Phim THE PASSION

là ĐI�̀M DỮ và ĐI�̀M LÀNH

  Phan Vi�́t Phùng

Người C�ng giáo có m�̣t truy�̀n th�́ng l�u đời là m�̃i năm trong Mùa Chay đọc sách, đọc bài suy ng�̃m hoặc di�̃n kịch v�̀ cu�̣c kh�̉ hình của Chúa Kit�. Ở Vi�̣t Nam có nghi l�̃ đọc 15 bài ng�̃m. Ri�ng các địa ph�̣n thu�̣c dòng Phanxic� có di�̃n kịch kh�̉ hình trong Tu�̀n Thánh b�n cạnh nhà thờ. Philipin cũng di�̃n kịch khá lớn m�̃i năm. Nghe như h�̃ năm nào có người tình nguy�̣n thì họ có cu�̣c đóng đinh th�̣t.

Nhưng đặc bi�̣t hơn cả là truy�̀n th�́ng di�̃n kịch Mùa Chay ở Oberammergau, m�̣t thị xã b�n Đức cách Munich 45 dặm v�̀ phía T�y Nam. Năm 1634 sau khi trải qua m�̣t cơn b�̣nh dịch hạch, d�n địa phương di�̃n �Kịch Kh�̉ Hình� như m�̣t cử chỉ tạ ơn và từ đó kịch �́y được tái di�̃n m�̃i 10 năm, chỉ trừ các năm 1870, có chi�́n tranh Pháp Đức; năm 1920 được hoãn lại đ�́n năm 1922 vì tình hình b�́t �̉n sau Th�́ chi�́n I và năm 1940 vì đang có Th�́ chi�́n II. Kịch được di�̃n ngoài trời, kéo dài 7- 8 giờ đ�̀ng h�̀. S�́ di�̃n vi�n g�̀n 700; t�́t cả là người trong thị xã.

Truy�̀n th�́ng t�́t lành �́y thường xuy�n nhắc nhở giáo hữu v�̀ lòng thương v� t�̣n của Thi�n Chúa, v�̀ sự hy sinh v� cùng cao xa của Chúa Kit�, v�̀ ơn cứu chu�̣c là đặc tính ri�ng của Kit� giáo. Có người hỏi: Thi�n Chúa là đ�́ng toàn năng toàn thi�̣n, thì tại sao kh�ng tha b�̉ng cho loài người khi loài người xúc phạm, thay vì bắt Chúa Kit� chịu kh�̉ hình đ�̉ chu�̣c t�̣i. Thưa, đó là ý nu�́n nhi�̣m m�̀u của Thi�n Chúa; ta kh�ng th�́u tri�̣t được; nhưng xem ra kh�ng trái ngược với lẽ thường ở tr�̀n th�́, như người ta hay nói: Thương con cho roi cho vọt, ghét con ngọt cho bùi. Kh�̉ hình của Chúa Kit� kh�ng những chu�̣c t�̣i cho loài người mà, như Thánh Phaol� cũng như Chúa Kit� đã giảng giải, đã nhắc loài người l�n bực con cái của Thi�n Chúa.

 Đó là những ch�n lý mà tục l�̣ Mùa Chay giúp tín hữu tưởng nhớ, suy ng�̃m từ nhi�̀u th�́ kỷ cho đ�́n b�y giờ. Nhưng Mùa Chay năm nay phim kịch của tài tử Mel Gibson với danh hi�̣u là �Kh�̉ Hình của Chúa Kit�� đã g�y n�n m�̣t tình trạng s�i đ�̣ng trong dư lu�̣n ở Hoa Kỳ và chắc chắn ở nhi�̀u nước khác. Đ�̀ng thời nó làm sáng tỏ hai hi�̣n tượng, cũng có th�̉ gọi là hai đi�̀m báo mà tín hữu c�̀n ý thức. Vì như Chúa Kit� đã nói: �Bu�̉i t�́i các ngươi nói trời đỏ, v�̣y mai trời sẽ nắng; nhưng bu�̉i sáng các ngươi nói, trời đỏ và u ám, v�̣y sẽ có gi�ng t�́; các ngươi bi�́t nhìn đi�̀m trời mà đoán thời ti�́t, thì tại sao kh�ng hi�̉u được đi�̀m báo của thời cu�̣c�, Mat 16, 2-3. Phim của �ng Gibson giúp tín hữu nh�̣n thức hai đi�̀m báo thời cu�̣c, m�̣t đi�̀m lành, m�̣t đi�̀m dữ. Đ�y xin đ�̀ c�̣p đ�́n đi�̀m dữ trước.

Các dữ ki�̣n trong ph�̀n này được trích từ m�̣t bài báo của �ng William Jasper đăng trong tạp chí The New American, ngày 22-3-2004, trg 28. �ng là ký giả ưu tú của The New American là tạp chí vượt xa tr�n các tạp chí khác v�̀ mỹ thu�̣t trình bày, hành văn, nh�́t là v�̀ n�̣i dung: bảo thủ có trí thức, tuy�̣t đ�́i trung thành với lý tưởng của n�̀n văn minh Kit� giáo, xứng đáng giữ vai lãnh đạo trong cu�̣c đ�́u tranh cho tự do đ�̣c l�̣p của Hoa Kỳ và th�́ giới.

�ng Mel Gibson là m�̣t tài tử n�̉i ti�́ng, đ�̀ng thời là người C�ng giáo ch�n thành. Vì m�̣t bi�́n c�́ trong đời s�́ng, �ng quy�́t định sản xu�́t m�̣t phim t�n giáo. Chính �ng bi�n soạn, giám sát, đạo di�̃n và tài trợ với quỹ ri�ng của �ng. Phim dựa vào sách Phúc �m, kh�ng di�̃n đạt cũng kh�ng ngụ ý đi�̀u gì trái với Đức Tin C�ng giáo.

Tài tử James Caviezel đóng vai Chúa Gi�su, nói: �T�i kh�ng mu�́n khán giả nhìn t�i, t�i chỉ mu�́n họ nhìn Chúa Gi�su Kit�... T�́t cả chúng ta phải chịu trách nhi�̣m v�̀ cái ch�́t của Ngài. T�i l�̃i của t�i đã treo Ngài tr�n đó, cũng như t�̣i l�̃i của các �ng v�̣y�. Bà Maia Morgenstern đóng vai Đức Mẹ Maria. Bà là người xứ Romania, thu�̣c Giuđ�u Chính th�́ng giáo, con của m�̣t người s�́ng sót cu�̣c Đại hủy của Qu�́c xã Đức. Hai cha con đọc thủ bản của phim Kh�̉ Hình và cho đó là m�̣t phim r�́t đẹp, r�́t hay. Bà cũng nói Gibson thường xuy�n tham khảo với bà v�̀ v�́n đ�̀ xác thực của các chi ti�́t và v�́n đ�̀ m�̃n cảm của khán giả Giuđ�u.

V�̣y mà khi chưa ra mắt chính thức phim �́y đã bị người ta đánh phá tới t�́p. Đó là m�̣t thành ph�̀n tự xưng là th�ng thạo, sáng su�́t, chủ trương bài trừ sự mù quáng c�́ ch�́p, truy�̀n bá sự khoan dung. Trong đó có những người tự xưng là C�ng giáo hay Tin lành và m�̣t s�́ t�̉ chức Giuđ�u tả phái. Họ c�́ chi ph�́i giới Hollywood và báo chí truy�̀n th�ng đ�̉ d�̀n dà khử trừ Kit� giáo.

V�̀ trường hợp phim Kh�̉ Hình họ kh�ng tìm được đi�̀u gì đ�̉ đả phá, đành phải bịa ra rằng phim �́y ch�́ng Sem, r�́t nguy hi�̉m (Sem, hay Shem, là con đ�̀u lòng của �ng Noah và là t�̉ phụ của nhi�̀u d�n t�̣c ở Trung đ�ng; nhưng thời nay chữ Sem chỉ có nghĩa là Giuđ�u; bởi v�̣y bài n�̀y dùng chữ ch�́ng Giuđ�u thay vì ch�́ng Sem). Họ vi�́t trong các báo lớn. Đại khái họ nói: phim này ch�́ng Giuđ�u, khinh mi�̣t người Giuđ�u; hoặc phim này chắc chắn sẽ g�y bạo đ�̣ng tràn lan cho người Giuđ�u; hoặc phim này là m�̣t khí cụ tuy�n truy�̀n cũng như phim của Đức qu�́c xã, kh�ng phải là phương ti�̣n ti�u khi�̉n; hoặc đọc Phúc �m v�̀ sự ch�́t của Chúa Gi�su, mặc d�̀u với ý chí t�́t lành, bao giờ cũng có hại, vì các tài li�̣u �́y chứa đ�̀y si�u vi t�́ của sự thù h�̣n.

Những người này đả phá mà v�̃n bi�́t phim của Gibson kh�ng ch�́ng Giuđ�u. Chính những người Giuđ�u cũng nói phim này kh�ng ch�́ng Giuđ�u tý nào. Trong s�́ người này có bà Morgenstern, đã đọc thủ bản và đóng vai trong phim. Có �ng Don Feder, người Giuđ�u, đạo Chính th�́ng, là m�̣t ký giả chuy�n mục (columnist); �ng vi�́t: th�̣t là đi�̀u mỉa mai; Hollywood thường xuy�n chỉ bơm �nước c�́ng� ra, mà b�y giờ hăng n�̀ng đả phá m�̣t phim bi�̉u di�̃n sự hy sinh và sự cứu chu�̣c.

Rabbi Lapin có m�̣t chương trình truy�̀n thanh r�́t n�̉i ti�́ng. �ng nói: Phim Kh�̉ Hình kh�ng g�y ra sự ch�́ng Giuđ�u, mà chính những lời t�́ cáo v� trách nhi�̣m của Abraham Foxman thu�̣c t�̉ chức Anti-Defamation League (của Giuđ�u) và những kẻ tự xưng là lãnh tụ Giuđ�u, đã g�y sự ch�́ng Giuđ�u.

Hàng Giám mục C�ng giáo thường im lặng trước những vụ đả kích nhục mạ C�ng giáo nay cũng l�n ti�́ng. T�̉ng Giám mục Levada ở San Francisco có bài đăng trong SF Chronicle; Giám mục McGrath ở San Jose có bài bình chú trong SJ Mercury News. Nhưng r�́t ti�́c là bài �́y có những c�u thực sự kh�ng c�̀n thi�́t cho đ�̀ tài, chỉ làm cho giáo hữu l�̀m tưởng rằng sách Phúc �m chỉ là �những suy tư th�̀n học�, kh�ng phải là �những tường thu�̣t lịch sử�, tức là sự xác quy�́t chính thức và c�́ định của Giáo h�̣i.

Phim của Mel Gibson được đưa ra trong Mùa Chay theo truy�̀n th�́ng l�u đời của C�ng giáo, tuy�̣t đ�́i kh�ng ch�́ng Giuđ�u. V�̣y mà m�̣t nhóm người được coi là trí thức, tự dưng bịa chuy�̣n đ�̉ đả phá. Đi�̀u b�́t ngờ là sự vi�̣c này sinh ba lợi ích cho C�ng giáo. M�̣t là ta d�̃ ý thức v�̀ m�̣t lực lượng r�̣ng lớn thù địch với C�ng giáo. B�́y l�u họ dùng r�́t nhi�̀u phim ảnh, tranh vẽ và những cái mà họ gọi là mỹ thu�̣t ph�̉m, đ�̉ xúc phạm đ�́n Chúa Kit�, Đức Bà Maria cách dơ b�̉n, hạ c�́p, m�́t dạy. Họ c�́ bài trừ các giá trị truy�̀n th�́ng, loại bỏ ảnh tượng, di tích, ch�m ng�n, kh�̉u hi�̣u của t�n giáo. Hai là phim này bị cáo bu�̣c là ch�́ng Giuđ�u mà nhi�̀u nh�n v�̣t Giuđ�u l�n ti�́ng mạnh mẽ phủ nh�̣n đi�̀u �́y. Ba là phim Kh�̉ Hình đã khi�́n cho m�̣t phong trào canh t�n d�́y l�n trong Mùa Chay này. Nhi�̀u khán giả cảm đ�̣ng s�u xa, nhi�̀u khán giả khóc than, nhìn nh�̣n t�̣i l�̃i mình là nguy�n do sự tra t�́n và sự ch�́t của Chúa Kit�. Đó là cảnh tượng di�̃n ra khắp 3,000 rạp chi�́u phim.

Phe ch�́ng t�n giáo đã ra c�ng tuy�n truy�̀n v�̣n đ�̣ng, đã ti�n đoán phim này sẽ là �m�̣t sự that bại kh�̉ng l�̀�, vì là phim t�n giáo, là phim nói v�̀ Chúa Gi�su, kh�ng có tài tử lừng danh, kh�ng nhà phim nào chịu xu�́t bản. Sự thực xảy ra là nhờ c�ng trình ch�́ng phá �́y mà chỉ trong m�̣t tu�̀n l�̃ đ�̀u ti�n phim đã đem lại tr�n 125 tri�̣u mỹ kim (LTS: đ�́n giờ báo l�n khu�n, được bi�́t phim The Passion đã thu được 295 tri�̣u trong vòng ba tu�̀n l�̃), và chắc chắn còn th�m l�n g�́p b�̣i. Rõ ràng đ�y là m�̣t trường hợp g�̣y �ng đ�̣p lưng �ng. �

Trở lại Trang Nh�: