Trở
lại Trang Nh�:Phạm Minh T�m
Hai chữ �đạo� và �đời� đã đ�́n lúc kh�ng th�̉ mãi coi là những ý-ni�̣m rời-rạc đ�̉ người này có th�̉ tách ra hoặc người kia đem nh�̣p lại tùy theo l�̣p-trường hay quan-đi�̉m ri�ng nữa mà phải là hai thực-th�̉ tương-tại nơi nhau như chính Đức Ki-t� đã giáng-tr�̀n, làm m�̣t người như mọi người đ�̉ thực-hi�̣n chương-trình cứu-th�́ . Chương-trình này phải được ti�́p-tục nơi các m�n-đ�̣ bằng sứ-mạng được sai đi �đ�́n với mu�n d�n� đ�̉ loan báo tin vui cũng như Giáo-h�̣i tại-th�́ ngày h�m nay �phải c�̉-võ và n�ng cao b�́t cứ đi�̀u gì là ch�n, thi�̣n, mỹ trong c�̣ng-đoàn nh�n-loại� như C�ng-đ�̀ng Vatican II khẳng-định: �làm như th�́ tức là Giáo-h�̣i x�y-dựng hoà-bình cho con người đ�̉ làm vinh-danh Thi�n-Chúa� (Hi�́n-ch�́ Mục-vụ v�̀ Giáo-h�̣i trong th�́-giới ngày nay � M�̣t s�́ v�́n-đ�̀ kh�̉n-thi�́t). Và, đ�̉ làm đuợc b�́t cứ đi�̀u gì là ch�n, thi�̣n, mỹ như th�́ thì chắc chắn từng thành-vi�n trong Giáo-h�̣i bắt bu�̣c phải tích-cực d�́n-th�n phục-vụ chứ kh�ng đưọc quy�̀n ti�u-cực làm ngơ như người ta v�̃n đang làm ngơ trước những nhu-c�̀u căn-bản của con người bị tước đoạt và những giá-trị nh�n-bản bị x�m-phạm chỉ với m�̣t cách nói �kh�nglàm chính-trị�.
Thời phong-ki�́n, nhà vua ngay khi còn tại vị hoặc ngay cả sau khi kh�ng còn trị-vì nữa mà mu�́n v�̃n bảo-v�̣ đuợc m�̣t cá-nh�n nào đ�́n mức tuy�̣t-đ�́i trong trường-hợp người �́y gặp nguy-tử vì phạm-pháp thì thường ban cho m�̣t t�́m kim bài gọi là kim-bài mi�̃n tử. Ai có được t�́m kim bài này là cứ vi�̣c trình ra khi hữu sự thì kh�ng quan án nào dám phán t�̣i ch�́t cả. Cũng may mà những người được vua ban đặc-sủng này kh�ng nhi�̀u, v�̣y mà cả vua quan l�̃n bá tánh thời xưa v�̃n còn bị lắm phen đi�u-đứng vì hành-sự của những kẻ có quy�̀n �tr�́n ch�́t� này. Ngày nay, tuy thẻ bài mi�̃n tử kh�ng còn và cũng kh�ng có loại đường ngang ngõ tắt như v�̣y nhưng r�́t nhi�̀u người đã né tránh � kh�ng phải cái ch�́t đáng t�̣i mà là cái s�́ng c�̀n s�́ng � mọi trách-nhi�̣m li�n-đới đ�̉ khỏi bị l�i-th�i, phi�̀n-lụy và m�́t c�ng m�́t sức chỉ bằng m�̣t c�u nói chẳng ra ý nghĩa gì là �kh�ng làm chính-trị�.
Thực ra làm chính-trị cho đúng nghĩa�làm� kh�ng phải ai cũng làm được như cách nói của những người thản-nhi�n tuy�n-b�́ l�̣p-trường như v�̣y. Mu�́n làm chính-trị ít nh�́t cũng phải có chính-ki�́n, thích quan-t�m v�̀ chính-sự, có khả-năng đ�̉ bước vào chính-giới và tham-dự các bu�̉i chính-lu�̣n, t�̉-chức hoặc gia-nh�̣p các chính-đảng r�̀i thành chính-khách hay chính-trị-gia. Bởi v�̣y khi m�̣t người chính-thức dự ph�̀n vào gu�̀ng máy chính-quy�̀n với chức-vụ nào đó thì được gọi là tham-chính. Còn n�́u như ký t�n vào các bản l�n ti�́ng hay thỉnh-nguy�̣n-thư gửi nhà c�̀m quy�̀n hay các đơn-vị hữu-trách đ�̉ đòi hỏi cho xã-h�̣i, cho t�̣p-th�̉ những quy�̀n tự-do căn-bản hay b�nh-vực những người đang bị tù đ�̀y, c�̀m giữ trong tình-trạng b�́t-c�ng; t�̉-chức m�̣t đ�m kh�ng ngủ đ�̉ c�̀u nguy�̣n cho hoà-bình, tranh-đ�́u cho nh�n-quy�̀n v�n v�n...mà gọi là làm chính-trị thì Đức Ki-t� hẳn phải được người đời nay nhắc đ�́n như m�̣t chính-khách lừng danh hay m�̣t chính-trị-gia vĩ-đại mới đúng hơn là m�̣t vì Thi�n-Chúa đ�́n giữa th�́-gian đ�̉ chỉ rao giảng v�̀ Nước Thi�n-Chúa và h�̀ng-�n cứu-đ�̣.
M�̣t nhóm chữ khác nữa đã trở n�n thành-ngữ thời nay được dành ri�ng cho những vị gọi là �lãnh-đạo tinh-th�̀n� đ�̉ đ�̣c-quy�̀n từ-ch�́i b�́t cứ m�̣t mời gọi nào của tín-hữu xin hướng-d�̃n, giải-thích hay góp ti�́ng k�u gọi lương-t�m con người v�̀ c�ng-bằng bác-ái là �t�n-giáo kh�ng làm chính-trị�. Hai chữ �t�n-giáo� kh�ng th�̉ bị thu hẹp đ�̉ chỉ bao-dung gọn gàng cho từng cá-nh�n như v�̣y, nh�́t là khi cá-nh�n đó đang mang trọng-trách �lãnh-đạo� tinh-th�̀n cho m�̣t kh�́i tín-hữu. Quan-đi�̉m này th�̣t mơ-h�̀ và sai sót với hu�́n-thị của Thánh C�ng-đ�̀ng chung Vatican II trong Hi�́n-ch�́ Mục-vụ v�̀ Giáo-h�̣i trong th�́-giới h�m nay: �Được thi�́t-l�̣p trong tình y�u của Đ�́ng Cứu-chu�̣c, Giáo-h�̣i có sứ-m�̣nh làm cho c�ng-bằng và bác-ái lan tràn trong m�̃i d�n-t�̣c và giữa các d�n-t�̣c. Khi rao giảng ch�n-lý Phúc-�m và soi sáng mọi lãnh-vực của sinh-hoạt con người, nhờ giaó-lý và chứng-tích của cu�̣c s�́ng các Ki-t� hữu, Giáo-h�̣i t�n-trọng và c�̉-võ tự-do chính-trị cũng như trách-nhi�̣m của các c�ng-d�n. ( c�u 76 - C�̣ng-đoàn chính-trị và Giáo-h�̣i). Đi�̀u này chứng tỏ cho th�́y m�́i tương-quan giữa Giáo-h�̣i và các sinh-hoạt chính-trị đã gián-ti�́p th�̉-hi�̣n qua trung-gian của tín-hữu.
Mọi trường-hợp thu�̣c lương-t�m C�ng-giáo thường được gắn li�̀n với c�ng-bằng xã-h�̣i. Tuy nhi�n, đ�̉ phát-tri�̉n hay phục-vụ hữu-hi�̣u cho lý-tưởng này, đi�̀u-ki�̣n ti�n-quy�́t phải có là �b�́t cứ ở đ�u và b�́t cứ thời nào Giáo-h�̣i cũng phải được tự-do rao giảng đức tin, truy�̀n bá học thuy�́t xã-h�̣i của mình cũng như được d�̃ dàng chu toàn sứ m�̣nh của mình giữa loài người. Giáo-h�̣i cũng phải được quy�̀n nói l�n nh�̣n-định lu�n-lý của mình v�̀ cả những v�́n-đ�̀ li�n quan đ�́n lãnh-vực chính-trị khi quy�̀n-lợi căn-bản của con người hay ph�̀n r�̃i các linh-h�̀n đòi hỏi. Đ�̉ thực hi�̣n sứ-mạng này, Giáo-h�̣i có quy�̀n sử-dụng mọi phương-ti�̣n phù-hợp với Tin Mừng và lợi ích của mọi người tuỳ theo thời-đại và hoàn-cảnh� (Hi�́n-ch�́ Mục-vụ � c�u 76: C�̣ng-đoàn chính-trị và Giáo-h�̣i). Đi�̀u này đã minh-nhi�n xác-định rằng khi c�̀n thi�́t đ�̉ b�nh-vực quy�̀n-lợi cho con người thì Giáo-h�̣i cũng phải can-thi�̣p vào chính-trị. Sự can-thi�̣p này kh�ng có nghĩa là tìm cách chen ch�n vào gu�̀ng máy cai-trị mà là l�n ti�́ng đòi hỏi thay cho những con người th�́p c�̉ bé mi�̣ng bị áp-bức, bị đ�́i xử b�́t-c�ng.
(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đ�n Gi�o D�n số 30 th�ng 5/2004 trang 86)
