bỏ v�o bụng mới ngu�i đi. T�i nghĩ em khổ lắm v� người mẹ cũng khổ lắm. Nhưng đ�u c� phương thế n�o, ngo�i những tiếng thở d�i v� sự nhẫn nhục chịu đựng. T�i chợt nhớ tới gi�o sư Choan Seng Song, một thần học gia nổi tiếng, trong cuốn s�ch Theology from the Womb of Asia, c� đề cập đến ho�n cảnh � Ch�u m� �ng gọi l� nền �văn h�a khổ đau� (culture of suffering), nơi đ�, �ng �đ� đọc cho ra t�nh chất b� t�ch của một b�t cơm...�.

    T�i rời trạm bưu điện với h�nh ảnh bi thương của đứa b� ốm tong teo, n�t mặt phảng phất dễ thương nhưng rất tội nghiệp, miệng vẫn c�n k�u:�Mẹ ơi, con đ�i. Mẹ ơi, con đ�i qu�!� T�i đ� kh�ng l�m g� cả, cho d� chỉ đưa cho mẹ em b� đ� lấy một đ� la.

Trong chuyến về Việt Nam năm 1999, t�i đ� l�m được một số việc b�c �i. Nhưng cho đến nay, t�i vẫn bị �m ảnh bởi c�i h�nh ảnh đứa nhỏ k�u đ�i m� sao t�i nỡ l�m ngơ. Chuyến về Việt Nam năm 2002, t�i nguyện ước, khi đi Ph�t Diệm, t�i phải gh� qua c�i trạm bưu điện ba năm trước, t�m cho ra em b�, trao cho em một ch�t qu�. Nhưng rồi t�i kh�ng đi Ph�t Diệm được.

    Cho đến h�m nay, l�u l�u, cứ v�o buổi s�ng tinh sương, khi t�i vừa thức dậy, th� khu�n mặt em b� tội nghiệp lại hiện l�n với lời n�i c�n văng vẳng b�n tai t�i: �Mẹ ơi, con đ�i. Mẹ ơi, con đ�i qu�!� v� rồi đ�i mắt thật buồn thật tội nghiệp của em lại d�i theo t�i c�ng với h�nh ảnh người phụ nữ nhẫn nhục �m con v�o l�ng.

    T�i nhớ tới cảnh thức ăn dư thừa m� c�c học sinh trong trường t�i dạy học trước đ�y đổ v�o th�ng r�c mỗi ng�y. C� những em, sau khi lấy xong cả một đĩa thịt c�, rau cải, rồi lặng lẽ đổ xuống th�ng r�c. T�i nhớ, mỗi buổi trưa, một b� Teacher Aide, đi một v�ng tr�n b�n ăn, cũng lượm được mấy chục tr�i chuối c�c học sinh vất bỏ tr�n b�n ăn. T�i nhớ tới mỗi ng�y, một em b� ở đ�y cũng liệng đi năm ba tờ giấy trắng. Cũng l� con người, sống trong một tr�i đất, được gọi l� căn nh� của nh�n loại, m� sao d�n ta khổ cực như vậy. Ấy vậy m� những kẻ c� quyền ở Việt Nam c�n gia c�ng l�m khổ d�n!

    Cho đến h�m nay, khu phố ngoại � Ninh B�nh vẫn c�n ẩn hiện trước mắt t�i c�ng với c�i trạm bưu điện xơ x�c v� hai mẹ con đứa nhỏ khốn kh�, trong cơn gi� lạnh thấu xương c�ng d�ng vẻ run rẩy của đứa b� chừng 5 tuổi miệng k�u đ�i. T�i vẫn c�n bị �m ảnh bởi đ�i mắt của em b� năm xưa, đ�i mắt vừa ng�y thơ vừa tội nghiệp. Cho đến b�y giờ đ�i mắt đ� đ� trở th�nh Đ�i Mắt D�i Theo t�i kh�ng biết cho đến bao giờ.

    Bạn th�n mến, c� bao giờ bạn thấy con c�i bạn, ch�u chắt bạn qu� dư thừa ở x� hội n�y hay kh�ng. Chỉ những tờ giấy ch�ng vất đi trong một ng�y, chỉ những đồng 25 cents ch�ng bỏ ra chơi game cũng đủ nu�i một đứa b� khốn khổ ở Việt Nam trong một ng�y. Bạn ơi, c� bao giờ bạn rơi v�o ho�n cảnh hối hận v� đ� bỏ lỡ một cơ hội gi�p người - d� chỉ l� gi�p được một lần -  như t�i kh�ng. Cho đến bao giờ, Đ�i Mắt D�i Theo sẽ rời xa t�i.

Trở lại Trang Nh�: