Viết b�i n�y cho DĐGD, t�i hơi �y n�y. Sao kh�ng viết về "Gi�o Hội việt nam v� vấn đề đất nước" như chủ đề của số b�o? Sao kh�ng t�m hiểu về người m�nh, m� lại b� c�ng cho một nh�n vật xa lạ với văn ho� Việt? Nhưng đ�y chỉ l� một t�nh cờ. Số l� t�i đọc được to�n b�i "Nỗi đau v� nỗi nhục của người Ph�p trong thế chiến hai v� của người Việt Nam hiện nay" của gi�o sư Nguyễn Văn Lục gởi cho DĐGD, trong đ� t�c giả nhắc tới Antoine de Saint-Exup�ry với nội dung như sau: "Nh� văn phi c�ng Saint Exup�ry đ� quyết định ở lại Ph�p cộng t�c với ch�nh phủ Ph�p ở Vichy v� sau đ� tử nạn m�y bay tại sa mạc trong một chuyến bay đ�m đi Bắc Phi".

Sự thật th� Saint-Exup�ry đ� kh�ng cộng t�c với ch�nh phủ Vichy v� cũng kh�ng tử nạn ở sa-mạc trong một chuyến bay đ�m.

Năm 2008, nh�n vụ ra mắt cuốn s�ch "Saint-Exup�ry. L�ultime secret" (Saint-Exup�ry. B� ẩn cuối c�ng) của hai t�c giả Ph�p Jacques Pradell v� Luc Vanrell (người đ� t�m thấy v� trục vớt đầu m�y bay của Saint-Exupery l�n) t�m hiểu c�c biến cố li�n quan tới chuyện mất t�ch của nh� văn, truyền th�ng �u Ch�u c� đề cập kh� nhiều về nh�n vật n�y. T�i c� theo d�i, ghi ch� v� lưu giữ lại một �t t�i liệu. Nh�n đ�y, muốn tr�nh thuật lại một v�i sự kiện ch�nh, để những ai muốn biết m� chưa biết c� thể hiểu th�m.

Việc tin rằng, Saint-Exup�ry mất t�ch nơi sa-mạc, trong một chuyến bay đ�m l� một huyền thoại vốn lưu h�nh từ gần 60 năm nay. N� tạo cho nh�n vật lừng danh n�y c�ng th�m vẻ k� b� v� l�i cuốn.

Nhiều thế hệ người Ph�p v� c�c d�n tộc chịu ảnh hưởng văn ho� Ph�p đ� nu�i trong t�m tưởng m�nh c�i chết biệt t�ch huyền thoại đ�. Saint-Exup�ry l� nh� văn nổi tiếng ho�n vũ, c� nhiều tư tưởng hay v� đẹp, nhưng thời sinh vi�n �ng lại l� người kh�ng được nhận v�o trường sĩ quan h�ng hải, v� hai lần thi rớt m�n Văn! V� �ng cũng kh�ng lấy được vợ qu� tộc, v� b� mẹ vợ tương lai kh�ng muốn gả con cho một anh thợ sửa m�y bay học h�nh chẳng ra g�!

Th� thật, t�i chỉ mới đọc một cuốn duy nhất của �ng, đ� l� "Der kleine Prinz" (Cậu Ho�ng Con). Ngo�i ra, thỉnh thoảng vẫn gặp v�i tư tưởng hay của �ng, chẳng hạn như:

"Muốn đ�ng thuyền ra biển, đừng h� h�o b� con l�n rừng đốn c�y xẻ v�n, song h�y n�i cho họ hay về sự quyến rũ của biển cả";

"M�u thuẫn chỉ c� nơi lời n�i m� th�i, ngo�i ra n� chẳng c� ở đ�u cả";

"Đ�y mới l� điều quan trọng nhất: �ng/b� trở n�n l� người như thế n�o trong giờ ph�t l�m tử"

hoặc "Sự sống tạo ra ổn định, chứ ổn định chẳng tạo ra sự sống" (c�u n�y nh� cầm quyền cộng sản ở Việt Nam cần đọc v� suy gẫm).

Thời học sinh, thỉnh thoảng thấy nhiều anh chị lớp lớn cầm trong tay n�o những "Vol de nuit" (Chuyến Bay Đ�m), "Courier du sud" (L� Thư Miền Nam), "Terre des hommes" (Đất Của Người), "Pilote de guerre" (Phi-c�ng Thời Chiến), "Citadelle" (Luỹ Trong Sa-mạc)� C� lẽ t�c giả n�y c� trong chương tr�nh học của những năm cuối bậc trung học chương tr�nh Ph�p, n�n c�c anh chị bậc t� t�i cần phải đọc ch�ng.

Saint-Exup�ry kh�ng chỉ lưu danh về Văn, đặc biệt với "Le petit prince", m� cả về mặt x� hội với "Terre des hommes". T�n tập truyện n�y được người đời d�ng để đặt cho những dự �n v� tổ chức x� hội, từ thiện mang tầm v�c quốc tế.

Antoine de Saint-Exup�ry l� t�n gọi tắt. T�n �ng cũng thường được người đời gọi vắn tắt l� Saint-Exup�ry hay "Saint-Ex". Saint Exup�ry thật ra l� t�n v�ng đất l�nh địa của d�ng tộc �ng. Cha �ng l� Comte de Saint Exup�ry (B�-tước đất/ở Saint Exup�ry), đến đời �ng l� Vicomte de Saint Exup�ry = Tử-tước đất Saint Exup�ry. Gọi cho đ�ng th� t�n �ng như vầy: Antoine Marie Jean Baptiste Roger Vicomte de Saint Exup�ry. Trong thời gian ở Hoa-k�, ch�nh Antoine đ� th�m v�o chữ Saint Exup�ry một dấu nối th�nh ra Saint-Exup�ry v� d�ng từ n�y như t�n họ của m�nh.

Khi c�n sinh thời, �ng đ� l� một nh� văn nổi tiếng ho�n vũ. Nhưng nghề ch�nh của �ng vẫn l� l�i m�y bay, viết văn chỉ l� phụ. Cuối năm 1935, trong một chuyến bay tạo lập v� địch về tuyến đường Paris-S�i-g�n, �ng bị rớt m�y bay trong sa-mạc Ai-cập, c�ch thủ đ� Kairo 200 c�y số; sau năm ng�y lội bộ đ�i kh�t, �ng gặp được một đo�n lạc-đ� v� đ� được cứu. Một năm trước đ�, �ng cũng đ� bay một lần sang S�i-g�n. Song l�i m�y bay hay viết, đối với �ng, cũng chỉ l� một c�ch để chiến đấu lại căn bệnh trầm kha v� cảm của con người l�c đ� đang ho�nh h�nh tại �u ch�u do chủ nghĩa Quốc-x� Đức g�y ra. Cuốn s�ch mỏng "Le petit prince" (Cậu Ho�ng Con), được dịch ra tr�n 140 (c� t�i liệu viết 160) thứ tiếng với hơn 80 triệu cuốn b�n ra, l� t�c phẩm c� lượng ấn bản đứng h�ng thứ ba tr�n thế giới. (Trước đ�y 6 năm đứng h�ng thứ hai, sau cuốn "Kinh Th�nh", nay xuống h�ng thứ ba, c� lẽ phải nhường chỗ cho tập Nhật K� của ch�u Anne Frank). Trong đ�, tư tưởng sau đ�y l� sợi chỉ đỏ: "Chỉ bằng con tim người ta mới thấy được nhiều. C�i quan trọng nền tảng kh�ng thể thấy được bằng đ�i mắt". Đ�y kh�ng chỉ l� sợi chỉ đỏ của t�c phẩm, m� của cả cuộc sống v� suy tư của �ng. Hiện nay, nh� xuất bản Gallimard vẫn in tr�n 300 ng�n "Cậu Ho�ng Con" mỗi năm. V� lợi nhuận bản quyền c�c s�ch của Saint-Ex mang lại cho những người thừa tự 1 triệu �u kim mỗi năm.

Antoine Saint-Exup�ry sinh ng�y 29.06.1900 ở Lyon v� mất ng�y 31.07.1944. Huyền thoại về c�i chết biệt t�ch của �ng giờ đ�y đ� được giải m�. �ng chẳng phải như th�nh Gi�ng việt nam, l�m xong bổn phận liền biệt t�ch, đi t�m nơi vui th� điền vi�n, như chủ tịch Nguyễn Minh Triết của Cọng Ho� X� Hội Chủ Nghĩa Việt Nam n�i. Chiếc m�y bay hai th�n (Lightning P 38) do �ng l�i thật ra bị bắn rơi gần (đảo) Ile de Riou ngo�i khơi th�nh phố Marseille, miền nam nước Ph�p. Năm 1998, một thợ ch�i ở Marseille trong l�c giũ lưới đ� v� c�ng may mắn t�nh cờ lượm được c�i v�ng bạc đeo tay c� khắc t�n của �ng v� vợ �ng tại một địa điểm ph�a đ�ng Riou. V�ng do b� vợ t�n l� Consuela l�m. Năm 2000, Luc Vanrell, thợ lặn đồng thời l� nh� th�m hiểm dưới nước ở Marseille, đ� định vị được những mảng đầu m�y của chiếc m�y bay ở hơn 80 m�t s�u dưới đ�y biển Địa Trung v� đ� trục vớt l�n ba năm sau đ�. Con số "2734" khắc nơi đầu m�y được nhận diện đ�ng l� phi cơ của Saint-Exup�ry. Hiện đầu m�y v� chiếc v�ng bạc được trưng b�y tại Viện Bảo T�ng H�ng Kh�ng V� Kh�ng Gian ở Bourget gần Paris.

�ng kh�ng đi theo c�nh kh�ng chiến của De Gaulle, m� cũng kh�ng phục vụ cho ch�nh quyền đầu h�ng P�tain. M� từ 1940 �ng phục vụ cho lực lượng đồng minh, đ�ng ở Algerie. Sau đ� �ng sang Hoa-k� một thời gian, rồi để vợ ở lại New York v� quay về Bắc Phi tiếp tục cộng t�c với Đồng Minh.

Ng�y 31 th�ng 7 năm 1944, �ng được lệnh l�i chiếc P38 th�m th�nh, chụp h�nh địa thế v� c�c căn cứ ở tỉnh Toulon, nằm ph�a đ�ng Marseille, để chuẩn bị cho kế hoạch đổ bộ của Đồng Minh v�o miền nam nước Ph�p, sẽ diễn ra 15 ng�y sau đ�. 8 giờ 45 cất c�nh từ đảo Corse (ở biển Địa Trung, thuộc Ph�p, đ� được Hoa-k� chiếm đ�ng), sau một đ�m gần như kh�ng ngủ, la c� với đồng ngũ trong c�u lạc bộ v� qu�n rượu. Dự tr� trở về l�c 12.35 tới 13 giờ. Trời trong, thời tiết tốt. Hai h�m trước đ�, �ng vừa bay một chuyến th�m th�nh v� chụp h�nh ở v�ng Grenoble trong d�y n�i Alpe rất th�nh c�ng. Kh�ng hiểu sao, thay v� bay trực tiếp tới Toulon, �ng lại l�m một v�ng l�n lại v�ng Grenoble rồi mới v�ng về mục ti�u. P 38 thường bay v� chụp h�nh ở độ cao 10 ng�n thước. Đ�y l� chuyến bay cuối c�ng (cấp tr�n chỉ cho �ng l�i 5 chuyến, vậy m� chuyến n�y đ� tới chuyến thứ 10), trước khi �ng phải chấm dứt cuộc đời phi h�nh. 44 tuổi, đ� qu� gi� cho c�c phi vụ qu�n sự. Lại nữa, người �ng qu� ph� mập, buồng l�i của loại Lightning qu� nhỏ. Thật ra sức khoẻ v� c�ng tồi tệ v� nhất l� những triệu chứng trầm cảm nặng, m� �ng dấu kh�ng cho cấp chỉ huy phi đo�n biết, kh�ng cho ph�p �ng tiếp tục nghiệp bay nữa. Con người �ng chỉ c�n l� một cỗ m�y phế thải, chỗ n�o cũng rệu r� đau đớn, ngồi v�o khoang l�i l� như ng� v�o quan t�i.

�ng thổ lộ điều n�y qua những l� thư viết cho vợ l� Consuelo - một c� g�i go� gốc Salvador, đ�m cưới năm 1931, họ kh�ng c� con: "Anh đ� phải trải qua bao nhi�u tai nạn phi cơ. Ngay cả b�y giờ mang d� m� cũng chẳng l�m sao nhảy được. Cứ ba ng�y th� l� gan đ�nh c�ng đến hai ng�y. Cứ c�ch một ng�y lại cảm thấy say s�ng buồn n�n. Tai anh cứ như ve k�u suốt ng�y đ�m [�] Con người anh giờ chẳng v�c nổi một bao thư nặng hai k�, chẳng dậy nổi khỏi giường, chẳng c�i xuống được để nhặt chiếc khăn lau, m� kh�ng cảm thấy đau đớn�".

V� những lời lẽ như b�o trước định mệnh : "Anh cảm thấy v� c�ng mệt mỏi. D� vậy, anh vẫn bay. Anh l� người c� dư l� do để được ở nh�, c� thừa l� do để được gĩa từ binh nghiệp, vốn l� c�ng t�c m� anh đ� ho�n th�nh, đ� l� thứ c�ng t�c chẳng ch�t nhẹ nh�ng g�. Anh bay. Anh đ� nhận được ph�p cần thiết. Anh bay v�o cuộc chiến. Anh kh�ng thể n�o chịu được khi phải ở xa những kẻ đang đ�i khổ. Anh chỉ c� mỗi một c�ch trấn an lương t�m, đ� l� đau đớn, c�ng nhiều c�ng tốt. Chịu đớn đau đến bao nhi�u c� thể� [�] Anh kh�ng ra đi để chết. Anh ra đi để chịu đau đớn v� qua đ� được gần gũi những người của anh. Anh kh�ng muốn ra đi để chết, nhưng anh rất sẵn s�ng chấp nhận đau đớn để ch�m v�o giấc ngủ ng�n năm". Điểm n�y, kh�ng ai hiểu t�m t�nh của Đức Gi�-su trong T�n Ước hơn Saint-Exup�ry.

Một người say chiến tranh? đam m� phi h�nh? hay một bệnh nh�n t�m thần đang c� cơ nguy tự vẫn?

V� chuyến bay đ� cũng l� lần đi định mệnh. Saint-Ex biệt t�ch từ đ�, cho m�i đến 1998, nghĩa l� cho đến 54 năm sau, nhờ t�m được v�ng bạc đeo tay, người ta mới bắt đầu lần lại những dấu vết của �ng.

10 giờ 30 kiểm th�nh phi h�nh mất li�n lạc. 14 giờ 30 ph�ng tham mưu h�nh qu�n của Mĩ ở Corse ghi �ng v�o sổ mất t�ch "presumed lost", bởi v� sau 13 giờ 00 m�y bay sẽ cạn nhi�n liệu.

