H� Nội Chạy Khắp Nơi Mong Cứu Kinh Tế

Th�ng trước, khi mục n�y vắng mặt tr�n diễn đ�n, th� cũng lắm chuyện "tr�i kho�y" trong kinh tế diễn ra ngay tại Hanoi: �ng Thủ Tướng Dũng th� khoe khoang"8 th�ng qua, kinh tế tiếp tục c� những biến chuyển t�ch cực, dự kiến c� đến 85,7% đạt chỉ t�u". Hai tuần sau, Ủy Ban Gi�m s�t T�i Ch�nh Quốc Gia tạt v�o mặt �ng Dũng một "mẻ b�n" được chuy�n gia trong ng�nh "vỗ tay t�n thưởng", khiến �ng Thủ Tướng "im re", chưa đưa ra phản ứng g�. Trước đ�, Tổng Cục Thống K� cũng cho biết từ đầu năm đến nay, c� gần 46 ng�n doanh nghiệp giải thể. V�o l�c "rốn rắm tứ bề", Hanoi chia nhau chạy sang ph�a T�y phương, qua chuyến đi của ch�nh người cầm đầu ch�nh phủ, �ng Nguyễn tấn Dũng, theo ngay sau chuyến "về Mỹ" (*) của �ng Phạm b�nh Minh, Ngoại Trưởng. Hai chuyến đi đều nhằm cứu kinh tế. Thỏa thuận thương mại tự do ch�u �u � Việt Nam (EVFTA)) đươc �ng Dũng n�i l� sẽ tăng cường đ�m ph�n để k� kết trong v�i th�ng nữa; c�n c�nh cửa TPP Hanoi cố đẩy để lọt được v�o th� đang từ từ kh�p lại. Cuộc thương thảo v�o TPP đ�ng ra kết th�c cuối năm ngo�i, nhưng t�nh ki�u căng cố hữu của Hanoi đ� chặn "miếng mồi"Hanoi hết sức th�m thuồng tới thời điểm kh�c, m� hậu quả lại chưa biết ra sao. Trừ phi c�n v�i th�ng nữa, Hanoi đưa ra c�c quyết định "xuống nước"th� c�nh cửa TPP sẽ mở toang (?)

�o c�o t�nh h�nh kinh tế trong 8 th�ng đầu năm của Ủy Ban T�i Ch�nh Quốc Gia, được truyền th�ng trong nước dẫn lại cho thấy tổng cầu thấp đang g�y kh� khăn cho chỉ ti�u tăng trưởng 5,8%; trong năm nay sẽ chỉ đạt 5,6%. Hậu quả kinh tế n�y do vụ gi�n khoan HD-981 g�y ra. Cho đến nay Hanoi mới nhận ra "thủ phạm" ch�nh l� "đồng ch� đối t�c chiến lược" lớn nhất - l� thằng "giặc b�n Ng�", vẫn tiếp tục thao t�ng kinh tế v� ch�nh trị Việt Nam. Từ l�u Bắc Kinh đ� đặt người v�o mọi l�nh vực ngay trong Việt Nam, khiến Hanoi kh�ng tự m�nh cựa quậy được. Hanoi vội quay sang ph�a T�y phương, nhưng trong h�ng ngũ ch�p bu nội bộ Cộng đảng, một phần vẫn bị Bắc Kinh khống chế.

Trong một bản nghi�n cứu c�ng bố h�m 13/10/2014, ng�n h�ng �c-New Zealand ANZ (Australia & New Zealand Banking Group) đ� tỏ � ho�i nghi về c�c số liệu ch�nh thức m� ch�nh quyền Việt Nam vừa c�ng bố li�n quan đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Mức tăng trưởng trong qu� III cao kh�c thường trong l�c đa phần c�c chỉ số kinh tế đều cho thấy đ� đi xuống.

