NHỚ VỀ GI�O PHẬN B�I CHU KH� NGH�O

Nguyễn Đức Tuy�n

Gi�o phận B�i Chu được coi l� một trong những c�i n�i của đạo C�ng gi�o ở miền Bắc. Trong số 117 vị tử đạo tại Việt Nam đ� được phong th�nh, c� 26 vị nguy�n qu�n Gi�o phận B�i Chu v� 18 vị phục vụ tại Gi�o phận. B�i Chu l� v�ng đất hẹp người đ�ng, nằm giữa hạ lưu của s�ng Hồng ở ph�a Bắc, s�ng Vị Ho�ng ở ph�a T�y, s�ng Đ�y ở ph�a Nam v� vịnh Bắc Việt ở ph�a Đ�ng, tạo n�n một h�nh tam gi�c. Diện t�ch v�o khoảng 1,350 c�y số vu�ng. Số gi�o d�n c�ng gi�o hiện nay l� 369 ng�n người trong tổng số 1 triệu 200 ng�n người của 6 huyện thuộc tỉnh Nam Định.

Số Linh Mục đang phục vụ l� 53 c�ng với 3 vị đang du học, số Chủng Sinh ch�nh thức đang học tại Đại Chủng Viện H� Nội l� 21. Số Chủng Sinh b�n ch�nh thức đ� học xong Thần học tại miền Nam l� 90, trong số n�y c� 20 Linh Mục v� 13 Ph� Tế chui. Số nữ tu của 5 Nh� D�ng (Đa Minh, M�n C�i, Trinh Vương, Mến Th�nh Gi�, Thăm Viếng) l� 421 chị  Số đệ tử gần 400.

Hiện Gi�o Phận c� 129 Gi�o Xứ, 577 Gi�o Họ với hơn 400 ng�i nh� thờ v� c� tr�n 4,000 gi�o l� vi�n.

T�nh từ ng�y 5 th�ng 9 năm 1848 l� ng�y th�nh lập Gi�o phận B�i Chu tới nay, trải d�i tr�n 154 năm, B�i Chu đ� trải qua bao nhi�u cuộc thăng trầm. Theo t�i liệu lịch sử B�i Chu, ta c� thể ghi nhận ba thời kỳ: ph�i thai trong m�u đ�o (1679-1888), ph�t triển trong thời b�nh (1888-1936), v� trưởng th�nh với h�ng gi�o phẩm Việt Nam (1936- 2002). Trong giai đoạn trưởng th�nh n�y, c� hai biến cố quan trọng đ� sảy ra l� cuộc di cư vĩ đại trong năm 1954-1955 khi h�ng trăm ng�n t�n hữu từ Bắc v� Nam t�m tự do v� cuộc di tản c� một kh�ng hai trong lịch sử, khởi sự từ năm 1975 khi h�ng ng�n vạn t�n hữu ra đi cũng để t�m tự do.

C�c vị gi�m mục coi s�c B�i Chu, kể từ Đức Gi�m Mục Đaminh Martin Gia (1848-1852) đến Đức Gi�m Mục Ho�ng Văn Tiệm, tổng số l� 15 vị, trong đ� c� 3 vị đ� được phong th�nh l� Th�nh An (Dias Sanjurio) 1852-1857, Th�nh Xuy�n (M. Sampedro) 1857-1858 v� Th�nh Vinh (B. Ochoa) 1858-1861.

Sau khi Đức Gi�m Mục Vũ Duy Nhất qua đời năm 1999, B�i Chu kh�ng c� Gi�m Mục, ng�n từ c�ng gi�o gọi l� trống ng�i. M�i tới th�ng 8 năm 2001 T�a Th�nh Vatican mới c� thể bổ nhiệm vị Gi�m Mục mới l� Đức Cha H�ang Văn Tiệm.

B�i Chu đ� trải qua năm đ�i Ất Dậu t�n khốc, tiếp theo l� cuộc chiến tranh 1945-1954 v� k�o d�i m�i tới năm 1975. Trong thời gian d�i 50 năm, người d�n phải sống l�y lất qua ng�y, đất hẹp người đ�ng, c�c cơ sở vật chất, đặc biệt l� c�c gi�o đường nay đ� xuống cấp một c�ch đ�ng lo ngại.  Nhiều gi�o xứ nhận được sự hỗ trợ của đồng hương hải ngoại gi�p đỡ n�n bộ mặt cơ sở t�n gi�o ở c�c nơi đ� c� phần khởi sắc. Tuy nhi�n, những gi�o xứ kh�ng c� đồng hương hải ngoại hoặc c� nhưng kh�ng được sự quan t�m th� l� một vấn đề nan giải.

Cơ sở thuộc Gi�o phận c�n kh� khăn hơn nữa. H�nh như Đức Gi�m Mục Ho�ng Văn Tiệm thấy r� vấn đề đ�, nhưng c� vẻ như ng�i cho rằng vấn đề x�y dựng cơ sở c� thể l� thứ yếu m� vấn đề x�y dựng con người mới l� ưu ti�n số một.

Gi�o hội C�ng gi�o miền Bắc n�i chung, Gi�o phận B�i Chu n�i ri�ng, trong 50 năm qua, đ� trải qua một cơn thử th�ch nghiệt ng� do ch�nh s�ch độc đo�n v� kỳ thị t�n gi�o. Linh mục v� tu sĩ  kh�ng được tuyển dụng, kh�ng được huấn luyện. Gi�o d�n v� l�ng trung th�nh với Thi�n Ch�a đ� ki�n tr� giữ đạo, nhưng hiểu đạo th� rất đơn sơ. Trước năm 1975, hầu như kh�ng c� ai ở miền Bắc biết đến biến cố C�ng Đồng Vatican� II v� những cải c�ch trong Gi�o hội ho�n vũ. N�i chung thiếu nền tảng đ�o tạo trong thời gian kh� khăn, n�n hiệu quả c�ng việc mục vụ c�n yếu k�m. Điều n�y đ�ng cho cả c�c Linh Mục v� Tu Sĩ cũng như cho Chủng Sinh. Đ�y l� mối bận t�m h�ng đầu của Đức Cha h�m nay. L�m sao n�ng cao đời sống đạo đức, tinh thần, v� sự hiểu biết của h�ng Gi�o Sĩ v� Tu Sĩ th� gi�o d�n mới trưởng th�nh theo. V� thế cần đ�o tạo v� t�i đ�o tạo. Ở đ�y Đức Cha lại gặp kh� khăn lớn l� cơ sở, phương tiện đ�o tạo v� nh�n sự.

Diện t�ch to�n v�ng Nam Định khoảng 1,350 c�y số vu�ng với d�n số khoảng 1,200,000 người, mật độ 888/km2, so với diện t�ch to�n quốc l� 330,991 c�y số vu�ng v� d�n số 80,000,000 người, mật độ 241/km2. N�i một c�ch kh�c, mật độ v�ng Nam Định gấp 3.6 lần to�n quốc v� d�n ch�ng qu� ngh�o, ngo�i n�ng sản ra kh�ng c� một khu c�ng kỹ nghệ n�o.

V� ngh�o n�n tr�nh độ văn ho� cũng thấp k�m. Cụ thể l� số người m� chữ c�n đ�ng, hay chỉ học xong tiểu học, n�n sự tiếp nhận việc học gi�o l� chẳng hạn thường l� học thuộc l�ng m� hiểu �t. V� chịu ảnh hưởng của lối gi�o dục T�y Ban Nha từ xa xưa, n�n truyền thống h�nh thức b�n ngo�i như trống k�n, hoa l�, cờ quạt, rước s�ch linh đ�nh, ăn uống, lễ hội ... c�n kh� mạnh. Nếu văn ho� được n�ng l�n cao th� những h�nh thức tr�n đ�y cũng giảm bớt.

Hiểu r� thực trạng Gi�o phận như vậy, cho n�n, Đức Cha Ho�ng Văn Tiệm đ� dề ra một một Kế Hoạch gồm 5 Dự �n, trong đ� c� 4 Dự �n nhắm v�o việc Đ�o luyện c� thể t�m lược như sau:

1- Đ�o tạo ơn gọi Linh Mục

- Lớp Tu Sinh: Hiện nay c� 94 em đang học đại học. Cứ 2 th�ng tập họp một ng�y để tĩnh t�m. To� Gi�m Mục lo tiền di chuyển v� tiền ăn cho c�c em.

- Lớp Chủng Sinh miền Nam: Hiện nay c� 90 thầy đ� học xong triết học v� thần học. Một số đ�ng đang phục vụ tại c�c gi�o xứ, một số đang đi học tại c�c trường Đại học. H�ng th�ng họ về To� Gi�m Mục tĩnh t�m 1 ng�y. To� Gi�m Mục đ�i thọ tiền ăn v� di chuyển.

 - Lớp 12 Linh Mục Chui v� Ph� Tế chui : Hiện một số đang phục vụ tại c�c gi�o xứ, một số đang học đại học.

(Xin xem tiếp trong Diễn ��n Gi�o D�n số 24 th�ng 10/2003 trang 54)

Trở lại Trang Nh�: