Viết Từ Canada: Kh�ng Vắng Mặt Với Đất Nước

Mặc Giao

C� những người chưa cần t�m hiểu đ� vội r�u rao rằng đạo C�ng Gi�o l� một đạo ngoại lai, người C�ng Gi�o VN vọng ngoại, Gi�o Hội C�ng Gi�o VN hết theo T�y, theo Mỹ, b�y giờ lại theo Cộng sản, tổ quốc của người C�ng Gi�o l� Vatican, kh�ng phải Việt Nam, người C�ng Gi�o thờ ơ với chuyện đất nước, chỉ lo việc đạo của ri�ng m�nh. Dĩ nhi�n những người c� ch�t nhận thức v� c�ng t�m kh�ng nghĩ như vậy. Tr�n thực tế, người C�ng Gi�o cũng l� con một Mẹ Việt Nam, kh�ng phải kẻ ăn nhờ ở đậu, d� rằng người C�ng Gi�o c� một số th�i quen v� những vụng về c� thể g�y hiểu lầm. Phần kh�c, c� những t�nh huống tế nhị, kh� c� thể n�i r� trắng đen. L�ng y�u nước của họ kh�ng thua k�m ai. Nhưng y�u nước như thế n�o? "Y�u nước l� y�u x� hội chủ nghi�", hoặc y�u nước l� phải t�ch cực chống cộng như một đảng ch�nh trị?

Kh�ng cần đi s�u v�o những chi tiết lịch sử. Một c�ch tổng qu�t, chỉ t�nh từ giữa thế kỷ 16 khi đạo C�ng Gi�o bắt đầu được truyền v�o Việt Nam, đến cuối thế kỷ 19, ch�nh x�c l� năm 1884, năm k� Hiệp Ước Paten�tre, trải tr�n 300 năm, người C�ng Gi�o VN bị b�ch hại li�n tục, người chết v� đạo phải t�nh h�ng trăm ng�n, vợ chồng con c�i phải chia ly theo lệnh ph�n s�p, kh�ng kể việc mất quyền c�ng d�n v� những nhục h�nh kh�c. Khi hết bị cấm c�ch, đạo được mở mang với những gi�o sĩ T�y phương v� dưới �ch cai trị của ngoại bang. Vua quan đ� đầu h�ng, đ� đ�nh mất chủ quyền. Chẳng lẽ lại đ�i người C�ng Gi�o sống s�t phải bắt tay ngay v�o việc chống qu�n Ph�p x�m lược, kh�ng cho họ thở để lấy lại hơi? Nếu họ muốn chống Ph�p th� chống với ai? Một m�nh họ l�m g� được? Họ cần vua quan l�m trước để họ noi gương. Họ cần c�c th�nh phần kh�c của d�n tộc kh�ng bị b�ch hại v� đạo đứng l�n h�nh động để họ theo. Thực tế chỉ c� v�i trường hợp hiếm hoi của hai vị vua H�m Nghi v� Duy T�n, th�m v�i anh h�ng h�o kiệt, như Nguyễn Thiện Thuật, H�m Thi�ng Y�n Thế, Nguyễn Th�i Học..., nhưng sớm nở tối t�n, tất cả chỉ "th�nh nh�n", kh�ng "th�nh c�ng". Để rồi giống như to�n d�n VN, từ thi�n tử đến thứ d�n, họ phải sống với T�y, theo lệnh T�y. Tại sao lại n�i họ theo T�y? Khi cuộc đối đầu Quốc Cộng xảy ra, chắc chắn họ phải theo phe Quốc Gia, kh�ng thể theo phe cộng sản của �ng Hồ Ch� Minh. Theo phe Quốc Gia th� phải th�n Mỹ để nhờ Mỹ gi�p phương tiện chống cộng. C�i "l�-gic" giản dị như thế, c� g� kh� hiểu đ�u? Tại sao cứ đi t�m rắc rối bằng c�ch d�ng l� b�a d�n tộc để chỉ tr�ch người kh�c v� biện minh cho những nhận thức v� h�nh động sai lạc của m�nh? Sai lạc lớn nhất l� tiếp tay cho cộng sản để họ đưa d�n tộc đến t�nh trạng th� thảm như hiện nay.

