ĐỨC ĐẠT-LAI-LẠT-MA

N�i Chuyện Về CH�A GI�SU

Đỗ T�n-Hưng

IV.- NƯỚC TRỜI

THẢO LUẬN VỀ ĐOẠN PH�C �M

 (tiếp theo số 22)

Cha Laurence (thắc mắc l�m thế n�o ph�n biệt những đau khổ vượt qua được v� những đau kh�ng thể vượt qua)

T�i c� một c�u hỏi muốn đặt ra với ng�i li�n quan đến một nh�m hội thảo trưa nay về những b�i thuyết tr�nh của ng�i. C�u hỏi li�n quan đến điều m� ng�i đ� n�i về đau khổ, nghĩa l� c� nhiều loại đau khổ vượt qua được v� nhiều loại kh�ng. C�u hỏi như thế nầy: L�m thế n�o ng�i nhận ra sự kh�c biệt đ�? C� thể n�o ng�i n�i cho ch�ng t�i biết, khởi từ kinh nghiệm ri�ng của ng�i, l�m thế n�o m� ng�i ph�n biệt được.

Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma (cho biết c�ch ph�n biệt những khổ đau kh�ng thể vượt qua được)

T�i thiết tưởng điều đ� qu� r� rệt. Khi đối diện với một kh� khăn, qu� bạn đ� l�m hết sức để khuất phục v� cuối c�ng, qu� bạn nhận thấy rằng kh� khăn đ� kh�ng tan biến đi, như thế qu� bạn kh�ng vượt qua được. Trong loại ph�n biệt đ�, người ta kh�ng bắt đầu bằng một sự ph�n t�ch s�ng suốt cho ph�p qu� bạn ph�n định một loại đau khổ ri�ng biệt c� thế chế ngự được hay kh�ng. Người ta kh�ng tiến h�nh như thế.

Cha Laurence (đưa ra bốn c�u hỏi: t�i sinh � linh thi�ng � sau khi chết � nhận thức)

Xin c�m ơn ng�i. V� giờ đ�y t�i c� bốn c�u hỏi rất đơn giản để đặt ra với ng�i. Những c�u hỏi đ� kh�ng những ngắn nhất trong ng�y h�m nay m� cũng rất kh� giải đ�p nhất. T�i xin tr�nh b�y như sau: C�i g� t�i sinh? C�i g� linh thi�ng ở nơi ch�ng ta b�y giờ đ�y? C�i g� xảy ra sau khi chết? Nhận thức của ch�ng ta c� tạo n�n thực tại của ch�ng ta kh�ng?

Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma (trả lời c�u hỏi cuối c�ng v� d�nh phần trả lời ba c�u hỏi tr�n cho thầy Ajahn Amarao, cha Laurence v� Sơ Eileen)

T�i xin trả lời c�u hỏi cuối c�ng trước ti�n. Những kinh nghiệm c� nh�n về đau khổ, đau đớn, kho�i lạc v� hạnh ph�c, đến một điểm n�o đ�, thường khi l� do l� tr� ch�ng ta tạo ra. Nhiều kinh nghiệm về loại đ� trong thực tế đ� do tr� �c ch�ng ta tạo ra; nhưng từ đ� m� bảo rằng thực tại l� một cấu tr�c của tr� �c l� kh�ng đ�ng, v� quả quyết một điều tr�i ngược ho�n to�n. Trong Phật gi�o, nhiều m�n ph�i hỗ trợ quan điểm đ�, nhưng cũng ph�t sinh những � kiến kh�c tr�i ngược lại. Theo quan niệm vũ trụ của ph�i Trung Qu�n (madhyamaka) l� hệ ph�i m� t�i trực thuộc, quan niệm rằng mọi vật đều được tạo n�n bởi nhận thức th� kh�ng thể chấp nhận được.

Đến đ�y, Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma đ� mỉm cười v� y�u cầu ba vị sau đ�y l� thầy Ajahn Amarao, cha Laurence v� Sơ Eileen trả lời ba c�u hỏi kia: C�i g� t�i sinh? C�i g� linh thi�ng ở nơi ch�ng ta? C�i g� sẽ xảy tới sau khi chết?

Thầy Ajahn Amarao (cho biết ch�nh những tập qu�n ch�ng ta t�i sinh) C�i g� t�i sinh? Đứng tr�n quan điểm Phật gi�o nguy�n thủy (theravada), kh�ng c� một quan điểm gi�o l� được x�c định r� rệt. Đức Phật đ� m� tả tiến tr�nh t�i sinh rất minh bạch nhưng Ng�i cũng đ� n�i rằng hết mọi kiến thức về điều đ� đều dựa tr�n kinh nghiệm c� nh�n. Do đ�, khi Ng�i đề cập tới � niệm về sự chết v� t�i sinh trong một thế giới sống động kh�c, điều đ� giống như một bản đồ m� Ng�i đ� vẽ ra. Bản đồ đ� kh�ng được chuyển giao cho ch�ng ta như một sự vật m� tất cả ch�ng ta mỗi người phải tin theo, nhưng chỉ như một sơ đồ c� thể gi�p ch�ng ta nhận ra kinh nghiệm của ch�ng ta về thực tại.

Theo luật chung, c�i t�i sinh ch�nh l� những tập qu�n ch�ng ta. Đ� l� cơ bản của sự lu�n hồi. Tất cả những g� m� l� tr� b�m v�u v�o đều t�i sinh: những g� ch�ng ta thương, gh�t, sợ h�i, t�n s�ng v� những g� ch�ng ta c� một nhận thức về ch�ng. Sự đồng nhất của ch�ng ta với những kh�a cạnh về l� tr� được thi�n ph� bởi một t�nh năng động c� sức cuốn l�i. Sự quyến luyến đ� giống như b�nh l�i xe hơi. Sự t�i sinh chấm dứt ch�nh l� sự gi�c ngộ. Đ� l� một sự tho�t ly trọn vẹn hay một sự bất nhất với những tư tưởng, t�nh cảm, tri gi�c v� cảm gi�c. V� vậy khi ch�ng ta n�i vượt ra ngo�i v�ng sinh tử, chấm dứt tiến tr�nh t�i sinh, điều đ� tương đương với việc n�i rằng gi�c ngộ thật ra l� một điều kiện tự nhi�n của l� tr� khi kh�ng bị khuấy động, kh�ng bị đồng nhất h�a hay bị thu h�t bởi một đối vật b�n trong hoặc b�n ngo�i.

C�i điều t�i sinh từ kiếp nầy sang kiếp kh�c l� điều g� ở trong ch�ng ta tự động h�a một c�ch m� qu�ng với những đối vật. Hoặc giả, trong trường hợp một vị bồ t�t, theo truyền thống đại thừa (mahayana) � truyền thống nầy hơi kh�c với truyền thống nguy�n thủy của t�i; do đ�, xin những vị thuộc Bắc t�ng sửa sai nếu t�i nhần lẫn � vị bồ t�t đ� chọn lựa t�i sinh do bởi l�ng từ bi ho�n to�n m� th�i, v� lợi �ch của những người kh�c. Th�ng thường, đối với phần đ�ng ch�ng sinh, tiến tr�nh t�i sinh xảy đến do bất trắc hơn l� do � muốn. Những điều kiện thuộc về sự t�i sinh kh�ng thể kiểm so�t được quyết định bởi điều m� người ta b�m v�u v�o. V� vậy nều một vị bồ t�t quyết định sinh ra, điều đ� do kết quả của một h�nh động cương quyết thực hiện một điều g�. Chẳng hạn, t�i c� thể cầm tờ giấy nầy v� giữ như thế, v� việc cầm giữ đ� c� thể xảy ra lặng lẽ. Hoặc giả, t�i c� thể b�m v�u v�o điều đ� v� tự nhủ: �Đ�y l� ttờ giấy của t�i!� Trong trường hợp đ�, việc đồng nhất h�a v� sở hữu h�a đ� xảy ra; đ� l� một sự cầm giữ m� qu�ng. T�i sinh c� thể xảy ra một c�ch đơn thuần bằng c�ch mặc lấy một thể x�c v� giữ lấy thể x�c đ� m� kh�ng một ch�t lưu luyến; một vị bồ t�t sẽ nhập x�c v� mang một sự sống nh�n sinh như thế đ�. T�i hơi nhiều lời, nhưng t�i kh�ng thể vắn tắt hơn được!

Cha Laurence (cho biết điều linh thi�ng ở nơi ch�ng ta ch�nh l� nguồn gốc của ch�ng ta)

C�i g� linh thi�ng ở nơi ch�ng ta đ�y? T�i chia sẻ c�u hỏi nầy với Sơ Eileen để chứng minh rằng c�c Kit� hữu cũng c� những lối tiếp cận kh�c nhau. T�i thiết tưởng điều linh thi�ng ch�nh l� nguồn gốc của ch�ng ta. Th�nh Phaol� m� tả Thi�n Ch�a như l� nguồn gốc, hướng dẫn v� mục ti�u của tất cả những g� hiện hữu. Ng�i cũng n�i trong thư gởi t�n hữu Eph�s� rằng Thi�n Ch�a r� biết ch�ng ta v� đ� k�n chọn ch�ng ta � mỗi một con người ri�ng biệt � trước khi s�ng thế. Thi�n Ch�a l� nguồn gốc của kh�ng gian v� thời gian, của sự s�ng thế � tất cả những điều đ� hiện hữu trong sự mầu nhiệm của Thi�n Ch�a. Do đ�, ch�ng ta hiện hữu đến mu�n đời trong mầu nhiệm Thi�n Ch�a. Ng�i đ� ban cho ch�ng ta được hiển hiện, ch�ng ta hiện hữu, ph�t sinh từ bản t�nh Thi�n Ch�a được tỏ b�y v� y�u mến. T�i thiết tưởng điều linh thi�ng ở nơi ch�ng ta l� nguồn gốc khởi thủy của ch�ng ta. Ch�ng ta lu�n lu�n l� một với nguồn gốc ch�ng ta. Hết mọi vật hiện hữu đều lu�n lu�n l� một với nguồn gốc của ch�ng. Đ� l� sự th�nh thiện v� linh thi�ng của ch�ng ta. Đ� l� mục ti�u của ch�ng ta. H�nh tr�nh nhằm mục đ�ch trở về nguồn gốc ch�ng ta � ở cũng một nơi, cũng một điểm � l� h�nh tr�nh m� ch�ng ta đang thực hiện l�c nầy đ�y. Đ� l� h�nh tr�nh giải tho�t hay gi�c ngộ.

Sơ Eileen (đề cập đến việc trở về với h�nh ảnh Thượng Đế, tức bổn lai diện mục)

Gi�o huấn Kit� gi�o lu�n dạy rằng ch�ng ta được tạo th�nh theo h�nh ảnh Thượng Đế, rằng ch�ng ta l� những đền thờ của Đức Th�nh Linh v� rằng ch�ng ta lu�n kết hợp với Thi�n Ch�a. Nhưng th�n phận l�m người đ� khiến ch�ng ta kh�ng cảm nhận một c�ch trọn vẹn điều đ� bởi v� ch�ng ta c�n kh�p k�n trong những tư duy v� những gi�o điều của ch�ng ta. V� vậy ch�ng ta chi�m niệm v� thực h�nh t�m linh để ch�ng ta c� thể trở về với điều m� thiền ph�i Phật gi�o gọi l� �bổn lai diện mục �, tức về với kinh nghiệm khởi thủy đ� của bản thể m� Đấng Tạo H�a đ� quyết định cho ch�ng ta. Như ng�i đ� n�i, điều đ� kh�ng bao h�m một sự đ�nh mất căn t�nh, ch�nh đ� l� kinh nghiệm về duy nhất t�nh ở nơi Thi�n Ch�a.

Cha Laurence

Giờ đ�y ch�ng ta sẽ thắp đ�n nến để chuẩn bị chi�m niệm.

Trước khi h�t v� chi�m niệm, Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma v� những vị đại diện thắp năm đ�n nến tỏ dấu h�a điệu giữa c�c t�n gi�o. Cử chỉ đ� được lặp lại mỗi ng�y. Mặc d� c� t�nh c�ch đơn giản tột độ v� diễn tiến kh�ng rườm r� kh�ng nghi lễ, sự việc c�c ngọn nến được thắp s�ng l�n đ� l�m sống dậy một sức sống đặc biệt. Cũng như với mọi nền văn h�a, hết mọi t�n gi�o đều lu�n nh�n �nh s�ng v� nhất l� �nh lửa vừa sợ h�i vừa t�n k�nh. Cử chỉ đ� mang một t�nh c�ch linh thi�ng đặc biệt, cho d� trong trường hợp nầy, kh�ng c� t�nh c�ch lễ nghi bắt buộc.

Khi Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma đ� trở về chỗ cũ v� ngồi thẳng l�n, người ta tắt đ�n điện trong ph�ng. Ng�i ngồi xếp bằng v� k�o c�c vạc �o xuống, điều chỉnh c�ch ngồi truớc khi bất động. Kế đ� ng�i lấy x�u chuỗi ra, nhắm mắt lại v� bắt đầu tụng niệm.Thật x�c động khi thấy những chuẩn bị tỉ mỉ của Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma v� nhất l� cung c�ch của ng�i c� t�nh c�ch ho�n to�n th�n mật, thoải m�i, tự nhi�n v� dịu d�ng trong việc lần tr�ng hạt, điều đ� xem ra vượt l�n tr�n hết mọi sự ph�n ly c� t�nh c�ch văn học v� ng�n ngữ. B�i kệ ng�n l�n kh�ng giống như khi đọc kinh K�nh Mầng Maria, nhưng c�ch thức t�n k�nh m� ng�i tụng niệm như nghe đọc kinh K�nh Mầng vậy. V� đ�y l� b�i kệ t�m đoạn n�i về sự �Chuyển H�a Tư Duy � của Geshe Langri Thangpa:

 Nhận thấy hết mọi ch�ng sinh hữu t�nh
Đều muốn vượt l�n tr�n ngay cả b�u vật nhằm thỏa m�n ước vọng
Đạt được mục đ�ch cao cả nhất,
Ước g� họ lu�n trở th�nh đối vật m� t�i qu� mến nhất.
Khi t�i đồng h�nh với ai,
T�i lu�n tự coi m�nh như người thấp k�m nhất,
V� từ trong đ�y l�ng t�i,
T�i lu�n xem họ l� những người th�n thương nhất v� ở tr�n hết mọi sự.
Đề cao cảnh gi�c khi một b�ng hồng xuất hiện,
Điều đ� g�y nguy hại cho người kh�c v� cho cả ch�nh t�i.
Ngay khi đối diện t�i phải tr�nh xa ngay
Kh�ng ch�t tr� ho�n.
Khi t�i thấy những người hung bạo
Bị đ� bẹp dưới những h�nh động hung h�n v� sự khổ đau.
Những người �t thấy đ� sẽ trở th�nh th�n thương đối với t�i,
Như thể t�i đ� gặp được một kho t�ng qu� b�u.
Khi c� ai kh�c v� ganh tị ngược đ�i t�i bằng bạo h�nh,
Sỉ nhục t�i hay l�m hại t�i,
T�i sẽ chấp nhận sự thua thiệt
V� d�nh sự đắc thắng cho họ.
Khi một người m� t�i l�m ơn
V� t�i đặt nhiều hy vọng ở nơi họ
Nhưng họ đ� l�m hại t�i một c�ch gh� gớm,
T�i xem họ như l� một vị th�nh th�n t�nh.
T�m lại, một c�ch vừa trực tiếp v� gi�n tiếp, t�i hiến tặng
Hết mọi lợi lộc v� hạnh ph�c cho hết thảy ch�ng sinh hữu t�nh l� cha mẹ t�i;
Ước g� t�i �m thầm mang lấy cho t�i
Hết mọi h�nh động gian �c v� khổ đau của họ.
Ước mong hết mọi ch�ng sinh hữu t�nh đừng bị vẩn đục bởi những kh�i niệm
Thuộc về t�m mối ưu tư trần tục,
V� � thức rằng hết thảy đều v� thường,
Ước mong họ bu�ng bỏ ho�n to�n để được giải tho�t khỏi mọi nghiệp chướng .

 (c�n tiếp)

 KỲ TỚI: CHƯƠNG V .- SỰ BIẾN H�NH

 Ph�c �m Th�nh Luca (9, 28-36)

Trở lại Trang Nh�: