Giải m� L�nh tụ:
Một đ�ng g�p quan trọng của Trần Đức Thảo

Ghi nhận của Đo�n Thanh Li�m

Ở nước ta, th� c� rất nhiều vị gi�o sư dậy m�n Triết học từ cấp trung học l�n đến cấp đại học, trong đ� đặc biệt l� ở miền Nam, th� c� một số vị được nhiều m�n sinh qu� trọng v� sự uy�n b�c với sở học vững v�ng. Nhưng chỉ duy nhất c� một m�nh �ng Trần Đức Thảo (1917 � 1993) th� mới l� người được gọi l� triết gia � m� lại g�y được sự ch� � v� nể trọng trong giới học thuật ri�ng tại nước Ph�p.

Từ thời c�n trẻ l�c theo học tại trung học Albert Sarraut ở H� nội, �ng Thảo đ� l� một học sinh xuất sắc, rồi được học bổng qua học tại Ph�p. Tại đ�y, �ng lại thi đậu v�o trường Cao đẳng Sư phạm (�cole Normale Sup�rieure ENS) l� một trong những cơ sở gi�o dục c� danh tiếng h�ng đầu của nước Ph�p. V� chỉ �t năm sau đ�, �ng Thảo đ� c� bằng Thạc sĩ v�o l�c chưa đ�y 30 tuổi. Cũng như nhiều tr� thức kh�c ở �u ch�u trong thập ni�n 1940 � 50, �ng Thảo say m� với chủ thuyết M�c x�t v� coi đ� l� một thứ kim chỉ nam cho c�ng cuộc c�ch mạng x� hội ở thế kỷ XX.

V�o năm 1949 � 50, �ng Thảo đ� c� cuộc tranh luận tr�n b�o ch� với Jean Paul Sartre l� một triết gia rất nổi tiếng thời ấy. Nhưng v�o năm 1951, �ng Thảo đ� t�m c�ch đi qua ngả Li�n X�, Trung Quốc để về chiến khu Việt Bắc tham gia kh�ng chiến chống Ph�p. V� thảm thương thay, kể từ đ� l� bắt đầu một cuộc đời bi đ�t đen tối v� �ng bị đ�y đọa, nghi kỵ theo d�i kềm kẹp li�n tục cho đến l�c chết ở Paris năm 1993.

Năm 1991, v�o tuổi 74 �ng Thảo mơi lại c� dịp trở lại Paris v� suốt trong 6 th�ng cuối đời, �ng mới kịp thổ lộ t�m sự thầm k�n với v�i người vốn c� l�ng qu� trọng đối với triết gia. V� nh� b�o Tri Vũ ở b�n Ph�p đ� rất c�ng phu nghe lại c�c cuốn băng ghi �m về c�c cuộc n�i chuyện đ� - để viết th�nh cuốn s�ch "Trần Đức Thảo � Những Lời Trăng Trối" m� vừa được ra mắt c�ng ch�ng v�o th�ng 5/2014.

Kh�c với trường hợp của Luật sư Nguyễn Mạnh Tường l� người đ� viết cuốn Hồi k� bằng tiếng Ph�p nhan đề l� "Un Excommuni�" (Kẻ bị khai trừ, đ� c� bản dịch ra Việt ngữ) � �ng Thảo th� kh�ng để lại một cuốn s�ch n�o kể lại cuộc đời đ�y d�y những tru�n chuy�n s�ng gi� của m�nh trong suốt 40 năm sống dưới chế độ cộng sản. N�n ta c� thể coi cuốn s�ch n�y như l� một sự gửi gấm cho hậu thế biết về cuộc đời nhiều cay đắng �o le của �ng vậy.

V� l� do cuốn s�ch n�y vừa được nh� b�o Phan Thanh T�m ở Minnesota viết b�i giới thiệu với rất nhiều chi tiết v� phổ biến v�o giữa th�ng 6 mới đ�y, n�n t�i thấy kh�ng cần phải tr�nh b�y d�i d�ng g� th�m nữa. M� t�i chỉ xin tập trung về một kh�a cạnh rất quan trọng được ghi trong Chương 12 nhan đề "Giải m� L�nh tụ" trải d�i đến 70 trang (từ trang 258 đến 328).