Khi cộng sản chiếm to�n thể đất nước năm 1975, người C�ng Gi�o cũng chia sẻ số phận khốn khổ với to�n thể d�n tộc, nếu kh�ng n�i bị đ�n �p khốc liệt hơn c�c th�nh phần kh�c. Đến năm 1980, cộng sản mới cho ph�p họp Hội Đồng Gi�m Mục VN thống nhất Nam Bắc lần đầu ti�n tại H� Nội. Sau đ� mới c� những bước rụt r� tổ chức lại Gi�o Hội trong t�m trạng "g� phải c�o". Nh� cầm quyền �p dụng ch�nh s�ch "xin - cho" nhỏ giọt v� c�n dựng l�n một tổ chức C�ng Gi�o tay sai c� t�n Ủy Ban Đo�n Kết C�ng Gi�o VN để ph� Gi�o Hội, để kiểm so�t, canh chừng v� l�m trung gian thi �n bố đức giữa nh� nước v� Gi�o Hội. Th�m � của cộng sản l� d�ng ủy ban n�y để x�c tiến việc th�nh lập một gi�o hội nh� nước, t�ch khỏi Vatican, giống như Gi�o Hội Y�u Nước của Trung Quốc. �m mưu bất th�nh v� người C�ng Gi�o VN cương quyết chống, v� kh�ng một gi�m mục n�o t�n th�nh. Như vậy c� phải l� chống đất nước v� kh�ng đồng h�nh với d�n tộc kh�ng? Dĩ nhi�n trong sinh hoạt của một gi�o hội c� 8 triệu t�n đồ, gần một phần mười d�n số, với 25 gi�o phận, tr�n 30 gi�m mục v� h�ng ng�n linh mục, thế n�o chẳng c� những trường hợp c� nh�n, kể cả mục tử, đi đ�m, ăn chịu, thỏa hiệp với nh� cầm quyền để t�m dễ d�i cho m�nh, cho gi�o xứ, địa phận của m�nh, cho d�ng tu của m�nh. Trong khi lập trường ch�nh thức của Hội Đồng Gi�m Mục l� kh�ng chống đối, cũng kh�ng ủng hộ chế độ, chỉ đ�i hỏi c�ng l� cho m�nh v� cho mọi người, đ�i được giữ đạo trong an b�nh v� tự do. L�m vậy c� g� đ�ng bị tr�ch cứ?

B�y giờ n�i về những đặc �n cộng sản d�nh cho Gi�o Hội C�ng Gi�o m� những gi�o hội kh�c kh�ng được. N�o l� được ph�p x�y cất nhiều nh� thờ v� c�c cơ sở "ho�nh tr�ng", n�o l� c�c mục tử đựợc dễ d�ng xuất ngoại, nhiều tu sinh được đi du học ngoại quốc, trong khi Gi�o Hội Phật Gi�o Thống Nhất bị ch�n �p, co cụm v�o một số nhỏ ch�a chiền, nội bộ bị chia rẽ th�nh hai ba phe do �m mưu của cộng sản, đại đa số Phật tử, ch�a chiền, cơ sở đ� bị quy tụ trong Gi�o Hội Phật Gi�o quốc doanh, cũng được ph�t triển rất "ho�nh tr�ng" bề ngo�i; c�c Gi�o Hội Phật Gi�o H�a Hảo v� Cao Đ�i bị �p đặt những ban trị sự gồm những th�nh vi�n theo cộng sản, những th�nh phần ch�nh truyền, độc lập bị cấm đo�n v� bắt bớ. Thực tế đ�ng như vậy, nhưng c� l� do. C�ng Gi�o bề ngo�i được cho ph�p nhiều thứ v� CSVN phải mở cửa l�m ăn với thế giới T�y phương c� văn h�a v� truyền thống Kit� gi�o, n�n cộng sản bắt buộc phải c� một số h�nh động coi được trước mắt những đối t�c. Th�m v�o đ�, Gi�o Hội C�ng Gi�o VN c� li�n hệ về t�n gi�o với Vatican, tức c� li�n hệ quốc tế v� c� những cuộc thảo luận diễn ra h�ng năm giữa Vatican v� H� Nội, n�n mọi tranh chấp đều được đặt tr�n b�n điều đ�nh, thỏa thuận được bao nhi�u l� chuyện kh�c. D� vậy, Gi�o Hội C�ng Gi�o cũng kh�ng được ho�n to�n tự do tại Việt nam. Việc quan trọng nhất l� bổ nhiệm c�c gi�m mục, những vị đứng đầu c�c gi�o hội địa phương, vẫn c�n phải t�y thuộc v�o quyết định của nh� cầm quyền, việc huấn luyện v� bổ nhiệm c�c linh mục vẫn c�n bị kiểm so�t v� l�m kh� dễ, c�ng t�c gi�o dục v� từ thiện vẫn c�n bị hạn chế, tr�n 2,000 cơ sở của Gi�o Hội vẫn c�n bị tịch thu, th�m nhiều đất đai v� t�i sản bị xung c�ng, như t�a Kh�m Sứ, đất v� nh� D�ng Ch�a Cứu thế ở Th�i H�, D�ng Mến Th�nh Gi� Thủ Thi�m, D�ng Saint Paul Vĩnh Long, D�ng Cam�l� H� Nội..., chưa kể những vụ bắt bớ tr�i ph�p, như trường hợp 15 thanh ni�n thuộc gi�o phận Vinh, những vụ đ�n �p, đ�nh đập gi�o d�n một c�ch t�n bạo tại Tam T�a, Cồn Dầu, Con Cu�ng, Mỹ Y�n... Đừng qu�n rằng cộng sản muốn ti�u diệt mọi t�n gi�o, vừa v� chủ thuyết, vừa để l�m cho d�n kh�ng c�n tin tưởng g� ngo�i tin đảng, vừa ph� vỡ những tổ chức qui tụ nhiều t�n đồ c� thể trở th�nh những lực lượng chống đối đảng. Giết kh�ng được th� tha l�m phước, nhưng vẫn canh chừng, kiểm so�t chặt chẽ. C� đ�n �p th� phải c� chống đối. Tuy nhi�n những chống đối n�y chỉ c� t�nh c�ch cục bộ, kh�ng c� t�nh c�ch to�n diện, ngo�i những thư hiệp th�ng từ những nơi kh�c gửi đến an ủi c�c nạn nh�n.

Phải đợi đến năm 2002, Hội Đồng Gi�m Mục VN mới phổ biến một thư ngỏ gửi cho nh� nước n�i l�n những ph� ph�n, nhận định v� đ�i hỏi cải thiện một số vấn đề cả đạo lẫn đời.. Rồi ng�y 27-9-2008, giữa l�c cuộc tranh đấu bảo vệ T�a Kh�m Sứ v� dất D�ng Ch�a Cứu Thế Th�i H� đang ở cao điểm, Hội Đồng Gi�m Mục cũng gửi một thư cho nh� nước để đặt vấn đề xuy�n tạc tr�n truyền th�ng (vụ Đức TGM Ng� Quang Kiệt) v� quyền sở hữu đất đai. Đ� l� những m�n mở đầu để sửa soạn cho việc Hội Đồng Gi�m Mục VN l�n tiếng một c�ch d�ng dạc hơn về c�c vấn đề Đất Nước v� Gi�o Hội.

Ng�y 15-5-2012, HĐGM phổ biến Nhận định về một số t�nh h�nh VN hiện nay, trong đ� c� những ph�n t�ch thẳng thắn về t�nh trạng suy tho�i kinh tế, bất c�ng về đất đai, nguy hại về m�i trường x� hội v� thiếu vắng những gi� trị đạo đức v� v� tệ nạn tham nhũng; tư ph�p thiếu c�ng khai v� kh�ng độc lập; bi�n cương, biển đảo bị đe dọa v� phản ứng của nh� nước q�a yếu ớt; m�i trường sinh th�i bị t�n ph� v� thiếu quan t�m, v� khai th�c bừa b�i b�x�t, rừng đầu nguồn, khoanh biển cho thu�; tr� thức kh�ng thể l�m bổn phận của m�nh v� được đ�o tạo k�m, v� bị kỳ thị lập trường; gi�o dục v� y tế tụt hậu v� v� ch�nh s�ch v� để cho sự gian dối tr�n ngập học đường; th�i tham tiền tr�n ngập bệnh viện; c�c t�n gi�o bị l�m kh� v� kh�ng c� tư c�ch ph�p nh�n, kh�ng được đối xử b�nh đẳng so với c�c c�ng d�n kh�c. Sau khi ph�n t�ch hiện trạng, bản Nhận định đưa ra những đề nghị cụ thể nhằm cải thiện t�nh h�nh. C� thể n�i đ�y l� một c�o trạng mạnh mẽ, đầy đủ nhất của HĐGM/VN kể từ sau 1975.

S�u th�ng sau, ng�y 1-11-2012, Ủy Ban C�ng L� v� H�a b�nh của HĐGM/VN do Đức Cha Nguyễn Th�i Hợp l�m Chủ Tịch, dưới dạng b�o c�o tr�nh HĐGM, đ� c�ng bố Bản Ph�c Tr�nh về t�nh h�nh C�ng L�, H�a B�nh v� Nh�n Quyền trong X� Hội Việt Nam ng�y nay. Bảy vấn đề đ� được dề cập trong Ph�c Tr�nh:

1/ �n xử bất c�ng, đặc biệt c�c vụ xử sinh vi�n C�ng Gi�o, Tin L�nh, c�c bloggers, c�c vụ tranh chấp đất đai. Xử t�y tiện, tr�i luật.

2/ D�ng bạo lực để giải quyết c�c tranh chấp d�n sự, đặc biệt l� xử dụng "c�n đồ".

3/ Tham nhũng th�nh quốc nạn, m� h�nh kinh tế chỉ phục vụ những nh�m đặc quyền, đặc lợi, l�m băng hoại kinh tế, g�y kh� khăn cho d�n ch�ng.

4/ Chủ quyền đất nước bị đe dọa v� nh� nước nhượng bộ v� kh�ng d�m phản ứng trước kẻ x�m lăng.

5/ Phẩm gi� con người bị x�c phạm nặng nề với nạn bu�n người, bu�n b�n phụ nữ một c�ch c�ng khai m� ch�nh quyền kh�ng can thiệp.

6/ Tự do ng�n luận bị vi phạm trầm trọng. Cả nước c� 700 cơ quan b�o ch�, tỉnh n�o cũng c� truyền thanh, truyền h�nh, tất cả đều của nh� nước v� đều bị kiểm duyệt gắt gao. C�c bloggers bị đ�n �p, t� tội.

7/ Tự do t�n gi�o bị vi phạm. Nhiều địa điểm cầu nguyện bị đập ph�, t�n đồ tham dự bị đ�nh đập như tại Kontum, Hưng H�a, Ban M� Thuột, Vinh...

Bản Ph�c Tr�nh kết luận: "Ủy Ban CLHB chỉ n�u l�n một số hiện tượng ti�u biểu hoặc vấn đề đ�ng quan t�m. L�m như thế, ch�ng ta muốn chứng tỏ rằng người C�ng Gi�o kh�ng hề thờ ơ với t�nh h�nh đất nước, nhưng lu�n thể hiện một t�nh y�u nước nồng n�n (người viết t� đậm) v� nỗ lực t�m kiếm giải ph�p t�ch cực dựa tr�n gi�o huấn x� hội của Gi�o Hội để x�y dựng h�a b�nh".

Một văn bản quan trọng kh�c l� Thư của Hội Đồng Gi�m Mục Việt Nam nhận định v� g�p � sửa đổi Hiến Ph�p ng�y 1-3-2013. Thư nhận định đ� n�u những vấn đề căn bản về Quyền con người, Quyền l�m chủ của nh�n d�n v� thi h�nh quyền b�nh ch�nh trị. Sau mỗi phần ph�n t�ch đều đưa những đề nghị cụ thể. Đặc biệt ở phần 3, Hội Đồng Gi�m Mục đề nghị:

1/ X�a bỏ trong Hiến Ph�p đặc quyền của bất cứ đảng ph�i ch�nh trị n�o. Quốc Hội l� cơ quan quyền lực nh� nước cao nhất do d�n bầu ra, kh�ng phải l� c�ng cụ của một đảng cầm quyền n�o.

2/ X�c định t�nh độc lập của c�c quyền lập ph�p, h�nh ph�p, tư ph�p, cung cấp nền tảng ph�p l� cho việc thi h�nh những quyền n�y một c�ch độc lập v� hiệu qủa.

3/ Luật h�a sự kiểm so�t của nh�n d�n đối với việc thi h�nh ph�p luật bằng những quy định cụ thể.

Thực chất của bản văn n�y l� đ�i hỏi thay đổi ho�n to�n chế độ để thiết lập một thể chế tự do, d�n chủ, tam quyền ph�n lập. Kh�ng c�n g� r� rệt hơn những lời ph�t biểu tr�n đ�y về th�i độ của HĐGM/VN đối với chế độ VN hiện tại.

Đối với việc Trung Quốc thực hiện �m mưu chiếm Biển Đ�ng, Đức GM Nguyễn Th�i Hợp, Chủ Tịch Ủy Ban CLHB đ� nhiều lần l�n tiếng qua c�c cuộc phỏng vấn để đ�i nh� nước VN phải c� lập trường dứt kho�t v� cương quyết bảo vệ l�nh thổ, l�nh hải. Đức Cha cũng đ� cho ra mắt cuốn s�ch "H�a B�nh v� C�ng L� ở Biển Đ�ng" v� đ� x�c tiến tổ chức cuộc tọa đ�m về Biển Đ�ng tại C�u Lạc Bộ Nguyễn Văn B�nh, nhưng bị nh� nước ngăn cấm. Gần đ�y nhất, cuộc triển l�m bản đồ về "Chủ Quyền VN tr�n Biển Đ�ng" được th�ng b�o tổ chức tại văn ph�ng HĐGM/VN ở S�i G�n từ ng�y 19 đến 22-6-2014 cũng bị nh� nước buộc phải đ�nh ho�n. Xem ra nh� nước sợ những g� n�i động tới Trung Quốc, hoặc nh� nước muốn d�nh độc quyền mọi thứ, kể cả độc quyền bầy tỏ l�ng y�u nước.

Khi Trung Quốc k�o d�n khoan HD-981 đến v�ng biển gần quần đảo Ho�ng Sa ng�y 2-5-2014, Đức Cha B�i Văn Đọc, Tổng Gi�m Mục S�i G�n, ki�m Chủ Tịch HDGM/VN, đ� nh�n danh Hội Đồng, ra một tuy�n c�o ng�y 9-5-2014 kết �n h�nh động của Trung Quốc v� bầy tỏ quan điểm t�m tắt như sau:

1/ Đ�i hỏi Trung Quốc phải ngừng ngay h�nh vi x�m lăng v� giải quyết mọi tranh chấp trong h�a b�nh.

2/ K�u gọi nh� cầm quyền VN phải ki�n tr� trong đường lối ngoại giao, đối thoại để giải quyết xung đột, nhưng h�y c� lập trường ki�n định. Những thỏa ước hữu nghị với Trung Quốc đ� kh�ng mang lại lợi �ch g� cho d�n nước m� c�n đưa đất nước v�o t�nh trạng l�m nguy.

3/ Với người C�ng Gi�o VN, đ�y l� l�c cần biểu lộ trọn vẹn l�ng �i quốc theo lời Đức GH B�n�đict� XVI: "L� người C�ng Gi�o tốt cũng l� người c�ng d�n tốt". Cần hy sinh cầu nguyện cho qu� hương đất nước, t�ch cực tham gia bảo vệ Tổ Quốc, sẵn s�ng đ�p lại lời gọi cứu nguy Tổ Quốc.

4/ Xin c�c gi�o phận tổ chức một ng�y cầu nguyện cho qu� hương, k�u gọi mọi người s�m hối, tiết giảm chi ti�u ăn uống, mua sắm để g�p phần gi�p đỡ ngư d�n bị nạn v� Trung Quốc v� c�c chiến sĩ cảnh s�t, hải gi�m bị thương.

Bản tuy�n c�o được c�ng bố 7 ng�y sau khi Trung Quốc k�o d�n khoan tới biển VN, chứng tỏ HĐGM/VN đ� nhận định đ�ng t�nh h�nh v� c� phản ứng đ�ng l�c. Việc n�y cũng chứng tỏ HĐGM/VN đ� c� một đường lối r� rệt, đ� c� sự đồng thuận trong nội bộ để c� thể lấy những quyết định chung một c�ch nhanh ch�ng. HĐGM l� bộ mặt, l� tiếng n�i ch�nh thức của Gi�o Hội C�ng Gi�o VN. Qua những sự việc tr�n, ai c�n c� thể n�i l� C�ng Gi�o VN theo cộng sản hay thờ ơ với đất nước? Tr�n nguy�n tắc, Gi�o Hội kh�ng ti�n thi�n chiống đối một chế độ ch�nh trị n�o, Gi�o Hội phải sống với mọi chế độ, muốn cộng t�c với chế độ đương quyền để c�ng phục vụ gi�o d�n n�i ri�ng v� con người n�i chung. Nhưng một khi chế độ tỏ ra độc t�i, t�n �c, bất c�ng th� Gi�o Hội c� bổn phận phải l�n tiếng tố gi�c, đ�i hỏi, tranh đấu cho c�ng l� v� ph�c lợi của mọi c�ng d�n. Đ� l� sứ mạng thi�ng li�ng của Gi�o Hội. C�ch tranh đấu của Gi�o Hội kh�ng giống c�ch tranh đấu của c�c đảng ph�i ch�nh trị. Gi�o Hội tranh đấu tr�n những nguy�n tắc. Người c�ng d�n C�ng Gi�o tranh đấu cho quyền lợi của họ với tư c�ch c�ng d�n, theo sự hướng dẫn của lương t�m v� những gi�o huấn của Gi�o Hội. C�ch thức tranh đấu kh�c nhau. Nhưng khi tranh đấu cho quyền lợi của Đất Nước th� mọi người đều gặp gỡ ở điểm chung, đ� l� bảo vệ sự to�n vẹn l�nh thổ của Tổ Quốc do tổ ti�n để lại. Trong trường hợp n�y, kh�ng ai c� thể vắng mặt. Trừ những phần tử "m�i quốc cầu vinh".◙