Lượm Lặt Đ� Đ�y: Những Chuyển Đổi T�ch Cực Trong Đường Hướng Của HĐGMVN

- Trần Phong Vũ

Nh�n lại qu� khứ 38 năm qua, kể từ ng�y H�nội th�n t�nh được miền Nam, n�i l� "thống nhất đất nước về một mối", mọi cơ cấu x� hội d�n sự, bao gồm cả c�c tổ chức t�n gi�o, đều bị khống chế khắt khe dưới h�nh thức n�y hay h�nh thức kh�c. Trong điều kiện bi đ�t ấy, Gi�o Hội CGVN cũng kh�ng c� luật trừ. Những c�ng d�n mang nh�n hiệu C�ng gi�o đ� mặc nhi�n bị xếp v�o loại c�ng d�n hạng hai, hạng ba. Người lớn bị kỳ thị trong c�ng việc l�m ăn sinh sống. Giới trẻ bị ph�n biệt đối xử trong việc học h�nh, trau giồi kiến thức. Mọi việc h�nh đạo, từ chương tr�nh đ�o tạo, tu sĩ, linh mục tới những sinh hoạt t�m linh của người t�n hữu đ� bị cấm đo�n hoặc hạn chế tối đa trong v�i thập ni�n đầu, sau đ� tuy được nới lỏng đ�i ch�t, nhưng thực chất vẫn bị giới hạn.

Đọc lại Thư Chung của HĐGMVN sau những phi�n họp thường ni�n, cụ thể l� Thư Chung năm 1980, người ta thấy hiển hiện những ng�n từ n�i l�n những h�nh vi can thiệp th� bạo của đảng v� nh� nước cộng sản v�o nội bộ Gi�o Hội. Sau ng�y Li�n X� v� hệ thống chư hầu cộng sản ở Đ�ng �u sụp đổ, t�nh h�nh t�n gi�o tại Việt Nam �t nhiều c� phần được cải thiện. Dưới thời Đức Th�nh Cha Gioan Phaol� Đệ Nhị, thản hoặc HĐGMVN đ� cất l�n những tiếng n�i tương đối được coi l� độc lập, th� dụ như năm 2002 c�ng bố b�n ch�nh thức l� thư đặt lại vấn đề "Xin/Cho" đối với những chuyện thuộc quyền tư nhi�n của c� nh�n cũng như tập thể -c�ch ri�ng tập thể t�n gi�o- như việc đ�o tạo, truyền chức, thuy�n chuyển Linh mục, bổ nhiệm Gi�m mục, gi�o d�n được tự do h�nh đạo v.v�

N�i chung, Gi�o Hội C�ng Gi�o Việt Nam, xuy�n qua c�ch h�nh sử của HĐGM trong mấy thập ni�n qua, tuồng như l�c n�o cũng phải nương theo đường lối ch�nh s�ch của đảng v� nh� nước trong cung c�ch h�nh sử của m�nh, n�i l� để tr�nh những thiệt hại cho Gi�o Hội! V� h�nh trung, Gi�o Hội đ� bị rơi v�o một lỗi lầm nghi�m trọng từng bị ĐTC Biển Đức XVI nhiều lần l�n tiếng cảnh gi�c l� đ� sa đ� v�o thứ chủ nghĩa thực dụng, tương đối h�a niềm tin, ngầm nh�n danh điều được gọi l� để sống c�n!

Duyệt lại thực trạng đ�ng buồn kể tr�n, ch�ng ta sẽ thấy những thay đổi t�ch cực của Gi�o Hội trong những năm gần đ�y, đặc biệt từ đầu năm 2013.

Trong những năm cuối thập ni�n đầu thi�n ni�n thứ ba, tuy chưa c� sự nhập cuộc ch�nh thức của HĐGMVN, nhưng những phản ứng t�ch cực của một số c� nh�n Gi�m Mục như Đức Cha Ho�ng Đức Oanh, Gi�m Mục K�ntum, Đức TGM H�nội, Ng� Quang Kiệt khi ng�i c�ng khai l�n tiếng chỉ tr�ch đường lối, ch�nh s�ch ph�n biệt đối xử của nh� nước, cụ thể l� ng�i minh nhi�n b�nh vực cuộc đấu tranh cho tự do t�n gi�o của c�c linh mục D�ng Ch�a Cứu Thế Th�i H� dẫn tới những cuộc xuống đường cầu nguyện, h�t kinh H�a B�nh của h�ng chục ng�n gi�o d�n ở T�a Kh�m sứ cũ v� ở nh� thờ Th�i H� cuối năm 2007 v� trọn năm 2008. Cho d� sau đ�, Đức Cha Giuse miễn cưỡng phải từ bỏ vai tr� TGM H�nội để về hưu non ở nh� D�ng Phước Sơn, nhưng th�i độ cương trực v� h�nh vi can đảm của ng�i đ� ghi dấu một giai đoạn đầy lạc quan v� hy vọng cho tương lại Gi�o hội, từng được c�c nh� l�nh đạo v� t�n đồ c�c t�n gi�o bạn hết lời ca ngợi v� b�y tỏ th�i độ nể phục.