Số liệu mới nhất từ Ủy ban Gi�m s�t T�i ch�nh Quốc gia được c�ng bố chỉ v�i tuần sau khi b�o c�o của Tổng Cục Thống k� hồi cuối th�ng T�m cho biết 44.500 doanh nghiệp Việt Nam đ� ph� sản, giải thể từ đầu năm nay, tăng 12,9% so với c�ng kỳ năm ngo�i. Chỉ ri�ng trong th�ng 8, khoảng 6.700 doanh nghiệp đ� phải đ�ng cửa, tăng 35% so với th�ng trước đ�. Hai năm qua, c� h�ng trăm ng�n doanh nghiệp đ� ph� sản. Điều n�y đương nhi�n dẫn tới t�n dụng ở mức thấp l� 3.7%; năm ngo�i ở mức 4.7%. C�n v�i th�ng nữa l� hết năm, Hanoi c� "độ đ� v� trời" cũng kh�ng c�ch g� n�ng mức t�n dụng đạt chỉ ti�u 12 % cho năm nay. Ngoại trừ lại cho c�c dự �n ma vay bừa b�i như từng l�m trong c�c năm 2004 đến 2011; c� năm t�n dụng được cấp đến 33%. Kết qủa l� ng�y nay nợ xấu tăng cao hơn 106%. Trong một b�o c�o mới nhất về khu vực t�i ch�nh của Việt Nam, Ng�n h�ng Thế giới đ� b�y tỏ quan ngại về "chất lượng thống k� t�i ch�nh" v� cho rằng c�ch đ�nh gi� nợ xấu của VN hiện n�y l� "kh�ng đ�ng tin cậy"

Nh� b�o Phạm ch� Dũng n�u ra nhiều cơ hội để Việt Nam x�ch lại gần hơn với Hoaky, đồng thời giảm �p lưc ch�nh trị v� lệ thuộc kinh tế từ phương Bắc, nhưng Hanoi đ� kh�ng l�m chỉ v� ki�u căng, khiến dẫn đến c�nh cửa TPP phải kh�p lại� Th�ng 12-2013, ngoại trưởng Hoa kỳ, TNS John Kerry thăm Hanoi , th�ng 3-2014 nữ Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman cũng đến VN trong c�ng mục đ�ch mở th�m c�nh cửa cho TPP . Sau đ�, cơ hội lớn kh�ng k�m l� Ủy vi�n bộ ch�nh trị Phạm Quang Nghị sang Mỹ để "tr�t bầu t�m sự", ngay sau đ� l� Thượng nghị sĩ Cộng h�a John McCain lẫn Chủ tịch Hội đồng Li�n qu�n Mỹ Martin Dempsey đều lập tức c� mặt tại H� Nội để "đ�p lễ". Chưa kể, Việt Nam c�n c� đến hai dịp để b�y tỏ thiện t�m ở Gen�ve, Thụy Sĩ v�o th�ng 2 v� th�ng 6 năm 2014. Nhưng bi kịch cho Nh� nước Việt Nam ch�nh l� ở chỗ họ lu�n muốn nhận qu� nhiều nhưng lại chẳng cho đi bao nhi�u.

Ch�ng ta n�n để � l� c�ng thời gian với cuộc đ�m ph�n cấp cao về TPP tại H� Nội v�o đầu th�ng 9/2014, đ� kh�ng c� bất kỳ t� nh�n ch�nh trị n�o được Nh� nước Việt Nam đặc x� v�o dịp Quốc kh�nh 2/9. Sau đ� đến cuối th�ng 10/2014, dường như chịu một sự th�c �p ng�y c�ng căng từ quốc tế lẫn trong nội bộ, Bộ C�ng an mới chịu thả 5 t� nh�n lương t�m, nhưng n�i xin lỗi, to�n những người "sắp chết" v� gần như đ� mất "sức lao động d�n chủ", c� nghĩa l� hầu như kh�ng c�n "nguy hiểm" g� đối với sự tồn tại của ch�nh quyền. M� thả như vậy th� chỉ mới l� nhỏ giọt v� chẳng thể đủ th�nh t�m trước sự đ�i hỏi rốt r�o của cộng đồng quốc tế, do đ� vẫn l�m cho Quốc hội Hoa Kỳ trở n�n qu� kh� nghĩ trước khi đưa ra một quyết định về Việt Nam c� được tham gia v�o TPP hay kh�ng.

