Giáo H�̣i Và Chính Trị

Nguy�̃n Chính K�́t

Hi�̣n nay, trong Giáo H�̣i C�ng giáo Vi�̣t Nam, trong nước cũng như hải ngoại, có m�̣t lu�̀ng tư tưởng r�́t ph�̉ bi�́n, đặc bi�̣t ăn s�u trong giới giáo sĩ, đó là Giáo H�̣i kh�ng làm chính trị. Nhi�̀u người thắc mắc v�̀ v�́n đ�̀ này và nhi�̀u khi cảm th�́y b�́i r�́i hoang mang, vì:

� m�̣t đằng lương t�m và tình y�u Kit� giáo thúc đ�̉y họ phải làm m�̣t cái gì khi th�́y đ�̀ng bào của mình bị áp bức, khi Giáo H�̣i bị hạn ch�́ tự do t�n giáo. Mà d�́n th�n làm theo đòi hỏi của tình y�u và lương t�m trong trường hợp này thì th�́ nào cũng ít nhi�̀u có li�n quan đ�́n chính trị.

� m�̣t đằng họ nghe phong thanh rằng người c�ng giáo � nh�́t là giới giáo sĩ � kh�ng được làm chính trị. N�́u như v�̣y, thì d�́n th�n vào lãnh vực chính trị là l�̃i lu�̣t Giáo H�̣i.

Th�́ là lương t�m của họ bị xung đ�̣t giữa m�̣t đằng là đòi hỏi của tình y�u, m�̣t đằng là lu�̣t của Giáo H�̣i.

T�i nghĩ c�̀n phải làm sáng tỏ v�́n đ�̀ này đ�̉ xóa tan những b�́i r�́i hay hoang mang trong lòng nhi�̀u người. Ri�ng t�i, đ�̉ giải quy�́t v�́n đ�̀ này, t�i dựa tr�n hai nguy�n tắc căn bản sau đ�y:

� lu�̣t của lương t�m hay đức ái là lu�̣t t�́i thượng: giả như có sự xung đ�̣t giữa lu�̣t Giáo H�̣i � hay b�́t cứ thứ lu�̣t nào khác của con người: lu�̣t nhà nước, lu�̣t t�̉ chức� � thì người Kit� hữu bu�̣c phải ưu ti�n làm theo lu�̣t của lương t�m hay của đức ái.

� lu�̣t của Giáo H�̣i v�̀ v�́n đ�̀ chính trị: Giáo H�̣i ph�n bi�̣t hai trường hợp: làm chính trị theo lương t�m đòi bu�̣c và làm chính trị đảng phái. Theo lu�̣t Giáo H�̣i, giáo sĩ kh�ng được phép làm chính trị đảng phái, còn giáo d�n thì được tự do; còn những gì mà lương t�m hay đức ái đòi hỏi, dù có li�n quan ít nhi�̀u đ�́n v�́n đ�̀ chính trị, thì dù là giáo sĩ hay giáo d�n cũng đ�̀u n�n làm và nhi�̀u khi bu�̣c phải làm.

T�i xin khai tri�̉n hai nguy�n tắc căn bản tr�n.

Lu�̣t của lương t�m là lu�̣t t�́i thượng

Trong Tin Mừng Luca, có hai đoạn như sau:

1. ��ng trưởng h�̣i đường (là m�̣t người Pharis�u) tức t�́i vì Đức Gi�su đã chữa b�̣nh vào ngày sabát. �ng l�n ti�́ng nói với đám đ�ng rằng: �Đã có sáu ngày đ�̉ làm vi�̣c, thì đ�́n mà xin chữa b�̣nh những ngày đó, đừng có đ�́n vào ngày sabát!� Chúa đáp: �Những kẻ đạo đức giả kia ! Th�́ ngày sabát, ai trong các người lại kh�ng cởi d�y, dắt bò lừa rời máng cỏ đi u�́ng nước? Còn bà này, là con cháu �ng Ápraham, bị Xatan trói bu�̣c đã mười tám năm nay, thì chẳng lẽ lại kh�ng được cởi xi�̀ng xích đó trong ngày sabát sao?�� (Lc 13,14-16)

2. �M�̣t ngày sabát kia, Đức Gi�su đ�́n nhà m�̣t �ng thủ lãnh nhóm Pharis�u đ�̉ dùng bữa: họ c�́ dò xét Người. Và kìa trước mặt Đức Gi�su, có m�̣t người mắc b�̣nh phù thũng. Người l�n ti�́ng nói với các nhà th�ng lu�̣t và những người Pharis�u: "Có được phép chữa b�̣nh ngày sabát hay kh�ng ?" Nhưng họ làm thinh. Người đỡ l�́y b�̣nh nh�n, chữa khỏi và cho v�̀. R�̀i Người nói với họ: "Ai trong các �ng có đứa con trai hoặc có con bò sa xu�́ng gi�́ng, lại kh�ng kéo nó l�n ngay, dù là ngày sabát?" Và họ kh�ng th�̉ đáp lại những lời đó� (Lc 14,1-6).

Trong hai đoạn này, ta th�́y có hai khuynh hướng: khuynh hướng vị lu�̣t của những người Pharis�u và khuynh hướng vị tha hay vì tình y�u của Đức Gi�su.

Theo quan đi�̉m của �ng trưởng h�̣i đường thì lu�̣t giữ ngày sabát là lu�̣t M�s�, cũng là lu�̣t của Thi�n Chúa. Vì th�́, người c�ng chính phải tu�n giữ l�̀ lu�̣t, càng c�ng chính thì càng phải giữ lu�̣t m�̣t cách chi ti�́t. Quan đi�̉m của �ng quả là h�́t sức hợp lý vì nó hoàn toàn được x�y dựng tr�n những đoạn Kinh Thánh khuy�n người ta phải giữ lu�̣t. Vì th�́, đ�́i với �ng, vi�̣c giữ lu�̣t t�n giáo là v� cùng quan trọng. Do đó, n�́u có sự xung đ�̣t giữa m�̣t b�n là giữ lu�̣t Chúa, m�̣t b�n là đòi hỏi của lương t�m và đức ái, thì phải ưu ti�n cho vi�̣c giữ lu�̣t.

Vì th�́, �ng đ�̀ nghị với d�n chúng: �Đã có sáu ngày đ�̉ làm vi�̣c, thì đ�́n mà xin chữa b�̣nh những ngày đó, đừng có đ�́n vào ngày sabát!� Ngày Sabát là ngày của Chúa, lu�̣t M�s� đòi bu�̣c phải nghỉ ngơi vào ngày đó. V� s�́ đoạn trong Cựu ước xác định lu�̣t này (x. Xh 16,23; 20,11; 31,15-16; Lv 16,31; 23,23.32; 26,2; Đnl 5,14). Vi phạm lu�̣t nghỉ ngày sabát là m�̣t t�̣i r�́t nặng, phải bị k�́t án tử hình (Xh 31:14-15; 35,2). �ng và những người Pharis�u đòi hỏi như th�́ th�̣t h�́t sức hữu lý.

Nhưng quan đi�̉m của Đức Gi�su thì khác hẳn. Đành rằng lu�̣t M�s� là lu�̣t của Thi�n Chúa, nhưng khi có xung đ�̣t giữa lu�̣t của Thi�n Chúa với những đòi hỏi của lương t�m và đức ái, thì phải ưu ti�n giữ lu�̣t của lương t�m hay của đức ái. N�́u ngày sabát mà lương t�m hay đức ái đòi bu�̣c phải làm vi�̣c, phải chữa b�̣nh, thì phải ch�́p nh�̣n l�̃i lu�̣t sabát thì mới đúng với ý Thi�n Chúa. Đức Gi�su đưa ra trường hợp r�́t cụ th�̉: �Còn bà này, là con cháu �ng Ápraham, bị Xatan trói bu�̣c đã mười tám năm nay, thì chẳng lẽ lại kh�ng được cởi xi�̀ng xích đó trong ngày sabát sao?�

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đ�n Gi�o D�n số 30 th�ng 5/2004 trang 11)

Trở lại Trang Nh�: