Trở
lại Trang Nh�:XU�N VŨ vẫn sống với ch�ng ta
Minh V�
Thư Viện Việt Nam Online l� cơ quan đầu ti�n loan tin nh� văn, nh� thơ Xu�n Vũ đ� qua đời đ�ng ng�y đầu năm dương lịch 2004, l�c 2 giờ 22 ph�t giờ địa phương tại San Antonio, Texas. �ng mất đi để lại cho b� vợ 5 người con, 3 trai, 2 g�i. con trưởng mới 32 v� con �t 20 tuổi.
Xu�n Vũ t�n thật l� B�i Quang Triết, sinh ng�y 19 th�ng 3 năm 1930 tại l�ng Minh Đức, Quận Mỏ Cầy, tỉnh Bến Tre (Kiến H�a). Từ khi 17 tuổi �ng đ� c� thơ đăng b�o ở H�nội. Năm 1954 �ng tập kết ra Bắc v� đ� theo kh�ng chiến chống Ph�p từ nhỏ. Nhưng ra đến H�nội �ng thấy �c�i chế độ n� kỳ cục qu�, như �ng thường n�i đi n�i lại, b�n v�o Ủy Hội Quốc Tế Kiểm so�t đ�nh chiến xin trở v�o Nam. Sự ng�y thơ đến dại dột n�y đ� g�y phiền h� rắc rối cho �ng trong một thời gian d�i. �ng đ� phải chứng tỏ văn t�i phục vụ �kh�ng chiến� để đ�i c�ng chuộc t�i, chờ dịp thuận tiện sẽ t�m lối tho�t. V� năm 1967 �ng đ� được nhập đo�n v� Nam qua ngả đường m�n Hồ Ch� Minh. Đến nơi, Xu�n Vũ đ� th�nh c�ng trong mưu t�nh �v�o th�nh�. Cuộc Nam tiến n�y đ� cho �ng một t�c phẩm được giải thưởng Văn Học của Việt Nam Cộng H�a, l� cuốn Đường Đi Kh�ng Đến, một t�c phẩm mở m�n cho tổng số 80 t�c phẩm tiếp theo gồm đủ mọi thể loại, từ k� sự, hồi k� truyện d�i truyện vừa, truyện ngắn, đến thi ca, như trường ca Trả Ta S�ng N�i chẳng hạn.
Xu�n Vũ v� t�i quen nhau mới được 4 năm, kể từ khi anh nhận được của người bạn ở Atlanta một b�i b�o cắt ra từ một tập san b�n đ� tr�ch đăng một đoạn trong chương 18 (40 trang, viết về Xu�n Vũ) cuốn �Phản Tỉnh Phản Kh�ng Thực Hay Hư �của Minh V�. Trong bức thư gửi cho t�i sau đ�, k�m theo danh s�ch 65 t�c phẩm anh viết kể từ khi về với Miền Nam tự do cho đến l�c ấy, anh viết: �Chữ như nước anh Minh V� � đ�u đ�u cũng tới. �. Rồi anh l�m một b�i thơ đề �Tặng Minh V�� đ�ng triện son to tướng:
B�i thơ một đời
Khi Xu�n vắng b�ng tr�n đồng l�a
L� Xu�n đang ngủ ở tr�n m�y
Giữa trời Xu�n h�i th�m hương nhụy
Đền ơn cha mẹ, tạ ơn thầy.
�Sắc đẹp, Uy quyền đều hủy diệt.
Thế gian c�n lại chữ m� th�i.�
Cuộc sống trải ra trang giấy đẹp
C�ng viết c�ng say n�t mực ngời
Đất nước cho t�i c�y b�t PH�P
Viết đ� l�u m� mực chưa vơi.
Tổ quốc cầm tay t�i nắn n�t
Phập phồng d�ng chữ �nh v�ng tươi
Đại Nam sống m�i c�ng trời đất
Lương t�m của thế kỷ Hai Mươi.
Mệnh đề �chữ như nước, đ�u cũng tới� v� hai vần thơ viết nghi�ng ở tr�n: �Sắc đẹp uy quyền đều hủy diệt, thế gian c�n lại chữ m� th�i� khiến t�i nghĩ tới c�u v� von: Cuộc đời như một cuốn s�ch. Khi nhắm mắt xu�i tay để cỡi hạc quy ti�n l� l�c rỡ đến trang cuối c�ng. Cuốn s�ch kh�p lại. X�c ph�m sẽ trở về c�t bụi. Nhưng hồn thi�ng vẫn c�n đ�. Như cuốn s�ch vẫn tồn tại.
C� thể n�i, với 80 t�c phẩm văn học, trong đ� c� những cuốn h�ng ng�n trang, Xu�n Vũ, sau khi l�a c�i đời n�y, sẽ vẫn c�n sống m�i với người đọc.