Trong khi đ�, c�ng về sau n�y, quyền lực c�ng chuyển dần sang lưỡng viện Hoa Kỳ, trong đ� c� cơ chế th�ng qua quyền đ�m ph�n nhanh TPP (fast track). C� nghĩa l� v�o l�c n�y, ngay cả Tổng thống Obama cũng kh�ng c�n được to�n quyền quyết định về TPP, m� phải chờ cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ diễn ra v�o th�ng 11/2014 v� sau đ� đợi cơ quan n�y th�ng qua quyền đ�m ph�n nhanh TPP trong sớm nhất v�o đầu năm 2015.

Đầu th�ng 10, trước chuyến đi �u Ch�u của �ng Dũng, Hanoi loan b�o sẽ cải tổ hệ thống ng�n h�ng thương mại. Việc n�y Hanoi đ� đưa ra từ năm 2011, khi đ� n�i l�, sẽ giảm số lượng c�c ng�n h�ng trong nước từ 40 xuống c�n 15 hay 17 trước năm 2016, mặc d� giới quan s�t cho rằng mục ti�u khả thi hơn l� giảm xuống c�n 20 ng�n h�ng v�o trước năm 2020. Nay th� Hanoi đ� lập lại tin n�y.

Theo dự liệu, 4 ng�n h�ng quốc doanh lớn nhất vẫn được cho l� sẽ tiếp tục chiếm lĩnh thị trường, c�ng với 8 ng�n h�ng tư nh�n quy m� vừa hiện nay được cho l� c�c định chế t�i ch�nh với nhiều tiềm năng tăng trưởng hơn.

Giới chuy�n gia t�i ch�nh vạch ra rằng, 4 ng�n h�ng quốc doanh lớn của Việt Nam - Agribank, ViettinBank, BIDV v� VietcomBank, chiếm khoảng 50% nợ v� 38% tổng số vốn điều lệ (theo khảo s�t của KPMG). Những ng�n h�ng n�y đa phần mang nợ xấu.

Theo luật lệ t�i ch�nh hiện tại, c�c nh� đầu tư nước ngo�i c� thể mua tối đa l� 30% cổ phần trong ng�n h�ng. Th� dụ BIDV, đang thương lượng, để đến cuối năm 2015, nh� nước chỉ c�n sở hữu khoảng 65% cổ phần tại đ�y.

Theo c�ch cải tổ được Hanoi t�nh to�n, th� Cộng đang vẫn giữ quyền kiểm so�t trong kinh tế, t�i ch�nh. Như thế giới l�nh đạo H� Nội vẫn c� cơ sở để nắm chắc rằng"bao nhi�u lợi quyền tất qua tay m�nh" - như một c�u sắt đ� trong Cộng Sản Quốc Tế Ca. Rốt cuộc c�c sai lầm l�m mất h�ng trăm ng�n tỷ, kh�ng ai chịu tr�ch nhiệm. Tiền cứ bị cuốn h�t v�o những th�ng kh�ng đ�y như vụ Vinashin, Vinalines.

Bao l�u nay, Hanoi chỉ n�i khi cần; c�n l�m th� lại kh�c rất xa. Đ�y l� một th� dụ cụ thể : Th�ng Bảy năm 2013, Hanoi cho ph�p lập c�ng ty quản l� t�i sản VAMC, với khoản vốn ban đầu l� 24 triệu đ�la, nhằm gi�p mua lại nợ xấu từ c�c ng�n h�ng để đổi lại tr�i phiếu ch�nh phủ. Chỉ trong 7 th�ng đầu ti�n, VAMC đ� mua lại khoảng 2,5 triệu Đ�la nợ xấu, nhưng sau đ� hoạt động của c�ng ty n�y đ� chậm lại. Nhiều chuy�n gia tố gi�c, Hanoi đ� cho l�m c�c thủ tục để "đảo nợ"; nợ cũ th�nh mới, gi�p c�c m�n nợ được "đảo" trở thanh nợ vừa mới vay, c�n l�u lắm mới "đ�o hạn" để phải trả; v�ng đảo nợ cứ quay th� nợ xấu sẽ rất thấp.

