Trở
lại Trang Nh�:Bí-tích THÁNH-TH�̉
Linh-mục Đ�̃ Xu�n Qu�́ O.P.
(Bắt đ�̀u từ s�́ 27 � ti�́p theo)
Thi�n-Chúa trong Cựu-ước là vị Thi�n-Chúa đ�́n gặp-gỡ loài người. Sự hi�̣n-di�̣n này của Chúa trong Ít-ra-en với hai đặc-tính căn-bản là si�u-vi�̣t và n�̣i-tại đã giúp các t�̉-phụ vừa cảm th�́y g�̀n-gũi lại vừa r�́t kính sợ Người (St 28,10-22) .
�ng M�-s� cũng cảm th�́y Chúa hi�̣n-di�̣n m�̣t cách s�́ng-đ�̣ng như lời Chúa hứa với �ng �Ta sẽ ở với ngươi� (Xh. 3,12). L�̀u H�̣i-ng�̣ trong sa-mạc và đ�̀n thờ Gi�-ru-sa-lem sau này là nơi Chúa hi�̣n-di�̣n qua m�̣t d�́u hi�̣u vừa bi�̉u-l�̣ nét si�u-vi�̣t, vừa có vẻ g�̀n-gũi là đám m�y đen che l�̀u và đ�̀n thờ. D�n Ít-ra-en hãnh-di�̣n vì có m�̣t vị Chúa th�n-thi�́t với dòng sinh-m�̣nh họ như v�̣y (Dnl 4,7) với hòm bia và đ�̀n thờ là nơi hằng ngự của vị Chúa này (Xh 29,45-46; Lv 26,11-12). Nhưng Ít-ra-en kh�ng được dùng hình-ảnh đ�̉ cụ-th�̉-hoá sự hi�̣n-di�̣n này cũng như kh�ng được bi�́n sự hi�̣n-di�̣n đó thành sở-hữu �Trời là ngai Ta, đ�́t là b�̣ dưới ch�n Ta. Các ngươi còn tính x�y cho Ta ng�i nhà nào nũa� (Is 66,1-2). Cũng v�̣y, khi Đa-vít tính x�y nhà cho Đức Chúa thì Người đã từ-ch�́i qua mi�̣ng ng�n-sứ Na-than: �Ngươi sẽ x�y nhà cho Ta ư? Đức Chúa sẽ làm cho ngươi m�̣t ng�i nhà� (2Sm 7,5-11). V�̣y kh�ng phải người ta có th�̉ bắt Chúa nh�́t vào m�̣t căn nhà khi Chúa là Đ�́ng toàn-năng đã hứa sẽ cho Đa-vít m�̣t dòng-dõi và Người sẽ là Cha của dòng-dõi đó (2Sm 7,14). Do đó sự hi�̣n-di�̣n của Chúa cũng phải là sự hi�̣n-di�̣n đặc-bi�̣t vì �Đ�́ng T�́i-cao kh�ng ở trong những ng�i nhà do tay con người làm ra� (Cv 7,48). Chính vì Đức Chúa mu�́n hi�̣n-di�̣n kh�ng phải như chúng ta nghĩ n�n Kinh-thánh đã cho chúng ta bi�́t sự hi�̣n-di�̣n của Chúa trong đ�́n thờ như vừa có lại vừa kh�ng.
Đức Gi�-su r�́t trọng-kính đ�̀n thờ, nhưng Người cũng mu�́n chúng ta hi�̉u rằng còn có m�̣t cái gì vượt quá sự t�̀n-tại giới-hạn của đ�̀n thờ. Khi Đức Gi�-su đu�̉i bọn con bu�n ra khỏi đ�̀n thờ là Người đã xoá bỏ và vuợt qua giới-hạn của bi�n-cương Do-thái: �Nhà của t�i phải được gọi là nhà c�̀u-nguy�̣n cho mọi d�n-t�̣c (Is 56,7; Mt 11,17); mọi d�n-t�̣c sẽ đ�́n đó đ�̉ t�́-l�̃ (Dc 14,16) và khi đó sẽ kh�ng còn bọn con bu�n trong đ�̀n thờ nữa (Dc 14,21). Đ�̀n thờ Đức Gi�-su nói đ�́n ở đ�y kh�ng phải là đ�̀n thờ cũ do tay người phàm làm ra, mà là m�̣t đ�̀n thờ do chính Người x�y-dựng lại trong ba ngày (Mc 14,51; Ga 2, 19-22). Đ�́y là chính th�n xác Người đã ch�́t và đã s�́ng lại. Do bản-tính nh�n-loại đã mặc l�́y, Người sẽ ở với chúng ta cùng m�̣t th�̉ khi Người v�̃n ngự b�n hữu Chúa Cha đ�̉ nhờ Người mà chúng ta được đ�́n cùng Chúa Cha (Dt 10,19-20) vì có Đ�́ng Em-ma-nu-en (Thi�n-Chúa ở cùng chúng ta) ở với chúng ta mọi ngày cho đ�́n t�̣n-th�́ (Mt 28,20). Nơi đ�̀n thờ này, Đức Ki-t� - nhờ th�̀n-khí của Người - sẽ quy-tụ các tín- hữu đ�̉ cùng thành-l�̣p m�̣t đ�̀n thờ thánh, m�̣t nơi Thi�n-Chúa ngự đ�́n cách đặc-bi�̣t (Ep 2, 20-22; 1Pr 2,4-5).
Đức Gi�-su l�n Gi�-ru-sa-lem l�̀n cu�́i cùng đ�̉ dự l�̃ Vượt-qua và l�̀̀n này, Người c�ng-b�́ Tin Mừng kh�ng chỉ bằng lời nói, bằng cử-chỉ qua cách hành-đ�̣ng mà còn bằng cả chính mạng s�́ng của Người nữa. Trước đó, Tin Mừng của Người v�̀ Nước Thi�n-Chúa, v�̀ tình y�u của Thi�n-Chúa đ�́i với loài người, v�̀ giá-trị tuy�̣t-đ�́i của m�̃i con người được Thi�n-Chúa y�u thương vuợt l�n tr�n những hình-thức l�̃-nghi b�n ngoài đã bị d�n chúng Ít-ra-en và những người c�̀m quy�̀n trong đạo cũng như ngoài đời khước-từ và ch�́i bỏ n�n dù bi�́t mình sẽ là nạn-nh�n của vi�̣c c�ng-b�́ Tin Mừng này, Đức Gi�-su v�̃n kh�ng lùi bước vì Người mu�́n đảm-nh�̣n nhi�̣m-vụ Người-t�i-trung do Chúa Cha giao cho. Đức Gi�-su mu�́n bi�̉u-l�̣ cách tuy�̣t-đ�́i cho loài người th�́y Thi�n-Chúa là tình-y�u, là Đ�́ng hy-sinh n�̣p mình đ�̉ cứu-chu�̣c nh�n-loại.
Vì bi�́t rằng sắp đ�́n giờ phải bỏ th�́-gian đ�̉ v�̀ cùng Chúa Cha, n�n trước ngày đại-l�̃, Đức Gi�-su mu�́n cùng các m�n-đ�̣ từ-bi�̣t trong m�̣t bữa ăn cu�́i cùng. Thánh Mác-c� (14,12) và Thánh Lu-ca dường như mu�́n cho th�́y bữa ăn đó là m�̣t bữa ăn mừng l�̃ Vượt-qua có tính-cách nghi-thức. Nhưng Thánh Gio-an quả-quy�́t rằng người Do-thái đã mừng l�̃ Vượt-qua năm đó vào bu�̉i chi�̀u sau khi Đức Gi�-su chịu ch�́t (18-28), nghĩa là cái ch�́t của Đức Gi�-su trùng-hợp với lúc người ta t�́ chi�n trong đ�̀n thờ. Tuy nhi�n, n�́u bỏ qua v�́n-đ�̀ ngày tháng thì đi�̀u chắc-chắn v�̃n là Bữa Ti�̣c-ly đã di�̃n ra trong b�̀u kh�ng khí l�̃ Vượt-qua. Có b�́n bản văn nói đ�́n khung-cảnh bữa ti�̣c trong đó Đức Gi�-su đã có những lời nói vắn tắt và hai cử-chỉ làm các t�ng-đ�̀ xúc-đ�̣ng: Mt 26,26-29; Mc 14,21-25; Lc 22,14-20; 1Cr 11, 23-25.
Các nhà chú-giải đã làm vi�̣c r�́t c�ng-phu tỉ-mỉ đ�̉ cu�́i cùng cho ta bi�́t được lai-lịch của b�́n bản văn tr�n. Trước h�́t là do sự li�n-h�̣ với nhau mà các bản văn như được chia ra hai nhóm là nhóm Phao-l� � Lu-ca (1Cr 11, 23-25 � Lc 22, 19-20) và nhóm Mác-c� � Mat-th�u (Mc 14, 22-24 � Mt 26, 26-27).
Bản văn cũ nh�́t là thư gửi giáo-đoàn C�-rin-t� vi�́t vào năm 57, trong đó thánh Phao-l� nhắc lại giáo-hu�́n v�̀ bữa ti�̣c thánh ngày Chúa-nh�̣t (11, 20) gửi cho những d�n C�-rin-t� theo đạo vào năm 50. Thánh-nh�n quả-quy�́t là đã được Chúa truy�̀n cho những lời này. Đ�y kh�ng phải là mạc-khải ri�ng Đức Ki-t� dành cho thánh Phao-l�, nhưng là m�̣t truy�̀n-th�́ng lưu-hành trong Giáo-h�̣i đã có từ thời Chúa Gi�-su. V�̀ văn-phong kh�ng có vẻ gì là của thánh Phao-l� mà còn có nét tương-đ�̀ng với ba đoạn văn khác cho th�́y đó là m�̣t bản văn l�́y từ m�̣t bài văn phụng-vụ trong các c�̣ng-đoàn Ki-t� hữu lúc b�́y giờ. Thánh Phao-l� đã được nghe nói đ�́n bữa ti�̣c của Chúa khi trở lại Đa-mát vào khoảng năm 35 và chắc đã tranh-lu�̣n với thánh Ph�-r� dịp �ng đ�́n Gi�-ru-sa-lem vào khoảng năm 39. Hình-thức cụ-th�̉ của bản văn bằng ti�́ng Hy-lạp mà thánh-nh�n trưng-d�̃n có lẽ đã được rút ra từ bản văn phụng-vụ của giáo-đoàn An-ti-�-ki-a. Thánh Phao-l� bi�́t rõ giáo-đoàn này vì họ đã cử chính �ng đi truy�̀n đạo.
(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đ�n Gi�o D�n số 29 th�ng 4/2004 trang 114)