Cho tới đầu năm nay, c�c Gi�m mục Việt Nam đ� c� những h�nh động thật ngoạn mục được coi l� đột ph� khởi đầu cho việc thi h�nh một đường hướng mới t�ch cực hơn của Gi�o hội.. Trước hết l� sự l�n tiếng ch�nh thức của Đức Cha Nguyễn Th�i Hợp, Chủ tịch Ủy ban C�ng L� & H�a b�nh cạnh HĐGMVN li�n quan tới những bất c�ng trong ch�nh s�ch đất đai qua trường hợp anh em Đo�n Văn Vươn bị đem ra t�a x�t xử. Ngo�i chữ k� của Đức Cha Hợp c�n c� chữ k� đồng thuận của Đức Cha Vũ Văn Thi�n, Gi�m Mục gi�o phận Hải Ph�ng nơi xảy ra vụ đối đầu quyết liệt giữa anh em nh� họ Đo�n với c�c cơ quan an ninh của chế độ. Thứ hai, quan trọng hơn nhiều đ� l� Bản Nhận Định v� G�p � của Đức TGM H�nội Nguyễn Văn Nhơn, nh�n danh Chủ tịch HĐGMVN v� Đức Cha Ho�ng Văn Đạt, Tổng Thư K� HĐ gửi nh� nước, đ�p lại lời k�u gọi của cơ quan lập ph�p của chế độ y�u cầu to�n d�n đ�ng g�p � kiến cho bản Dự thảo Hiến Ph�p,

Trong b�i viết nhan đề "Những điều mới lạ vừa xảy ra trong Hội Th�nh", sau khi b�n về trường hợp từ chức bất ngờ của đức Th�nh Cha Biển Đức XVI v� trường hợp HY � Căn Đ�nh thuộc D�ng T�n được bầu v�o ng�i vị Gi�o Ho�ng với tước hiệu Phan Xi C�, hứa hẹn nhiều biến đổi lạc quan trong Gi�o hội ho�n vũ, gi�o sư Đỗ Mạnh Tri c� đề cập sự l�n tiếng tr�n đ�y của Ban Thường Vụ HĐGMVN m� �ng cho một sự kiện mới, đ�nh dấu một hướng đi cứng rắn, dứt kho�t của Gi�o hội CGVN.

T�c giả viết;

"Đọc kỹ g�p � của c�c Gi�m mục Việt Nam, điều hiển nhi�n l� c�i hiến ph�p 1992 n�y kh�ng thể sửa. Về l� luận, n� m�u thuẫn. Tr�n thực tế, n� tồi tệ.

Hiến ph�p g� m� như người vừa n�i vừa tự vả miệng m�nh. N�y nh�:

Vậy quyền con người l� quyền g�? Thưa:

�Quyền con người l� những quyền gắn liền với phẩm gi� con người, do đ� l� những quyền phổ qu�t, bất khả x�m phạm v� bất khả nhượng. Phổ qu�t v� tất cả mọi người, thuộc mọi thời v� mọi nơi, đều được hưởng những quyền đ�. Bất khả x�m phạm v� x�m phạm l� tước đoạt phẩm gi� l�m người. Bất khả nhượng v� kh�ng ai được ph�p tước đoạt những quyền đ� của người kh�c. V� kh�ng ai c� quyền nhượng những quyền đ� cho kẻ kh�c! Mỗi người c� bổn phận b�o vệ những quyền đ� cho ch�nh m�nh.�

Qu� tốt đẹp. Nhưng:

Ch�nh v� m�u thuẫn như thế m�:

Tr�n đ�y l� tr�ch đoạn b�i viết của t�c giả Đỗ Mạnh Tri.

Trong phần g�p �, Đức TGM Nguyễn Văn Nhơn v� Đức GM Ho�ng Văn Đạt thuộc Ban Thường Vự HĐGMVN đ� dứt kho�t n�u l�n ba điểm sau đ�y:

Trong mấy th�ng qua, Bản nhận định v� g�p � vừa n�u của Ban Thường Vụ HĐGMVN đ� được hầu hết c�c cơ quan truyền th�ng tự do trong v� ngo�i nước loan tải rộng r�i với sự quan t�m theo d�i v� b�nh luận của c�c cơ quan truyền th�ng quốc tế. Người ta n�u l�n c�u hỏi: phải chăng sự kiện đột ph� n�y sẽ đ�nh dấu sự khởi đầu cho một đường hướng mới của HĐGMVN trong thập ni�n thứ hai, ng�n năm thứ ba?◙

15-5-2013