T�i coi đ�y l� một đ�ng g�p rất quan trọng của �ng Trần Đức Thảo trong việc g�p phần "Giải trừ Huyền thọai Hồ Ch� Minh" - m� mới do Nh�m của qu� vị Trần Quốc Bảo v� Nguyễn Hữu Lễ ph�t động trong v�ng 7 - 8 năm nay. Xin được tr�nh b�y vấn đề dưới c�c mục sau đ�y :

1 � Ba lần gặp gỡ trực tiếp với vị L�nh tụ h�ng đầu Hồ Ch� Minh.

�ng Thảo thuật lại c� đến tất cả 3 lần �ng trực tiếp gặp gỡ v� n�i chuyện với "�ng Cụ". C�n rất nhiều lần kh�c, th� �ng Thảo chỉ được bố tr� cho c� mặt "để l�m cảnh" m� th�i � do đ� m� kh�ng c� g� đ�ng n�i về chuyện n�y.

Lần thứ nhất, �ng Thảo gặp gỡ v� n�i chuyện với �ng Hồ l� v�o th�ng 6 năm 1946 tại Ph�p. L�c đ�, �ng Thảo l� đại diện cho khối người Đ�ng Dương sinh sống tại Ph�p.

Lần thứ hai l� v�o cuối năm 1952, �ng được bố tr� để gặp l�nh tụ trong �t ph�t thật ngắn ngủi tại một nơi trong An T�an Khu (ATK) ở v�ng Việt Bắc.

Lần thứ ba l� v�o năm 1964, �ng được chỉ định tr�nh b�y quan điểm về chiến tranh v� h�a b�nh trước giới l�nh đạo cao cấp tại văn ph�ng Phủ Chủ Tịch. Ngay sau buổi thuyết tr�nh đ�, �ng Hồ c� n�i v�i c�u c� phần lơ l� miễn cưỡng, m� kh�ng hề b�y tỏ sự nhiệt t�nh th�n mật g� đối với �ng Thảo cả. �ng thuật lại l� v�o mấy ph�t cuối b�i thuyết tr�nh của �ng, th� �ng cụ tỏ vẻ mặt cau c� v� kh�ng đồng � với quan điểm của thuyết tr�nh vi�n đ� "kh�ng theo đ�ng với s�ch lược chủ chiến" của giới l�nh đạo đảng cộng sản thời ấy.

Qua 3 lần trực tiếp gặp mặt v� n�i chuyện với "Cụ Hồ" v� qua sự quan s�t về sinh họat của l�nh tụ h�ng đầu n�y trong nhiều năm, cũng như nhờ th�u thập th�m được nhiều th�ng tin từ những nh�n vật gần gũi th�n t�n với "�ng cụ" - m� �ng Thảo đ� c� những nhận x�t thật l� ch�nh x�c, s�u sắc về �ng Hồ Ch� Minh � m� t�i sẽ xin ghi lại chi tiết hơn trong mục II tiếp liền sau mục I n�y.

2 � Những lần gặp gỡ với c�c l�nh tụ Trường Chinh v� L� Duẫn.

�ng Thảo cũng c�n thuật lại những lần gặp gỡ trao đổi với c�c nh� l�nh đạo cộng sản cao cấp kh�c nữa, đặc biệt l� c�c �ng Trường Chinh v� L� Duẫn.

V�o cuối năm 1955, �ng đ� c� dịp trao đổi chuyện tr� kh� l�u với �ng Trường Chinh, �ng Thảo cũng thẳng thắn b�y tỏ quan điểm của m�nh về kh�a cạnh nh�n bản, nh�n �i của cuộc c�ch mạng l� tưởng � điều n�y kh�c biệt hẳn với chủ trương x�i giục hận th� giữa c�c tầng lớp nh�n d�n như trong Cải c�ch Ruộng đất hiện đang diễn ra thời ấy. �ng Trường Chinh trả lời hụych tọet thế n�y : "�Nh�n lọai c� tiến bộ l� nhờ c� chiến tranh� V� c�ch mạng lu�n lu�n phải l� ở trong vị thế của thời chiến tranh, c�ch mạng phải lu�n lu�n cần thấy r� th� trong, giặc ng�ai để m� chiến đấu!"�

Với �ng L� Duẫn, lại c�ng tệ hại hơn nữa. �ng Thảo kể lại : "Sau n�y c�nh L� Đức Thọ, L� Duẫn th� rất gờm t�i, v� biết t�i muốn ngăn cản mở lại chiến tranh. C�n một lần gặp ri�ng �ng L� Duẫn, th� rồi �ng ấy cũng kh�ng ưa t�i, v� l�c ấy, trong cương vị Tổng b� thư, �ng ta muốn t�i chấp b�t viết Hồi k� cho �ng ấy. Nhưng sau khi ngồi cả tiếng đồng hồ để nghe �ng ta giảng giải tư tưởng của �ng, t�i đ�nh trả lời thẳng l� t�i nghe �ng n�i m� kh�ng hiểu g� cả! V� thế m� sau n�y �ng ấy cũng cay gh�t t�i�"

Thật ra những điều �ng Thảo bộc bệch t�m sự như được ghi lại trong rất nhiều trang, đặc biệt l� trong Chương 12 của cuốn s�ch n�y, th� cho đến nay cũng đ� c� nhiều người n�i đến rồi. Nhưng c�i lối ph�n t�ch cặn kẽ s�u sắc của vị triết gia đ� "trải nghiệm, quan s�t v� nghiền ngẫm trong suốt 40 năm sống trong l�ng chế độ cộng sản", th� phải coi l� rất c� gi� trị v� c� sức thuyết phục rất cao đối với phần đ�ng người Việt ch�ng ta. C� thể t�m tắt lại trong mấy điểm như sau đ�y.

1 � �ng Hồ l� một người c� "cuồng vọng l�m l�nh tụ".

Theo d�i h�nh tung "xuất quỷ nhập thần" của "�ng cụ" trong mấy chục năm tại khắp nơi ở hải ngọai với h�ng trăm t�n v� b� danh kh�c nhau, ta dễ c� thể nhận ra được c�i tham vọng của một con người đa mưu t�c tr�, l�c n�o cũng sẵn s�ng l�m bất kể việc g� miễn sao đạt được mục đ�ch của ri�ng m�nh. R� r�ng l� �ng nằm l�ng c�i lối mưu lược b� đạo của Machiavel, chứ kh�ng hề c� chủ trương vương đạo theo truyền thống lu�n l� nh�n bản của cha �ng ta. Ngay c�i t�n �ng chọn cho m�nh như "�i Quốc", "Vương", "Ch� Minh" cũng đủ n�i l�n c�i tham vọng vượt mức của một con người l�m ch�nh trị rồi.

Xin tr�ch một số đọan ngắn như sau : "�ng cụ" l� một con người cực kỳ vị kỷ, mang mặc cảm tự t�n tuyệt đối� "�ng cụ" c�n c� t�nh đa nghi như T�o Th�o ấy�Anh phải biết l� cho tới nay, những ai đ� từng coi thường "Người", từng tỏ ra ngang h�ng với "Người", th� sau đều đ� vĩnh viễn bị lọai ra khỏi tầm nh�n của "Người". Kh�ng �t người đ� mất mạng, mất cả x�c v� d�m c� ứng xử tay ngang như thế đấy� Người ta ưa kể cho nhau nghe rằng : Tạ Thu Th�u đ� chết mất x�c v� c�u n�i : "Ng�ai Bắc c� Cụ, trong Nam c� t�i" �!

2 � C�i "B�ng Ma Mao Trạch Đ�ng".

V�o cuối thập ni�n 1920, khi bị Comintern g�n cho tội theo chủ trương "quốc gia chủ nghĩa hẹp h�i" v� bị gạt ra r�a, th� "�ng cụ" t�m c�ch "�m ch�n Mao Trạch Đ�ng" bằng c�ch tuy�n thệ l�m đảng vi�n đảng cộng sản Trung quốc v� gia nhập h�ng ngũ B�t Lộ Qu�n thuộc Giải Ph�ng Qu�n Trung Quốc. Nhờ thế, m� sau �t l�u, "�ng cụ" đ� trở th�nh một l�nh tụ vượt l�n tr�n tất cả c�c c�n bộ n�ng cốt được đ�o tạo ch�nh quy b�i bản ở Li�n X� như Trần Ph�, L� Hồng Phong, H� Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ v.v�

M� cũng v� thế cho n�n "�ng cụ" mới du nhập v�o nước ta bao nhi�u tai họa ph�t sinh từ chủ trương sắt m�u bạo ngược của cộng sản Trung quốc điển h�nh như c�c chiến dịch Chỉnh Huấn, Cải C�ch Ruộng Đất v.v�

V� sau n�y, với chuyện h�i họp l�n l�t ở Th�nh Đ� v�o năm 1990, c�c �ng Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười� đ� ươn h�n quy phục giới l�nh đạo ở Bắc Kinh để m� "b�n đất, nhượng biển cho Trung quốc" hầu cứu vớt đảng cộng sản đang l�m nguy của tập đ�an họ. L�m như vậy, ch�nh l� họ tiếp nối c�i chuyện b�n nước của Hồ Ch� Minh từ xưa vậy.