S�ch của Pradel v� Vanrell viết rằng, anh phi c�ng người Đức Horst Rippert l� người đ� bắn rơi chiếc P 38. Cho tới l�c đ�, Rippert chưa bao giờ n�i tới chiến c�ng đặc biệt ng�y 31.07.44 của m�nh. Qua những cuộc phỏng vấn năm 2008, Rippert, l�c đ� đ� 85 tuổi, cho hay, ch�nh m�nh h�m đ� được lệnh đi truy k�ch một m�y bay th�m th�nh của địch tr�n v�ng trời Toulon. �ng kể: T�i thấy chiếc P 38 bay rất t�i tử, n� cứ lao đầu v�t xuống rồi lại v�ng ngoi l�n trở lại, ở độ cao chỉ c� 2000 m�t. Thường th� P 38 bay tr�n cả chục ng�n m�t. T�i n�i với m�nh: Thằng cha n�y c� kh�n hồn th� c�t đi, nếu kh�ng, tao sẽ cho m�y ăn đạn. Rồi t�i hạ cao độ, tiến tới gần, nhắm bắn v�o c�nh P 38; v� ở khoảng c�ch 200 m�t n�n kh�ng nh�n r� ra ai trong buồng l�i. Chiếc P 38 lao thẳng xuống nước, vỡ tung, chẳng thấy vi�n phi c�ng bung d� ra. Nhưng cụ gi� Rippert cũng tỏ ra rất hối tiếc h�nh động của m�nh: Giả như t�i l�c đ� nhận ra được đ� l� Saint-Exup�ry th� t�i đ� kh�ng bắn, v� thời đ� t�i rất th�ch đọc c�c s�ch viết về phi h�nh của �ng.

Nhưng c�u chuyện của Rippert chưa kết th�c ở đ�y.

Quả l� chiếc P 38 đ� đưa Cậu Ho�ng Con đi v�o l�ng đại dương. Nhưng c� phải thật sự do Rippert bắn hạ kh�ng?

Tr�n một tấm thẻ ghi c�c chiến c�ng hạ m�y bay địch của Rippert, được thực hiện về sau v� dựa theo lời khai của đương sự, c� ghi nhận 9 chiến c�ng tất cả cho tới ng�y 7 th�ng 8 năm 44, nhưng kh�ng thấy ghi vụ bắn hạ ng�y 31.07.44.

Những đồng nghiệp th�n thiết với Rippert, khi nghe tin về những tường thuật truyền th�ng của �ng, c� người cười lăn ra v� bảo, ch�, thằng Horst sao gi�u tưởng tượng đến thế! Ch�ng t�i trước đ�y nhiều lần thảo luận với nhau về vụ Saint-Exup�ry, m� n� c� n�i g� đ�u!

S�ch của Pradel/Vanrell cũng ghi: Trong cuốn nhật k� chiến trường của Hermann Korth c� ghi l� chiều tối 31.07.44 đ� nhận được điện thoại của một đồng nghiệp t�n Kant cho hay đ� hạ được một m�y bay th�m th�nh của địch: "Tribun gọi. Kant hạ một th�m th�nh. Ch�y rơi xuống biển". Korth l�c đ� l� đại u� của qu�n đội Quốc-x�, đang đ�ng qu�n ở căn cứ kh�ng qu�n Malcesine gần hồ Garda ở T�y Bắc nước �. Tribun l� mật danh của căn cứ Istre ở nam Ph�p. Kant cũng l� một đại u� phi c�ng, đ�ng ở Istre. Năm 1948, Korth l�c n�y trở th�nh một cha sở ở Aachen, đ� viết thư b�o cho nh� xuất bản Gaston Gllimard, người in s�ch của Saint-Ex, hay về sự kiện n�y.

Phải hiểu thế n�o về gi�ng nhật k� chiến trường của Korth? Phải chăng c�u chuyện bắn hạ của Rippert l� tưởng tượng? Hay anh ta muốn loại hẳn khỏi tr� �c m�nh một h�nh vi đ�ng tiếc hằng nung đốt t�m can? Hay anh ta c� nh�n thấy chiếc P 38 lao xuống biển, nhưng kh�ng do anh bắn hạ? Thật ra, P 38 l� loại phi cơ đ�ng phế thải rồi, n� g�y ra tai nạn đều đều. Ch�nh Antoine cho hay, ngồi trong n� l� như bước v�o quan t�i. Bất cứ l�c n�o, b�nh dưỡng kh� c� thể nghẽn khiến phi c�ng chết ngạt hoặc l� sưởi c� thể mất điện khiến người l�i trở th�nh khối đ� lạnh. C�ch đ� một th�ng, vừa cất c�nh cho một sứ vụ cũng ở Grenoble, anh đ� phải quay về v� may sống s�t, v� m�y phi cơ bất ngờ bốc ch�y.

