GI�NG SINH NĂM ẤY

B�CH NGỌC

Mỗi khi nh�n thấy h�nh ảnh Đức Tổng Gi�m Mục Ng� Quang Kiệt sống ẩn ở đan viện Ch�u Sơn, Nho Quan, thuộc tỉnh Ninh B�nh, t�i kh�ng khỏi b�i ng�i thương k�nh v� th�ng cảm với ng�i. Chỉ v� muốn n�i l�n sự c�ng bằng, b�nh vực cho con chi�n m� ng�i phải r�t về nơi đồi n�i ẩn th�n như vậy.

H�nh ảnh Ch�u Sơn cũng l�m t�i nhớ lại những kỷ niệm của gia đ�nh trong thời gian tản cư chạy loạn v�o khoảng năm 1950, l�c t�i mới 5, 6 tuổi. Thời gian đ� gia đ�nh ch�ng t�i cũng ở ngay kế b�n nh� d�ng Ch�u Sơn. C�c cha d�ng Xit� Ch�u Sơn rất th�n thiết với cha t�i v� �ng dậy học cho c�c ch� trong d�ng. Ba người anh của t�i cũng học trong đ�. T�i c�n nhớ m�i h�nh ảnh Cha Bề Tr�n Marc�, người Ph�p, c� một b�n tay giả, l�c n�o cũng tươi cười tr� truyện với giọng lơ lớ rất dẽ thương. 

C� một năm nh�n dịp lễ k�nh Đức Mẹ l�n trời, Cha Bề Tr�n Marc� đ� y�u cầu cha t�i vẽ cho d�ng tranh ảnh để triển l�m. Ng�i biết cha t�i tuy dậy to�n, l�, h�a, nhưng cũng c� khiếu về �m nhạc v� hội họa. Sau một thời gian ngắn l�m việc, cha t�i đ� vẽ xong 40 bức tranh, trong đ� c� những tranh về sự thương kh� Ch�a được treo trong nh� thờ. Số c�n lại được trưng bầy trong cuộc triển l�m.

Nh� thờ tu viện Xi-T� Ch�u Sơn

V�o thời kỳ đ�, m�y bay Ph�p thường oanh tạc những v�ng Việt Minh chiếm đ�ng. Mỗi khi c� b�o động m�y bay sắp tới, cả gia đ�nh k�o nhau chạy l�n hang Đức Mẹ được x�y s�u trong n�i để ẩn n�u. Từ ch�n n�i đi l�n hang Đức Mẹ l� những chặng thương kh� Ch�a. Mỗi chặng c�ch nhau một số bậc đ�. Phi� tr�n hang c� tượng Đức Mẹ thật to v� đẹp. Mỗi khi được ở tr�n n�i l�u, mấy anh em ch�ng t�i chơi tr� trốn t�m v� tr�n đ� c� những m� đ� v� những bụi c�y rất th�ch hợp cho tr� chơi n�y.

C�n những l�c m�y bay chợt �o đến th� chỉ c�n kịp chạy ra vườn, nơi c� hầm tr� ẩn. Mỗi lần chạy nấp dưới hầm, mẹ t�i lu�n mang theo c�i th�ng đặt dưới đ�y hầm rồi ngồi v�o đ� v� mẹ sợ những con s�u từ dưới đất b� ra. Mẹ t�i rất sợ những con vật nhỏ b� c�n ngọ nguậy. Ngay cả khi đi chợ mua lươn về nấu cho chồng con ăn, lỡ c� con n�o lọt xuống đất, b� cũng cho n� trườn lu�n, kh�ng d�m bắt. Thời đ� thức ăn b�n ngo�i chợ c�n tươi, sống, mua về phải l�m lấy, người b�n kh�ng l�m sẵn cho người mua như b�y giờ.

V� m�y bay Ph�p thường đến oanh tạc, cha t�i đ� cho sơn tr�n m�i nh� h�nh c�y Th�nh gi� mầu trắng thật to với hy vọng m�y bay nh�n thấy dấu hiệu t�n gi�o m� tr�nh thả bom hay bắn xuống. Căn nh� ch�ng t�i ở thật dễ thương, tọa lạc tr�n một khu đất kh� cao, c� lối đi xuống con s�ng nhỏ gần đ�. Trước nh� c� gi�n hoa, gi�n mướp. Hai b�n c� những c�y ổi, khế, chanh, ớt v� rau thơm. Sau nh�, mẹ t�i nu�i thỏ, g�, vịt để cung cấp thực phẩm cho gia đ�nh. Ch�ng t�i cũng nu�i một con ch� giữ nh�. H�m n�o rảnh, cha t�i v� mấy anh hay c�ng nhau đ�nh đ�n. Cha t�i k�o violin thật hay. �ng kể khi c�n nhỏ ở Nam Định, v� th�ch đ�n q�a, cha t�i phải mang đ�n l�n s�n thượng k�o, v� dưới nh� l� nơi b� nội t�i bu�n b�n.

Thế rồi chương tr�nh cải c�ch ruộng đất, đấu tố, bắt bớ được ph�t động. D�ng khổ tu Ch�u Sơn cũng kh�ng tho�t khỏi. V�o một đ�m, gia đ�nh ch�ng t�i giật m�nh thức dậy v� những tiếng g� cửa li�n hồi. Khi cha mẹ t�i mở cửa th� một to�n c�ng an Việt Minh �a v�o nh� n�i được lệnh bắt cha t�i, kh�ng cho biết l� do. Mẹ con t�i hốt hoảng, kh�c l�c nh�n cha t�i bị dẫn đi. Sau khi nhờ nhiều người d� hỏi, ch�ng t�i được biết cha t�i bị bắt v� l� do dậy học trong d�ng cho c�c cha, bề tr�n nh� d�ng lại l� một người Ph�p. V� vậy họ bắt cha t�i để điều tra những li�n hệ v� t�i sản của nh� d�ng.

Đ� l� giai đoạn khởi sự những cuộc đấu tố địa chủ, bắt giữ những vị l�nh đạo tinh thần, dậy học sinh nhẩy m�a tay cầm h�nh b�a liềm. Muốn ăn con g�, con vịt của nh� m�nh nu�i cũng phải ăn một c�ch k�n đ�o. V� chồng bị bắt t�nh nghi, mẹ t�i khi gặp người quen đi ngo�i đường, hai b�n cũng chỉ liếc mắt ngầm ch�o hỏi nhau, kh�ng d�m n�i chuyện v� sợ c�ng an nghi ngờ trao đổi tin tức, l�m mật th�m cho Ph�p.

Nhờ l�ng tr�ng cậy v�o Ch�a v� Mẹ Maria, mẹ t�i giữ được b�nh tĩnh v� th�c dục anh em ch�ng t�i c�ng đọc kinh cầu nguyện để cầu cho cha t�i ch�ng được về.

V� kh�ng biết cha t�i bị giam ở đ�u, n�n gia đ�nh kh�ng đi thăm được. Họ h�ng th� đ� về th�nh phố Nam Định hay H� Nội cả rồi. May thay, cha t�i c� những người bạn thật tốt, trong đ� t�i c�n nhớ ch� L�. Ch� đ� l�n đến thăm mẹ con ch�ng t�i v�o một buổi tối, mang theo một g�i tiền kh� to (tiền Việt Minh thời đ�) v� n�i nhỏ với mẹ t�i: �Chị giữ lấy số tiền n�y để lo cho c�c ch�u. Mai kia em sẽ trở lại thăm chị v� c�c ch�u sau�. N�i rồi ch� đi liền. Sau n�y tại S�i G�n, cha t�i mở một trường tư, c� ch� L� v� một số bạn th�n c�ng dậy. Trường đ� d�nh một lớp miễn ph� buổi tối dậy những người lớn chưa biết chữ

Sau mấy th�ng d�i tr�ng đợi, nhờ ơn Ch�a, cha t�i đ� được thả về nh�. Người �ng đen xạm, r�u ria mọc đầy như quai n�n, quần �o tả tơi. Cha �m chầm lấy mẹ con t�i với nước mắt sụt s�i ng�y t�i ngộ. Cha t�i kể l�c n�o cũng bị x�ch ch�n c�ng với những người kh�c. Một h�m, cha t�i c�ng đo�n t� đang phải đ�o đất b�n đường th� c� một to�n bộ đội đi qua, trong đ� c� một b�c sĩ đi theo đo�n nhận ra cha t�i. Ch�nh �ng đ� can thiệp để cha t�i được thả về. B�c sĩ n�y l� người đ� một thời y�u c� em �t của cha t�i.

�t ng�y sau đ�, cha mẹ t�i đ� quyết định rời v�ng kh�ng chiến để trở về Nam Định. Gia đ�nh phải chia l�m ba nh�m, đi l�m ba lần. Cha t�i l� người đi sau c�ng. Nh� cửa, đồ đạc vẫn để nguy�n như vậy, ngay nh� h�ng x�m kế b�n cũng kh�ng biết g�. T�i c�n nhớ tối h�m đ� mẹ t�i n�i nhỏ với t�i: �H�m nay mẹ cho con đi chợ đ�m với mẹ. Con phải mặc hai quần, hai �o nh�, trời r�t đấy�. Khi đi tới chợ, c� người ra dấu cho mấy mẹ con t�i đi theo. Mẹ t�i dặn d�: � Con cứ y�n lặng đi với mẹ, đừng hỏi g� cả�.

Sau đ� l� một cuộc h�nh tr�nh đầy gian nguy giữa hai v�ng Việt Minh kiểm so�t v� Ph�p đ�ng qu�n. Nhưng cuối c�ng cả gia đ�nh ch�ng t�i cũng đến được Nam Định, qu� b�n nội, v� được họ h�ng mừng rỡ đ�n tiếp, lo liệu nơi ăn chốn ở rất chu đ�o.

Lễ Gi�ng Sinh năm đ� (1952), gia đ�nh ch�ng t�i đ� được tham dự th�nh lễ ở nh� thờ lớn Nam Định thật sốt sắng v� hạnh ph�c. Ch�ng t�i chỉ ở Nam Định một thời gian ngắn rồi di chuyển ra Hải Ph�ng nơi cha t�i dậy học, trước khi di cư v�o Nam năm 1954.

Giờ đ�y, mỗi khi nghe c�u h�t �Đ�m đ�ng lạnh lẽo Ch�a sinh ra đời�� m� ch�ng t�i đ� say sưa h�t ở nh� thờ Nam Định v�o đ�m Gi�ng Sinh năm n�o, t�i lại bồi hồi nhớ tới những kỷ niệm xưa. Ước g� một ng�y n�o đ�, gia đ�nh ch�ng t�i lại được về thăm Ch�u Sơn, Nam Định, H� Nội, Hải Ph�ng, những nơi đầy ắp kỷ niệm vui buồn của ch�ng t�i thời thơ ấu. Nhưng ch�ng t�i sẽ chưa về khi đất nước chưa c� tự do. l