3 � Từ Hồ Ch� Minh đến Trường Chinh, L� Duẫn �, tất cả đều rất mực hiếu s�t, hiếu chiến.

Trong suốt cuốn s�ch, �ng Thảo nhắc lại đến cả mấy chục lần về việc �ng t�m c�ch thuyết phục giới l�nh đạo cộng sản l� :"Kh�ng n�n chọn chiến tranh, m� phải dồn mọi năng lực v�o việc x�y dựng h�a b�nh". Nhưng r� r�ng l� tất cả c�c �ng l�nh tụ n�y đều một mực hiếu chiến, n�n đ� ph�t động cuộc chiến tranh x�m chiếm miền Nam bằng mọi gi�, bất kể đến tổn thất kinh h�ang về nh�n mạng, hay phải trả c�i gi� qu� đắt l� lệ thuộc nặng nề v�o Trung Quốc v� Li�n X�. V� ng�y nay, d� cuộc chiến đ� chấm dứt từ l�u m� x� hội ch�ng ta vẫn chưa l�m sao c� thể phục hồi lại được c�i truyền thống nh�n bản v� nh�n �i của cha �ng m�nh.

Cũng v� chủ trương nh�n bản h�a �i như vậy, m� �ng Thảo bị họ liệt v�o "lọai c� vấn đề" để m� bị theo d�i, kiềm chế v� tr� dập rất gắt gao � đến nỗi m� �ng đ� phải giả vờ như người kh�ng, người hề, người mất tr� để tr�nh khỏi bị �m hại.

V� cuối c�ng, th� �ng Thảo đ� phải đanh th�p kết luận rằng : Tất cả những sự tệ hại t�n �c xảy ra cho đất nước v� d�n tộc ch�ng ta, th� đều do c�i học thuyết "đấu tranh giai cấp" m� ra. V� người thủ phạm gốc của tệ nạn n�y, đ� ch�nh l� �ng tổ sư Karl Marx đấy!

Từ ng�y qua Ph�p, �ng Thảo đ� cố gắng viết cho xong một cuốn s�ch thật nghi�m t�c với l� luận chặt chẽ dựa tr�n những trải nghiệm bi đ�t của bản th�n trong hơn 40 năm sinh sống ở Việt nam � cuốn s�ch cho xứng đ�ng với c�ng tr�nh của một triết gia. Nhưng tiếc thay, �ng đ� phải ra đi ở tuổi 76 m� chưa kịp h�an th�nh t�c phẩm quan trọng n�y.

V� thế m� t�c giả Tri Vũ Phan Ngọc Khu� mới lấy nhan đề cho cuốn s�ch ghi lại những thổ lộ t�m sự uất n�n đ� bao nhi�u năm của �ng Thảo l� :

Cuốn s�ch chứa đựng nhiều th�ng tin thật qu� b�u để minh họa cho lập trường nh�n bản, nh�n �i v� t�nh cương trực can đảm của vị triết gia c� t�n tuổi trong h�ng ngũ tr� thức ở nước ta cũng như tại nhiều nơi tr�n thế giới.

Người viết rất h�n hạnh được giới thiệu với qu� bạn đọc cuốn s�ch thật sự c� gi� trị n�y.

Hơn nữa, sự Giải m� L�nh tụ (Deciphering) được tr�nh b�y với nhiều chi tiết x�c thực trong cuốn s�ch sẽ gi�p �ch rất nhiều cho c�ng cuộc "Giải trừ Huyền thoại Hồ ch� Minh" (Demystifying) đ� được ph�t động từ 7 � 8 năm nay.

V� cuối c�ng người viết cũng xin được gửi lời cảm ơn đến t�c giả Tri Vũ Phan Ngọc Khu� cũng như đến Tổ Hợp Xuất Bản Miền Đ�ng v� sự cống hiến thật đ�ng ca ngợi n�y.◙