Th�i th� cứ để một ch�t huyền thoại tiếp tục bao phủ lấy nh�n vật t�i hoa nhưng văn số n�y.

(Phụ th�m)

Lạy Ch�a, con kh�ng xin những ph�p lạ v� những viễn tưởng cao xa, nhưng xin sinh lực cho cuộc sống thường ng�y.

Xin h�y dạy con nghệ thuật biết đi bằng những bước nhỏ!

Xin gi�p con đầu �c nhanh nhẹn v� s�ng tạo, để kịp thời ghi nhận những hiểu biết v� kinh nghiệm của con giữa bao nhi�u nhốn nh�o v� mu�n mặt của cuộc sống thường ng�y, những hiểu biết v� kinh nghiệm đặc biệt li�n hệ v� ảnh hưởng tr�n con.

Xin gi�p con th�o v�t, biết chia thời gian cho đ�ng.

Xin gi�p con nhạy cảm, để nhận ra điều g� l� ưu ti�n, điều g� k�m ưu ti�n.

Xin cho con biết nhận thức rằng, mơ mộng chẳng �ch g� trong việc giải quyết những chuyện qu� khứ v� tương lai.

H�y gi�p con biết l�m tốt điều ưu ti�n trước mắt v� biết nhận ra thời khắc hiện tại l� gi�y ph�t quan trọng nhất.

Xin đừng để con ng�y thơ cả tin, l� mọi chuyện trong đời đều xu�i chảy �m đẹp.

H�y gi�p con tỉnh t�o để hiểu rằng, những kh� khăn, thiếu s�t, thất bại đều l� những gia vị đương nhi�n của cuộc sống, nhờ đ� m� ch�ng con lớn l�n v� trở n�n gi� dặn.

Xin ban lương thực h�ng ng�y cho th�n x�c v� tr� �c con, cho con thấy được một chỉ dấu t�nh y�u của Ch�a, nghe được một tiếng vọng th�n hữu, v� thỉnh thoảng cho con c� được kinh nghiệm, l� m�nh c� �ch cho người kh�c.

Con biết rằng, c� nhiều chuyện tr�n đời chẳng cần phải l�m g� cả m� vẫn được giải quyết. Xin gi�p con biết chờ đợi.

Con muốn lu�n để cho Ch�a v� người kh�c n�i. V� điều quan trọng nhất thường kh�ng do ch�nh m�nh n�i ra, nhưng l� do người kh�c n�i cho m�nh hay.

Ch�a dư biết l� ch�ng con cần t�nh bạn đến dường n�o. Xin gi�p con đủ trưởng th�nh để chu to�n được c�i nghiệp vụ đẹp nhất, kh� nhất, mạo hiểm nhất v� dịu d�ng nhất của cuộc đời đ�.

Xin cho con c� được tr� tưởng tượng tối thiểu, để con trong nh�y mắt biết trao � bằng lời n�i hay kh�ng bằng lời - ch�t nh�n �i độ lượng v�o đ�ng người đ�ng chỗ.

H�y biến con trở th�nh người như con t�u lặn s�u dưới nước, để tới được với những kẻ ở đ�y tầng x� hội.

H�y gi�p con tr�nh được nỗi lo, l� m�nh sẽ thiếu s�t trong cuộc sống. Xin đừng ban cho con những g� con ước, m� h�y ban những g� con cần.

Lạy Ch�a, xin dạy con bước đi bằng những bước nhỏ.◙