TÌM HI�̉U V�̀ CU�́N PHIM CỦA MEL GIBSON

�CU�̣C KH�̉ NẠN CỦA CHÚA KITԔ

Cu�́n phim �Cu�̣c kh�̉ nạn của Chúa Kit�� (The Passion of the Christ), do nhà đạo di�̃n Mel Gibson thực hi�̣n, được đem chi�́u tại 4000 rạp ở Mỹ k�̉ thứ tư L�̃ Tro Mùa Chay năm nay (25/02/04) và cũng đã được chi�́u tại 600 rạp ở Pháp k�̉ từ thứ tư 31/03/04 trước Chúa Nh�̣t L�̃ Lá, và từ đó còn chi�́u ở nhi�̀u nước �u Ch�u khác. Ngược lại với những lời đ�̀n đoán, cu�́n phim của Mel Gibson đã thành c�ng ngoài sức tưởng tượng, phá kỷ lục th�́ giới v�̀ s�́ người xem và có th�̉ phá kỷ lục th�́ giới v�̀ thu nh�̣p. Chính sự thành c�ng này đã tr�́n áp d�̀n những lời dèm pha, đả kích của dư lu�̣n �̀n ào lúc ban đ�̀u.

Thực ra, đ�y kh�ng phải là l�̀n đ�̀u ti�n có cu�́n phim nói v�̀ cu�̣c đời Chúa Gi�su, mà k�̉ từ năm 1902 đã có đ�́n 15 cu�́n[1], k�̉ cả những phim c�m của Zecca et Nonguet (1902), Antamoro (1914) và Wiene (1925). M�̃i nhà đạo di�̃n có cách nhìn của mình v�̀ Chúa Gi�su, có khi r�́t �tr�̀n tục� như Martin Scorsese. Cách nhìn của Mel Gibson đã g�y nhi�̀u tranh lu�̣n s�i n�̉i và gay gắt nh�́t, đang khi lại được lòng đa s�́ người kyt�-giáo m�̣ đạo vì nó tường thu�̣t khá sát tình ti�́t cu�̣c tử nạn của Chúa Gi�su theo 4 quy�̉n Phúc �m và theo truy�̀n th�́ng tin tưởng trong d�n gian qua nhi�̀u th�́ kỷ trước đ�y. Đi�̀u đáng ghi nh�̣n ở đ�y là Giáo h�̣i Tin Lành �Évangéliste� của Mỹ, m�̣t giáo phái bảo thủ, r�́t nhi�̣t li�̣t hoan ngh�nh và c�̉ võ cho cu�́n phim này qua những hình thức quảng cáo và chi�u hàng r�́t Mỹ� Mời quí đ�̣c giả, đặc bi�̣t là giới trẻ ít có dịp ngắm Đàng Thánh Giá, tìm hi�̉u những gì nhà đạo di�̃n nhắn gởi trong cu�́n phim này.

12 GIỜ CU�́I ĐỜI 1 NH�N V�̣T LỊCH SỬ: GI�SU NAZARÉT

Mel Gibson là m�̣t tín hữu c�ng giáo r�́t sùng đạo, sùng đạo theo truy�̀n th�́ng trước C�ng Đ�̀ng Vatican� 2, và có lòng tin mạnh mẽ nơi M�̀u Nhi�̣m Th�̣p Giá. �ng quy�́t t�m thực hi�̣n cho kỳ được cu�́n phim di�̃n lại sự thương khó Chúa Gi�su xảy ra trong vòng 12 ti�́ng đ�̀ng h�̀ cu�́i đời Người, tr�n m�̣t đoạn đường dài chừng 4-5 c�y s�́ tính từ Vườn C�y D�̀u đ�́n Núi Sọ, xuy�n qua các nơi Chúa bị xét xử bởi các vua quan thời b�́y giờ. Là nhà đạo di�̃n, Mel Gibson kh�ng th�̉ làm c�ng vi�̣c giảng đạo, mà chỉ c�́t dùng kỹ thu�̣t đi�̣n ảnh dàn dựng lại m�̣t sự ki�̣n lịch sử đúng theo n�̣i dung Phúc �m k�̉ lại, với vài nét ch�́m phá th�m thắt đ�̉ làm n�̉i b�̣t quan đi�̉m của �ng. -Quả v�̣y, �ng có th�m thắt vài chuy�̣n đáng k�̉, chẳng hạn như đ�̀ng hóa bà Maria Mađal�na làm m�̣t với người đàn bà ngoại tình, hay đặt đ�̉ Th�̀y Cả Thượng T�́ Caipha có mặt trong su�́t cu�̣c kh�̉ nạn của Chúa Gi�su.-

Chính vì mu�́n làm phim theo chủ trương hi�̣n thực (réalisme) này mà Mel Gibson bị những người Mỹ g�́c Do Thái và nhi�̀u giới khác đả kích kịch li�̣t. Bởi vì hi�̣n thực của Phúc �m �theo Mel Gibson� là hi�̣n thực của Ni�̀m Tin của �ng, còn hi�̣n thực của lịch sử là hi�̣n thực �khoa học�, tuy khoa lịch sử v�̃n còn r�́t nhi�̀u giới hạn của nó. Cho rằng Mel Gibson chủ trương l�́y lý do làm lịch sử đ�̉ bài Do Thái, giới tài phi�̣t Do Thái Mỹ, đang nắm quy�̀n sinh sát của giới đi�̣n ảnh Hollywood và h�̀u h�́t các rạp chi�́u phim ở Mỹ, có th�̉ cản trở vi�̣c chi�́u phim này, n�́u l�i kéo được dư lu�̣n v�̀ phía họ.

Nhưng Mel Gibson kh�ng phải là tay vừa; �ng là người có th�́ lực vào hàng thứ 5 trong s�́ 100 người có ưu th�́ tại Hollywood. �ng tự bỏ v�́n ra thực hi�̣n cu�́n phim theo những dữ li�̣u �ng vi�́t chung với Benedict Fitzgerald. Bi�́t rằng càng ra sức di�̃n đạt m�̣t cách càng cường đi�̣u �m�̀u nhi�̣m� tử nạn của Chúa Gi�su, thì càng làm cho m�̀u nhi�̣m này trở n�n l�́ bịch dưới con mắt của khán giả v� đạo hoặc hời hợt th�i. Cho n�n Mel Gibson cũng c�́ gói ghém sao cho cu�̣c kh�̉ nạn được tr�̀n thu�̣t m�̣t cách linh đ�̣ng và sát thực theo quan đi�̉m người có lòng đạo, với những màn vu kh�́ng, t�́ cáo, áp lực, đánh đ�̣p và vác th�̣p giá đ�̀y máu me thảm kh�́c như đã được thu�̣t lại, và đ�̉ lại cho khán giả cái quy�̀n đánh giá và thưởng ngoạn.
 

Thực v�̣y, t�́t cả cu�́n phim dài 2 ti�́ng đ�̀ng h�̀ chỉ nhằm làm s�́ng lại trước mắt bi�́n c�́ tử nạn của Chúa Gi�su đã xảy ra 2 ngàn năm v�̀ trước, với những nh�n v�̣t đương thời nói ti�́ng địa phương �aram�en� và nói ti�́ng �latinh� của người La Mã (với phụ đ�̀ bằng ti�́ng Anh). Cu�̣c di�̣n xảy ra tại Jérusalem vào mùa l�̃ Vượt Qua của năm 30 C�ng Nguy�n, trong khi xứ Palestine bị đặt dưới quy�̀n th�́ng trị áp bức của Đ�́ Qu�́c La Mã do quan T�̉ng Tr�́n Philat� cai trị với bàn tay sắt, và các nhà lãnh đạo Giáo H�̣i cũng như d�n chúng Do Thái lúc b�́y giờ đang mong chờ m�̣t Đ�́ng Cứu Th�́ đ�̀y uy quy�̀n đ�́n giải phóng d�n t�̣c họ. Chúa Gi�su chẳng những kh�ng đáp ứng sự mong chờ �́y, mà chỉ rao giảng Tin Mừng �Nước Chúa� g�̀n đ�́n và k�u gọi d�n chúng sám h�́i, cải thi�̣n đời s�́ng t�m linh, thực hi�̣n lòng y�u thương, tha thứ và phục vụ tha nh�n. Do đó, Chúa Gi�su đã g�y nhi�̀u ng�̣ nh�̣n và xúc phạm nơi họ, n�n họ quy�́t t�m k�́t án Người phải ch�́t.

Dùng kỹ thu�̣t �h�̀i cảnh� (flashback) thoáng xen kẽ vào cu�̣c thương khó, Mel Gibson khơi lại vài hình ảnh đ�̀y ý nghĩa v�̀ cu�̣c đời của Chúa Gi�su k�̉ từ khi làm người thợ m�̣c t�̀m thường ở thành Nazarét, xứ Palestine, cho đ�́n bữa ti�̣c ly cu�́i cùng gói ghém trọn t�m tình của Người trong những lời �trăn tr�́i� đ�̉ lại cho h�̣u th�́. Tuy nhi�n, Mel Gibson kh�ng h�̀ gợi lại m�̣t hình ảnh nào của Chúa Gi�su được d�n chúng t�n thờ là nh�n v�̣t si�u phàm xu�́t chúng, có l�̀n tỏ mình ra sáng láng tr�n núi Tabo, từng làm nhi�̀u phép lạ vang d�̣i khắp nước và thu hút đ�ng đảo qu�̀n chúng đi theo sùng bái như m�̣t Đ�́ng Cứu Tinh của d�n t�̣c Do Thái và sẵn sàng suy t�n Người là Vua. Chúa Gi�su của Mel Gibson là m�̣t con người có xương thịt, bi�́t rung cảm và đau kh�̉ như mọi người, chịu ch�́t thảm thương như con chi�n hi�̀n lành do lòng đ�̣c ác của con người g�y ra, đúng như lời ti�n báo của Ng�n Sứ Isaia: �Chính người phải chịu đ�m th�́u vì t�̣i l�̃i chúng ta, bị nghi�̀n nát vì t�̣i ác chúng ta; người chịu thương tích đ�̉ chúng ta được lành mạnh� (Is. 53, 5). Đ�y chính là chủ đ�̀ của cu�́n phim được Mel Gibson đặt dưới tựa đ�̀ �Cu�̣c kh�̉ nạn của Chúa Kit��.

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đ�n Gi�o D�n số 31 th�ng 6/2004 trang 59)

Trở lại Trang Nh�: