Trở
lại Trang Nh�:X�Y DỰNG CỘNG ĐỒNG
L� Thi�n
t�m lược
(tiế theo số 25)
LTS. Như đ� c�o lỗi trong số 26, xin đọc b�i đăng trong số 26 trước b�i đ� in trong số 25, sau đ� l� b�i n�y để theo d�i mạch lạc hơn.
X�Y DỰNG CỘNG ĐỒNG
ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH:
L�M SAO CHO TH�CH HỢP V� C� HIỆU QUẢ?
Trong những năm gần đ�y vấn đề đưa ra quyết định trong cộng đồng bỗng được b�n c�i s�i nổi. C� một số c� nh�n v� cộng đồng dường như c� � muốn t�n vinh chỉ một v�i c�ch thức đưa ra quyết định n�o đ� th�i trong khi ho�n to�n chối từ c�c phương ph�p quyết định kh�c. Thực ra, c� lẽ kh�ng c� một h�nh thức quyết định n�o khả dĩ �p dụng v�o mọi ho�n cảnh. C� lẽ ch�ng ta n�n �p dụng hai ti�u chuẩn sau đ�y: thứ nhất, ch�ng ta h�y xem x�t quyết định n�o l� th�ch hợp nhất cho một ho�n cảnh n�o đ�. Thứ hai, ch�ng ta cũng h�y x�t xem phương ph�p n�o c� hiệu quả nhất để gi�p người ta ho�n th�nh mục ti�u của m�nh. Hai ti�u chuẩn ấy sẽ l� thước đo căn bản x�c định n�n đưa ra quyết định n�o cho trường hợp nhất định n�o.
Th�ch hợp v� c� hiệu quả
Cha William Burkert, D�ng Ch�a Ba Ng�i, c� giới thiệu một số phương c�ch đưa ra quyết định. Ng�i định nghĩa từng phương c�ch, n�u ra những lợi thế v� bất lợi của mỗi phương c�ch, v� đề nghị c�c cộng đồng thảo luận để chọn c�ch quyết định khả thi cho từng trường hợp. Ng�i đề ra c�u hỏi: �Theo kinh nghiệm của bạn, phương ph�p n�y được �p dụng th�ch hợp v� c� hiệu quả cho trường hợp n�o?�
Th�ch hợp l� ph� hợp v� đ�p ứng đ�ng y�u cầu; hiệu quả l� khả năng chu to�n mỹ m�n một nhiệm vụ. V� dụ, khi c� người bị t� g�y ch�n, th� điều th�ch hợp v� c� hiệu quả nhất cho một người đưa ra quyết định tối hậu l� lập tức t�m phương thuốc trị liệu hiệu nghiệm nhất v� kết quả nhanh nhất cho nạn nh�n ấy. R� r�ng, trong trường hợp khẩn cấp như thế, c�c phương ph�p như thảo luận, bỏ phiếu, hay chờ sự đồng thuận đều l� kh�ng th�ch hợp cũng kh�ng hiệu quả.
C�c c�ch thức đưa ra quyết định thường thấy
C�c phương c�ch đưa ra quyết định m� Cha William Burkert đề nghị l�:
Sử dụng quyền b�nh kh�ng b�n c�i
. Người l�nh đạo tự m�nh đưa ra một quyết định kh�ng cần đưa vấn đề ra b�n c�i
trước.
Lợi:
Đối với những quyết định nhỏ, đơn giản thường ng�y, c� hiệu quả khi cần quyết
định gấp một sự việc khẩn cấp m� ai nấy trong tập thể đều đặt tin tưởng v�o
người l�nh đạo.
Bất lợi:
quyết định chỉ t�y thuộc v�o một c� nh�n, khiến sự t�c động hỗ tương v� sự đ�ng
g�p tr� tuệ của tập thể bị ngăn chặn.
Ủy nhiệm cho c�c nh� chuy�n m�n
.
Chọn một nh� chuy�n m�n n�o n� trong l�nh vực li�n hệ để giao ph� họ quyết định.
Lợi:
Khi việc quyết định đ�i hỏi t�nh chuy�n m�n .
Hại:
Nhiều khi kh� định r� ai l� chuy�n m�n v� chuy�n m�n tới mức n�o để c� thể đưa
ra quyết định. V� nếu quyết định n�o c� ph� mặc cho �chuy�n vi�n� th� khối tr�
tuệ của tập thể bị qu�n l�ng v� sẽ t� liệt.
Chọn mẫu tối ưu giữa c�c � kiến
.
Người l�nh đạo giao cho cộng đồng thảo luận để chọn lấy � kiến ti�u biểu nhất
l�m quyết định.
Lợi:
hữu �ch trong trường hợp cộng đồng kh�ng c� thời gian ngồi lại với nhau l�u.
Bất lợi
: Những xung đột v� m�u thuẫn c� thể tồn tại.
D�ng quyền b�nh sau khi thảo luận
.
Người l�nh đạo tham khảo � kiến cộng đồng, nhưng tự m�nh quyết định sau khi tập
thể thảo luận.
Lợi:
Tập thể c� thảo luận v� được tham khảo.
Bất lợi:
Vẫn l� quyết định của l�nh đạo, c� thể nghi�ng về ph�a b�n n�y m� bỏ qua quan
điểm ph�a b�n kia khiến m�u thuẫn chưa giải tỏa được.
Nguy�n tắc thiểu số phục t�ng đa số.
Thường l� bỏ phiếu v� quyết định theo đa số phiếu.
Lợi:
Kết quả từ sự dấn th�n t�ch cực của đa số. Ai nấy cảm thấy h�i l�ng về phần đ�ng
g�p của m�nh.
Bất lợi:
C� thể l�m buồn l�ng cho ph�a thiểu số mặc cảm về sự thắng-bại.
Chọn một th�nh phần nhỏ để quyết định
. Lập một ủy ban v� trao cho ủy ban ấy quyền quyết định.
Lợi:
Khi tập thể thấy kh� quyết định v� thấy kh�ng c�n lựa chọn n�o kh�c hơn l� ủy
th�c quyết định cho một ủy ban.
Bất lợi:
Nếu d�ng ủy ban quyết định trong mọi trường hợp, tập thể sẽ thiếu năng động v�
chểnh mảng trong việc đ�ng g�p t�i năng v� t�i nguy�n của m�nh.
Phương ph�p đồng thuận
.
To�n thể cộng đồng tham dự v�o nội cuộc v� C�ng đồng � về một quyết định n�o đ�.
Lợi:
L�m tăng tinh thần hăng say dấn th�n đ�ng g�p của mọi th�nh vi�n v�o quyết định
khiến mọi người h�i l�ng.
Bất lợi:
Đ�i hỏi nhiều thời gian lẫn năng lực t�m l� v� t�i năng c� nh�n.
C�n nhắc thuận-nghịch
.
To�n thể cộng đồng tham gia cầu nguyện v� c�n nhắc c�c � kiến thuận-nghịch trước
khi đi tới quyết định.
Lợi:
Th�c đẩy mọi th�nh v�n tham gia cầu nguyện v� xem x�t ho�n cảnh một c�ch t�ch
cực cũng như ti�u cực.
Bất lợi:
Đ�i hỏi tr�nh độ trưởng th�nh cao về mặt thi�ng li�ng.
C�c t�c giả quyển Buiding Com-munity cũng như Lm William Burkert kh�ng đề nghị
c�c Cộng đồng n�n �p dụng phương c�ch n�o m� chỉ đề nghị c�c cộng đồng thảo luận
để chọn c�ch quyết định khả thi cho từng trường hợp.
Nh�n đ�y, xin h�n hạnh giới thiệu �Những Phong c�ch L�nh đạo� m� Linh mục Frank S. Salmani tr�nh b�y v� ph�n t�ch kh� tỉ mỉ trong quyển �Những Người M�n Đệ Ch�a Sai Đi� (Ấn bản Việt Ngữ của VPĐH/PT Cursillo To�n Quốc Hoa Kỳ, 2002, trang 111-117 )[1].
(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đ�n Gi�o D�n số 27 th�ng 1&2/2004 trang 99)