Khi VAMC th�nh h�nh, c�ng luận la l�n, vốn c� 24 triệu Đ�la th� l�m ăn g� với n�i nợ xấu. Nhưng bản chất của Hanoi l� lừa c�ng ch�ng. Th�nh ra vốn 24 triệu Đ�la l� qu� dư rồi! Đ�ng như lời Giảng Vi�n Kinh tế, Tiến sỹ Kinh tế Phạm thế Anh : Về bản chất, VAMC kh�ng phải l� c�ng cụ xử l� nợ xấu m� chỉ k�o d�i thời gian gi�p c�c ng�n h�ng thương mại tự giải quyết nợ xấu th�ng qua t�i cấp vốn."(BBC Oct 14)

Cũng trước khi �ng Dũng sang Ch�u �u, Hanoi tung ra kế hoạch sẽ vay th�m 1 tỷ Đ�la v�o năm 2015, n�i l� để khai th�c tỷ gi� hay l�i suất vay nợ thấp tr�n thị trường quốc tế hiện nay, t�i cơ cấu nợ c�ng, giảm l�i suất của c�c m�n nợ cũ, qua đ� giảm �p lực trả nợ l�n Ch�nh phủ hiện nay m� kh�ng l�m tăng nợ quốc gia.. Lối giải th�ch n�y của Hanoi bị truyền th�ng mọi ph�a tố gi�c l�, "c�ch n�i dối trơ trẽn để che dấu thực trạng mất khả năng trả nợ đến hạn, nợ c�ng đ� vượt mức nguy hiểm từ l�u�"

Hanoi lu�n khoe l�, quĩ dự trữ ngoại tệ của Việt Nam những năm gần đ�y li�n tục tăng mạnh v� đ� đạt con số đến xấp xỉ 30 tỷ Đ� la. Vậy tại sao Hanoi kh�ng d�ng chỉ dưới 5% của 30 tỷ Đ�la đ� cho việc t�i cơ cấu giảm �p lực trả nợ c�ng quốc tế của quốc gia? C�n l� do n�o để sử dụng quĩ dự trữ ngoại tệ quốc gia hợp l� hơn? Nếu phải đi vay th�m 1 tỷ Đ�la th� điều đ� chỉ c� thể giải th�ch rằng, quĩ dự trữ ngoại tệ quốc gia l� rỗng tuếch, chỉ l� c�i b�nh vẽ n�n kh�ng ai "cắn" được� d� chủ nh�n của n� l� Cộng đảng cũng đ�nh chịu!

C�c Tập đo�n doanh nghiệp quốc doanh lớn của Hanoi kh�ng c� khả năng trả nợ cũ đ� vay m� c�n kh�ng c� ch�t uy t�n n�o để đi vay th�m nữa, như họ đ� từng vay nợ v�o giữa những năm 2000-2010. Nền kinh tế vẫn tăng mỗi năm tr�n 5%, tại sao kh�ng c� đủ tiền điều h�nh m� lu�n vay nợ. Theo Tiến sỹ Kinh Tế Phạm đăng Doanh nợ c�ng Việt Nam nay đ� ở mức xấp xỉ 105%. Điều n�y n�i l�n rằng c�c số liệu do Hanoi c�ng bố đều kh�ng đ�ng. C�c đinh chế kinh tế, t�i ch�nh quốc tế vẫn lu�n ho�i nghi về những g� Hanoi c�ng bố!

Đ�y sẽ l� đợt vay nợ để t�i c� cấu nợ c�ng của ch�nh phủ lần thứ tư, kể từ khi n� c� định hướng kỳ lạ l� chuy�n "đi vay để giảm nợ"? V�, cứ xung quanh mỗi lần "đi vay c� chu kỳ" đ� l� một lần kinh tế VN mấp m� khủng hoảng, c�c năm 1990, 2000 (chu kỳ 10 năm); 2005, 2010 v� � 2015 (chu kỳ c�n 5 năm)

Chu kỳ vay nợ gần nhau hơn cho thấy nền kinh tế t�i ch�nh của Việt Nam xuống cấp nhanh hơn. Đ�y l� lỗi lầm t�i ch�nh hết sức nguy hại cho thế hệ mai sau, v� to�n d�n Việt sẽ phải nai lưng m� trả nợ. ◙ Oct 19-14