Trở
lại Trang Nh�:GS NGUYỄN NGỌC B�CH & GS Đ�O THỊ HỢI
GẶP GỠ TH�N HỮU TẠI LITTLE S�IG�N
Một cuộc gặp gỡ đầy � nghĩa của gi�o sư Nguyễn Ngọc B�ch v� phu nh�n, gi�o sư Đ�o Thị Hợi, đ� diễn ra tại ph�ng sinh hoạt Nhật B�o Người Việt hồi 7 giờ tối Ch�a nhật 31-8-03 vừa qua. Khoảng ng�t một trăm th�n hữu hầu hết đều l� những người l�m truyền th�nbg, văn h�a trong cộng đồng Việt tị nạn ở địa phương. Người ta nhận thấy c� sự hiện diện của nhạc sĩ l�o th�nh Phạm Duy, nữ t�i tử điện ảnh Kiều Chinh, c�c gi�o sư Nguyễn Sỹ Tế, Trần Huy B�ch, Phạm Cao Dương, linh mục Đức Minh, c�c nh� thơ, nh� văn Phạm Quốc Bảo, Nguyễn Xu�n Ho�ng, Ho�ng Khởi Phong, Trọng Minh, L�m Xương Y�n, Vi�n Linh, V� Đại T�n, Nguyễn Ch� Thiện, Trần Phong Vũ, c�c nh� b�o Đỗ Ngọc Yến, Phạm Ph� Minh, H� Tường C�t, Đinh Quang Anh Th�i v.v...
Mở đầu cuộc gặp gỡ, nh� văn Ho�ng Khởi Phong với tư c�ch điều hợp vi�n buổi sinh hoạt đ� mời nh� b�o Đỗ Ngọc Yến l�n diễn đ�n giới thiệu những n�t lớn trong qu� tr�nh đ�ng g�p về truyền th�ng v� văn h�a của gi�o sư Nguyễn Ngọc B�ch. Theo nhận định của người s�ng lập cơ sở truyền th�ng Người Việt th� về phương diện văn h�a, gi�o sư B�ch xứng đ�ng được coi l� một học giả với những t�c phẩm dịch thuật quan trọng nhằm giới thiệu thơ, văn, nhạc Việt Nam cho người ngoại quốc, đồng thời giới thiệu những d�ng văn học mới lạ của thế giới cho độc giả Việt Nam. Ong cũng l� người c� c�ng lớn trong việc vận động h�nh th�nh đ�i ph�t thanh � Ch�u Tự Do m� �ng đ� trực tiếp điều h�nh chương tr�nh Việt ngữ ph�t về Việt Nam của đ�i n�y cho tới thời gian gần đ�y.
Được mời l�n chia sẻ với c�c th�n hữu hiện diện, gi�o sư B�ch đ� n�i tới những ước mơ m� �ng hy vọng sẽ thực hiện sau khi từ gi� đ�i � Ch�u Tự Do. L� một trong những th�nh vi�n của Tổ Hợp Xuất Bản Miền Đ�ng, �ng dự t�nh sẽ lần lượt cho ra mắt c�c t�c phẩm �Bốn Phương M�y Trắng� của nh� gi�o ki�m nh� văn Nguyễn Sỹ Tế, tập �Hồi K�� của Nữ Nghệ Sĩ Cải Lương B�ch Thuận. Về phần �ng, sẽ cống hiến cho độc giả một c�ng tr�nh dịch thuật mới mang tựa đề l� �Thơ T�nh An Độ�. Trong l�c vui miệng, gi�o sư B�ch c�n �dọa� linh mục Đức Minh v� Trần Phong Vũ, một nh� văn C�ng Gi�o l� một ng�y n�o đ� kh�ng xa �ng sẽ tr�nh l�ng những Vần Thơ Trữ T�nh trong Kinh Th�nh.
Xuy�n qua những lời chia sẻ, gi�o sư Nguyễn Ngọc B�ch đ� cho cử tọa thấy �ng l� người th�ng thạo kh� nhiều ngoại ngữ, ngo�i Anh v� Ph�p ngữ, với những c�ng tr�nh nghi�n cứu gi� trị về phương diện ngữ học, n�i ri�ng về nguồn gốc ng�n ngữ của d�n tộc Việt Nam, những dấu vết t�m thấy qua những li�n hệ giữa tiếng n�i của c�c sắc d�n miền cao nguy�n VN với tiếng n�i của người Nam Dương, người da đỏ. Ong cũng nhắc tới một một số ph�t kiến điển h�nh của �ng m� gần đ�y những người cộng sản VN đ� nh�n nhận nhưng lại cố t�nh �qu�n� xuất xứ. Điển h�nh như một chiếc b�nh cổ b�y ở viện bảo t�ng Istambul m� nhiều người x�c quyết l� của tiền nh�n Việt Nam v� c� ghi một số chữ H�n, trong đ� c� lạc khoản �B�i Thị H� B�t�. Chiết tự bốn chữ n�y, trước đ�y người ta tin người đề c� danh t�nh l� B�i Thị H�. Nhưng theo �ng, điều n�y kh�ng hợp l�, v� với một bậc nữ lưu c� học kh�ng ai đặt t�n l� c� H� hay b� H�. Như thế phải hiểu từ H� gắn liền với từ B�t ở cuối, c� nghĩa l� ghi lại m� chơi . Vả chăng lối viết t�n người phụ nữ của người xưa ta cũng thường thấy trong nhiều trương hợp tiền nh�n kh�ng ghi t�n gọi m� chỉ ghi trống l� Nguyễn Thị, Ho�ng Thi, B�i Thị, Ng� Thị v.v. m� th�i. Điều tức cười l� trong những c�ng tr�nh nghi�n cứu ở quốc nội gần đ�y, những người l�m văn học cũng nh�n nhận c�ch suy diễn tr�n đ�y li�n quan tới lạc khoản đề tr�n chic b�nh cổ ở Istambul l� thuận l�, nhưng điều đ�ng ngạc nhi�n l� họ kh�ng hề nhắc tới danh t�nh gi�o sư B�ch.
Đề cập vai tr� của Văn B�t Việt Nam hải ngoại, gi�o sư Nguyễn Ngọc B�ch đưa đề nghị l� trước hết tổ chức n�y n�n ch� t�m v�o c�ng t�c dịch thuật nhằm trao đổi những n�t đặc trưng xuy�n qua những t�c phẩm văn h�a của Việt Nam v� của c�c d�n tộc kh�c tr�n thế giới. Thứ hai, để khuyến kh�ch việc nu�i dưỡng v� ph�t triển nền văn học hải ngoại, Văn B�t VN n�n th�nh lập một Giải Văn Chương Việt Nam ngay bay giờ v� lấy thời điểm năm 2005 đ�nh dấu 30 năm xa qu� hương để c�ng bố kết quả.
Tiếp theo l� phần trao đổi � kiến v� n�u thắc mắc của c�c th�n hữu hiện diện. Với tư c�ch một người từng sinh hoạt với hai gi�o sư Nguyễn Ngọc B�ch v� Đ�o Thị Hợi trong thời gian du họ ở Mỹ, linh mục Đức Ninh đ� kể lại t�nh hiếu kh�ch v� tấm l�ng rộng mở của gi�o sư B�ch đối với mọi người Việt Nam thời ấy, d� th�n hay sơ. Căn ph�ng nhỏ của sinh vi�n Nguyễn Ngọc B�ch ở Nữu Ước l�c ấy đ� trở th�nh trạm dừng ch�n của rất nhiều anh chị em sinh vi�n v� những du kh�ch Việt khi viếng thăm th�nh phố n�y. Nối lời linh mục, gi�o sư B�ch đ� đề cao tinh thần h�a đồng t�n gi�o của cha Đức Minh. Ong cho biết l�c ấy linh mục Đức Minh l� tuy�n �y của Hội Sinh Vi�n C�ng Gi�o ở Mỹ, ấy vậy m� một người ngoại đạo l� �ng lại được chọn l�m chủ b�t cho tờ nội san bằng Việt ngữ của hội. Dịp n�y một số c�u hỏi cũng được n�u l�n để gi�o sư B�ch trả lời.
Đ�p lại c�u hỏi của nh� văn L�m Xương Y�n l� l� do n�o khiến �ng rời bỏ Văn B�t VN hải ngoại, gi�o sư B�ch cho hay chỉ v� �ng cảm thấy bất lực trong việc vận động tổ chức n�y đẩy mạnh c�ng t�c dịch thuật nhằm giới thiệu văn h�a Việt cho người ngoại quốc v� ngược lại, cũng như nỗ lực h�nh th�nh một giải Văn Học Việt Nam nhằm khuyến kh�ch việc s�ng t�c trong giới cầm b�t ở đ�y. Trả lời một c�u hỏi kh�c của nh� văn Trần Phong Vũ li�n quan tới việc �ng từ chức Gi�m Đốc chương tr�nh Việt ngữ đ�i � Ch�u Tự Do, gi�o sư B�ch n�i: l� do giản dị l� v� những người cầm trịch trong đ�i sau n�y thường tạo những kh� khăn cho �ng trong khi thi h�nh nhiệm vụ m� kh�ng giải th�ch r� r�ng khiến �ng c� cảm tưởng m�nh kh�ng c�n th�ch hợp nữa. Do đ�, sau khi trực diện đặt vấn đề, �ng đ� gửi đơn từ chức. Đ�p lại c�u hỏi l� �ng c� đồng � với nhận x�t của một số th�nh giả gần đ�y l� đ� c� sự thay đổi về lập trường của đ�i � Ch�u Tự Do, tuy kh�ng trả lời thẳng nhưng trong dịp n�y gi�o sư B�ch đ� n�i tới đối tượng của đ�i l� th�nh giả trong nước cũng như c�ch l�m việc của �ng trong suốt thời gian l�m Gi�m Đốc chương tr�nh Việt ngữ, để từ đấy mọi người hiểu được điều �ng muốn n�i.
Đ�y l� một buổi tọa đ�m bất chợt nhưng đ� th�nh c�ng ngo�i � muốn của ban tổ chức. Hầu hết th�n hữu đ� ngồi suốt trong hơn ba tiếng đồng hồ. C�ng về khuya c�u chuyện c�ng trở n�n đậm đ�. Điều n�y n�i l�n t�m t�nh qu� mến của mọi người d�nh cho gi�o sư Nguyễn Ngọc B�ch v� người bạn đời của �ng, gi�o sư Đ�o Thị Hợi, nguy�n viện trưởng viện đại học Cửu Long ở Việt Nam trước th�ng tư năm 1975.