Nhưng Xu�n Vũ viết c� phải chỉ v� nợ văn chương m� th�i kh�ng? Tuy rằng anh m� thơ văn ngay từ hồi thơ ấu. Th�n phụ anh l� một nh� thơ. Anh c�n học thơ với nh� thơ v�ng Xu�n Tước. Sơn Nam, một nh� văn miền Nam nổi tiếng đ� ảnh hưởng nhiều đến văn phong của Xu�n Vũ trong những truyện d�i duy�n d�ng, hấp dẫn đầy kịch t�nh v� nhuận nhuyễn một giọng d�n qu� Đồng Nai, Cửu Long, mười hai bến nước. Anh cũng s�nh văn Ph�p. Anh đọc nhiều Victor Hugo, Honor� De Balzac, Alexandre Dumas, Alphonse Daudet, nhất l� Guy De Maupassant, v� cả thơ của Beaudelaire, Verlaine....yu
Xin h�y đọc lại b�i đoản thi tr�n. �Tổ Quốc cầm tay t�i nắn n�t�. Bảy chữ b�ng bảy n�y cho thấy anh đ� tự hiến th�n m�nh v� trao ph� văn t�i trong tay Tổ Quốc. anh viết c�n v� một ch�nh nghĩa, ch�nh nghĩa Quốc Gia, nếu muốn n�i thế cũng chẳng sai. Trong thư viết cho t�i, anh thường nhắc tới c�u: Chữ nghĩa sẽ l�m s�ng Ch�nh nghĩa.
V� đ�y ch�nh lời anh đ� th� nhận trong trường thi�n tiểu thuyết cuối c�ng đời anh, t�c phẩm T�m H�m Hu�t S�o, m� anh bắt t�i phải giới thiệu:
"Khi t�i về Saigon, t�i c� n�i rằng t�i sẽ d�ng những ng�y c�n lại của đời t�i để viết ra cho hết c�i bụng của t�i về Cộng Sản. Viết về c�i sự kỳ cục của chủ nghĩa CS, m� t�i phải chạy bạt mạng trốn khỏi n� năm 1967. May mắn thay t�i đ� tự giải ph�ng.
�Sống trong l�ng CS t�i đ� thấy n� kỳ cục. Tho�t ra khỏi lồng n�, ngoảnh mặt nh�n lại, t�i thấy n� c�ng kỳ cục hơn, đ�ng như những cảm nghĩ đầu ti�n của t�i về n�. V� c�ng ng�y n� c�ng trở n�n kỳ cục, si�u kỳ cục đến qu�i gở...�
C� lần anh t�m sự: Sống trong l�ng chế độ CS rồi mới thấy được c�i chế độ đ� n� v� nh�n v� hiểm độc đến mức n�o, v� chỉ muốn vượt tho�t th�i. Nhưng kh� m� tho�t ra nổi. Đến khi ra ngo�i rồi th� lại thấy một sự phi l� kh�c, l� hễ n�i xấu về chế độ đ� một c�ch đ�ng mức th� �t ai tin. V� vậy m� người miền Nam sau 1954, nghe d�n di cư v�o n�i xấu cộng sản, chỉ bảo lại tuy�n truyền theo luận điệu của ch�nh quyền. Ng�y nay nhiều người ra hải ngoại rồi, m� chưa được nếm m�i CS trong nước, khi nghe n�i về chế độ cộng sản cũng kh�ng tin l� n� tệ hại đến thế. V� vậy m�nh phải d�ng văn chương diễn tả sao cho c� nhiều người th�ch đọc, đọc riết rồi họ sẽ phải tin....�
Ch�nh l� tưởng ấy, c�i l�ng mong mỏi ấy đ� khiến Xu�n Vũ kh�ng rời c�y viết cho đến khi tắt thở. Anh lu�n lu�n viết bằng b�t chứ kh�ng bằng m�y. Chữ anh, t�i cứ n�i đ�a với anh, n� như rồng bay phượng m�a. C�n thư viện Việt Nam Online th� ch� n� như g� bới kh�ng sao �giải m� được. Đ�nh m�y ra cứ phải đưa t�c giả coi lại. Nhưng nếu chỉ xem chữ k� của anh th� ai cũng phải nh�n nhận đ�ng l� rồng bay phượng m�a. N� bộc lộ một t�i năng thi�n ph� về văn học, mỹ nghệ.
Anh Xu�n Vũ ơi, h�y y�n nghỉ giấc ng�n thu. Nhưng h�y ở lại v� sống m�i với ch�ng t�i, những kẻ mến t�i anh, thương qu� tấm l�ng y�u qu� hương, y�u nghệ thuật của anh, h�y ở lại với chữ nghĩa của anh v� mong hương linh anh sẽ ph� hộ cho những kẻ c�n sống đang d�ng chữ nghĩa để l�m s�ng ch�nh nghĩa của ch�ng ta.
Xin anh h�y coi b�i tưởng niệm n�y như một n�n nhang thi�ng, Minh V� thắp trước b�i vị của Xu�n Vũ B�i Quang Triết v� như những h�ng th�nh k�nh ph�n ưu gửi tới chị v� c�c ch�u trong dịp đau buồn n�y.
San Diego ng�y 3- 1- 03.
