T�A GI�M MỤC GI�O PHẬN VINH                                     CỘNG H�A X� HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Nghi Di�n, Nghi Lộc, Nghệ An, Việt Nam                                             Độc Lập � Tự Do � Hạnh Ph�c

Tel: +84.383.861.171 +84.948.051.966                                             ------------------------------------------

Fax: +84.383.861.215

Số: ����/ TGM.CV                                                                                           

V/v g�p � Dự thảo 4 Luật t�n ngưỡng, t�n gi�o

X� Đo�i, ng�y 03 th�ng 5 năm 2015

K�nh gửi: Ban T�n gi�o Ch�nh phủ - Bộ Nội vụ

Ch�ng t�i đ� nhận được C�ng văn số 40/TGCP-PCTT về việc g�p � Dự thảo 4 Luật t�n ngưỡng, t�n gi�o của Ban T�n gi�o Ch�nh phủ (sau đ�y gọi tắt l� "Dự thảo 4").

Ch�ng t�i thấy c�ng cuộc luật h�a c�c quan hệ x� hội về t�n gi�o thay v� chỉ l� một ph�p lệnh như từ trước tới nay đ� l� một tiến triển. Tuy nhi�n, ch�ng t�i rất ngạc nhi�n khi thấy những quy định của Dự thảo 4 trở lại quy chế "Xin � Cho" v� c� những điểm r� rệt vừa tụt hậu so với Ph�p lệnh t�n ngưỡng, t�n gi�o 2004 vừa đi ngược với luật quốc tế về t�n gi�o cũng như Hiến ph�p nước Cộng H�a X� Hội Chủ Nghĩa Việt Nam.

Việc g�p � cho Dự thảo 4 l� một điều rất quan trọng, nhưng C�ng văn số 40/TGCP-PCTT d�nh thời gian cho ch�ng t�i nghi�n cứu, g�p � l� qu� �t v� thời gian n�y lại c� nhiều ng�y nghỉ n�n những điều ch�ng t�i g�p � sau đ�y vẫn chưa được xem l� trọn vẹn.

Luật t�n gi�o, t�n ngưỡng phải được x�y dựng tr�n nguy�n tắc của Điều 18, Tuy�n Ng�n Quốc Tế Nh�n Quyền (UDHR) v� Điều 18, C�ng Ước Quốc Tế về C�c Quyền D�n Sự v� Ch�nh Trị (ICCPR) của Li�n Hiệp Quốc m� Việt Nam đ� k� kết tham gia. Căn cứ tr�n những điều n�y, ch�ng t�i g�p � về Dự thảo 4 như sau:

Điều 2, Khoản 2 của Dự thảo 4 quy định: "Người c� t�n ngưỡng, t�n đồ t�n gi�o c� quyền tự do b�y tỏ niềm tin; h�nh đạo tại gia đ�nh v� cơ sở thờ tự hợp ph�p; tham gia c�c h�nh thức sinh hoạt, phục vụ lễ hội, lễ nghi t�n ngưỡng, t�n gi�o v� học tập gi�o l� t�n gi�o."

Cần lưu � rằng, Khoản 1, Điều 18, ICCPR quy định: "quyền tự do biểu thị t�n gi�o hay t�n ngưỡng qua sự thờ phụng, h�nh đạo, nghi lễ hay giảng dạy, hoặc ri�ng tư hoặc với người kh�c, tại nơi c�ng cộng hay tại nh� ri�ng." Trong khi đ�, Đ2, K2 n�y quy định "h�nh đạo tại gia đ�nh v� cơ sở thờ tự hợp ph�p" l� đ� giới hạn quyền biểu thị t�n gi�o của t�n đồ v� kh�ng ph� hợp với quy định của Điều 18, ICCPR.

V� thế, ch�ng t�i đề nghị sửa Khoản 2 Điều 2 như sau:

Khoản 10, Điều 3 quy định như sau: "Tổ chức t�n gi�o l� tập hợp những người c�ng tin theo một hệ thống gi�o l�, gi�o luật, lễ nghi v� tổ chức theo một cơ cấu nhất định được Nh� nước c�ng nhận."

Ch�ng t�i nhận thấy, kết hợp với Khoản 1, Điều 3: "T�n đồ l� người tin theo một tổ chức t�n gi�o v� được tổ chức t�n gi�o thừa nhận", hai quy định n�y sẽ tạo n�n hai tầng điều kiện để c�ng nhận một người l� t�n đồ. Tổ chức t�n gi�o phải được Nh� nước c�ng nhận v� t�n đồ phải được t�n gi�o thừa nhận. Như vậy, một người c� l� t�n đồ hay kh�ng phải th�ng qua sự c�ng nhận gi�n tiếp của Nh� nước. V� thế, cụm từ "được Nh� nước c�ng nhận" được đặt ở khoản n�y, một c�ch tinh tế, đ� khống chế quyền tự do t�n gi�o của người d�n, vi phạm c�c c�ng ước quốc tế về t�n gi�o.

Vậy đề nghị sửa Khoảng 10, Điều 3 lại như sau:

Khoản 3, Điều 4 của Dự thảo 4 quy định: "Người đang bị giam, giữ được đ�p ứng nhu cầu t�n ngưỡng, t�n gi�o của c� nh�n theo quy định ph�p luật v� nội quy nơi giam, giữ."

Ch�ng t�i cho rằng, quyền t�n gi�o của người bị giam giữ phải lu�n được bảo đảm thực hiện đ�ng c�c điều khoản của c�ng ước quốc tế v� ph�p luật. Việc đưa v�o cụm từ "v� nội quy nơi giam, giữ" như một mệnh đề song song v� c� hiệu quả ngang bằng với ph�p luật l� điều v� l�. Y�u cầu bỏ mệnh đề n�y. Đề nghị sửa Khoản 3, Điều 4 như sau:

Đ�y l� một điều luật mang những quy định quan trọng để c�c điều kh�c quy chiếu nhằm �p dụng chế t�i. Tuy nhi�n, ch�ng t�i nhận thấy ở đ�y c� những điều chưa ph� hợp:

- Khoản 3 Điều 6: "X�c phạm niềm tin t�n ngưỡng, niềm tin của t�n đồ c�c tổ chức t�n gi�o đ� được Nh� nước c�ng nhận."

Cụm từ "được Nh� nước c�ng nhận" ở đ�y đ� đặt nhiều người c� t�n ngưỡng, t�n gi�o ra ngo�i v�ng bảo vệ của ph�p luật v� đồng thời n� giới hạn quyền t�n gi�o của c�ng d�n. Xin nhắc lại điều đ� đề cặp ở tr�n, t�n gi�o l� quyền tự th�n của con người v� bất khả x�m phạm. V� thế, nội h�m của n� kh�ng chứa đựng yếu tố c�ng nhận của bất kỳ một c� nh�n hay tổ chức n�o, kể cả Nh� nước. Bất kỳ h�nh vi x�c phạm niềm tin t�n ngưỡng, t�n gi�o n�o cũng đ� l� vi phạm nh�n quyền. Vậy, đề nghị sửa Khoản 3 Điều 6 như sau:

- Điểm c, Khoản 5, Điều 6: "X�m phạm an ninh quốc gia, trật tự, an to�n x� hội, đạo đức x� hội, sức khỏe của cộng đồng."

Việc giới hạn quyền biểu thị t�n gi�o cũa ICCPR kh�ng bao h�m h�nh vi được coi l� "x�m phạm an ninh quốc gia." Khoản 3, Điều 18, ICCPR quy định: "Quyền tự do biểu thị t�n gi�o hay t�n ngưỡng chỉ c� thể bị giới hạn theo luật, v� nhu cầu bảo vệ an to�n c�ng cộng trật tự c�ng cộng, sức khỏe c�ng cộng, đạo l� hay những quyền tự do căn bản của người kh�c."

Như thế, việc t�i chế h�nh vi "x�m phạm an ninh quốc gia" kh�ng thuộc sự điều chỉnh của Luật t�n ngưỡng, t�n gi�o. Mặt kh�c, kh�i niệm "x�m phạm an ninh quốc gia" trong khoản n�y l� rất mơ hồ v� dễ bị lạm dụng, những h�nh phạt li�n quan của n� trong Bộ luật H�nh sự rất nặng nề, n�n n� phải được Luật H�nh sự chi phối, kh�ng n�n đưa v�o Luật t�n gi�o, t�n ngưỡng.

Vậy, đề nghị sửa Điểm c, Khoản 5, Điều 6 cho ph� hợp với quy định của ICCPR như sau:

- Điểm đ, Khoản 5, Điều 6: "X�c phạm đến h�nh ảnh danh nh�n, anh hung d�n tộc"

Ch�ng t�i cho rằng đ�y l� một điểm rất mơ hồ về ti�u chỉ đ�nh gi�. Cần ph�n biệt r� "x�c phạm" với "ph� b�nh", "nhận x�t", v� khi �p dụng c� thể cớ sự lợi dụng điểm n�y để ngăn chặn quyền tự do ng�n luận của c�ng d�n. Quy định n�y li�n quan đến đạo đức nhiều hơn l� một quan hệ x� hội thuộc lĩnh vực t�n gi�o v� vậy kh�ng cần thiết đưa một điều dễ g�y nhầm lẫn v�o luật. Mặt kh�c, điều n�y cũng đ� chứa đựng trong Điểm c, Khoản 5, Điều 6 m� ch�ng t�i đ� đề nghị sửa ở tr�n. Vậy, đề nghị bỏ điểm n�y.

- Khoản 6, Điều 6: "Chủ tr� lễ nghi t�n gi�o, truyền đạo, giảng đạo, quản l� tổ chức t�n gi�o v� chủ tr� lễ hội t�n ngưỡng khi đang chấp h�nh �n phạt t� hoặc đang bị quản chế theo quy định của ph�p luật."

Ch�ng t�i cho rằng, người bị phạt t� hoặc quản chế bị tước một phần quyền c�ng d�n (quyền tự do đi lại) chứ kh�ng bị tước quyền tự do biểu thị t�n gi�o. Khoản 3, Điều 18, ICCPR m� ch�ng t�i đ� tr�ch dẫn ở tr�n cũng kh�ng cho ph�p �p dụng điều n�y.

Mặt kh�c, người đang chấp h�nh �n phạt t� hoặc quản chế chịu sự chi phối của Luật H�nh sự, nếu �p dụng điều n�y th� phải được xem như l� một h�nh phạt bổ sung của Luật H�nh sự, phải được ghi r� trong bản �n khi x�t xử v� phải c� những căn cứ ph� hợp với c�c c�ng ước quốc tế m� Việt Nam đ� tham gia.

Như vậy điều n�y đ� vi phạm Khoản 3, Điều 18, ICCPR, Hiến Ph�p v� những quy định của Bộ Luật H�nh sự. Vậy, đề nghị bỏ Khoản 6, Điều 6 n�y.

Ch�ng t�i cho rằng, cần ph�n biệt r� giữa quyền t�n gi�o v� quyền của tổ chức t�n gi�o. Những quy định ở chương n�y đ� c� sự đồng h�a giữa hai kh�i niệm kh�c biệt n�y.

Quyền t�n gi�o thuộc quyền tự th�n của con người, quyền đ� bao gồm quyền thực h�nh t�n gi�o (như việc thờ phụng, h�nh đạo, tu�n thủ nghi lễ, gi�o luật) v� quyền truyền giảng t�n gi�o. Như vậy, kh�ng phải khi được Nh� nước c�ng nhận l� một tổ chức t�n gi�o th� mới được thực hiện những quyền tr�n m� ngay khi một người theo t�n gi�o th� đương nhi�n họ c� quyền thực hiện những điều đ�.

Việc đăng k� sinh hoạt t�n gi�o, đăng k� hoạt động t�n gi�o hay thiết lập một tổ chức t�n gi�o chỉ xảy đến khi nh�m những người c�ng t�n gi�o thấy c� nhu cầu th� họ tự nguyện thực hiện điều n�y để thăng tiến quyền t�n gi�o của họ. Việc đăng k� sinh hoạt t�n gi�o, đăng k� hoạt động t�n gi�o, th�nh lập tổ chức t�n gi�o phải được xem như l� một lời mời gọi chứ kh�ng phải l� một h�nh thức bắt buộc khi muốn thực h�nh quyền t�n gi�o.

Cụm từ "được Nh� nước c�ng nhận" được sử dụng rất nhiều lần trong c�c chương n�y như l� một điều kiện cần để c�ng nhận quyền t�n gi�o của c�ng d�n, điều n�y kh�ng ph� hợp.

Vậy, ch�ng t�i đề nghị sửa đổi c�c quy định ở c�c chương n�y để l�m r� c�c điều tr�n.

Dự thảo 4 đưa ra qu� nhiều thủ tục h�nh ch�nh m� c�c tổ chức t�n gi�o, tổ chức t�n gi�o trực thuộc phải tiến h�nh tại c�c cơ quan h�nh ch�nh cấp cao như cấp tỉnh hoặc trung ương (trong khi Ph�p lệnh t�n ngưỡng, t�n gi�o hiện h�nh chỉ quy định việc tiến h�nh thủ tục h�nh ch�nh n�y tại cấp huyện). Điều n�y g�y nhiều kh� khăn cho sinh hoạt, hoạt động t�n gi�o của t�n đồ, tổ chức t�n gi�o. (x. K1, Đ11; K1, Đ12; Đ14�). Ch�ng t�i cho rằng, đ�y l� một bước thụt l�i về cải c�ch h�nh ch�nh. V� thế, cần sửa đổi c�c điều luật li�n quan đến thủ tục h�nh ch�nh sao cho tinh giảm, gọn nhẹ, nhanh ch�ng hơn để bảo đảm quyền t�n gi�o của người d�n.

Ch�ng t�i cho rằng, đ�y l� c�c hoạt động mang t�nh c� biệt t�n gi�o, v� thế t�y nhu cầu v� khi hội đủ điều kiện cần thiết theo nội quy, gi�o luật th� tổ chức t�n gi�o tiến h�nh phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử, suy cử v� thuy�n chuyển nơi hoạt động t�n gi�o của chức sắc, chức việc, nh� tu h�nh. Những quy định ở Mục 2, Chương V của Dự thảo 4 chco thấy sự can thiệp qu� đ�ng của cơ quan h�nh ch�nh v�o c�ng việc thuộc thẩm quyền nội bộ của t�n gi�o. V� vậy, ch�ng t�i đề nghị bỏ c�c điều khoản cần sự chấp thuận của cơ quan h�nh ch�nh Nh� nước v� thay v�o đ�, tổ chức t�n gi�o khi tiến h�nh phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử, suy cử v� thuy�n chuyển nơi hoạt động t�n gi�o của chức sắc, chức việc, nh� tu h�nh th� chỉ cần th�ng b�o cho cơ quan nh� nước c� thẩm quyền.

Cơ quan h�nh ch�nh nh� nước đ� quản l� c�ng d�n qua hộ tịch, hộ khẩu, tạm tr�, tạm vắng. Người đi tu chấp h�nh c�c quy định n�y l� đ� đ�ng theo quy định của ph�p luật. Đối với cơ sở t�n gi�o nhận người v�o tu th� phải chấp h�nh c�c quy định của luật D�n sự, h�nh ch�nh. Điều 43 của Dự thảo 4 đạ buộc c�c tổ chức nhận người v�o tu v� người đi tu phải tiến h�nh th�m c�c thủ tục h�nh ch�nh l� kh�ng cần thiết v� điều n�y đ� t�i lập cơ chế "Xin � Cho". Vậy, ch�ng t�i đề nghị bỏ Khoản 2, Điều 43.

Mục 2, Chương IV l� c� quy định về cơ sở đ�o tạo t�n gi�o. Trong quy tr�nh th�nh lập bao gồm việc th�ng b�o nội dung, hoạt động của cơ sở đ�o tạo t�n gi�o. Điểm c, Khoản 1 Điều 23 quy định: "Chương tr�nh đ�o tạo v� gi�o tr�nh, t�i liệu giảng dạy, học tập trong đ� m�n học về lịch sử Việt Nam v� ph�p luật Việt Nam l� m�n học ch�nh kh�a."

Đối chiếu với Khoản 4 Điều 22 của Dự thảo 4: "Cơ sở đ�o tạo t�n gi�o kh�ng thuộc hệ thống gi�o dục quốc d�n", ch�ng t�i nhận thấy sự bất hợp l� ở đ�y: Hai m�n học "lịch sử Việt Nam v� ph�p luật Việt Nam" thuộc hệ thống gi�o dục quốc d�n, v� thế buộc c�c cơ sở t�n gi�o phải dạy c�c m�n học n�y l� kh�ng ph� hợp với chức năng của cơ sở đ�o tạo t�n gi�o. Tr�ch nhiệm dạy học c�c m�n n�y thuộc hệ thống gi�o dục quốc d�n. Mặt kh�c, những học v�n của cơ sở đ�o tạo t�n gi�o đ� học c�c m�n n�y trong chương tr�nh phổ th�ng, đại học v� thế kh�ng thể buộc họ học lại c�c m�n n�y.

Điều 30 c�n quy định nếu kh�ng bảo đảm quy định của Khoản 1, Điều 23 n�y th� cơ sở đ�o tạo t�n gi�o bị tạm đ�nh chỉ hoạt động v� c� thể bị giải thể như quy định của Khoản 2 Điều 31. Đ�y l� hậu quả nghi�m trọng m� cơ sở đ�o tạo của t�n gi�o c� thể bị chế t�i v� quy định v� l� n�u tr�n. V� thế, ch�ng t�i đề nghị sửa Điểm c, Khoản 1 Điều 23 th�nh:

- Khoản 1, Điều 52: "Tổ chức t�n gi�o, tổ chức t�n gi�o trực thuộc được thực hiện c�c hoạt động gi�o dục, dạy nghề, y tế, bảo trợ x� hội theo quy định ph�p luật."

Để tu�n thủ đ�ng Hiến ph�p v� c�c c�ng ước quốc tế, tổ chức t�n gi�o phải b�nh đẳng về quyền v� nghĩa vụ như những tổ chức x� hội kh�c, đặc biệt l� trong lĩnh vực gi�o dục v� y tế. V� vậy, Luật t�n ngưỡng, t�n gi�o cần c� những quy định cụ thể hơn để tổ chức tham gia v�o c�ng t�c n�y. Quy dịnh tại Khoản 1 Điều 52 l� qu� sơ lược. Đồng thời ch�ng t�i cũng y�u cầu sửa đổi c�c luật li�n quan về gi�o dục, y tế để c�c tổ chức t�n gi�o được b�nh đẳng tham gia trong c�c c�ng t�c n�y nhằm g�p phần thăng tiến phẩm gi� co người v� ph�t triển đất nước.

- Khoản 2 Điều 52 quy định "cấm tiến h�nh c�c nghi thức t�n gi�o tại cơ sở gi�o dục, dạy nghề do tổ chức t�n gi�o, tổ chức t�n gi�o trực thuộc th�nh lập, quản l�."

Ch�ng t�i cho rằng quy định n�y đ� vi phạm Khoản 3, Điều 18, ICCPR. Nếu tại c�c cơ sở n�y c� những người c�ng niềm tin t�n gi�o, c� nhu cầu biểu thị niềm tin đ� v� việc biểu thị n�y kh�ng x�m phạm đến "an to�n c�ng cộng, trật tự c�ng cộng, sức khỏe c�ng cộng, đạo l� hay những quyền tự do căn bản của người kh�c" (Khoản 3, Điều 18, ICCPR) th� quyền n�y phải được bảo đảm.

Vậy ch�ng t�i y�u cầu bỏ khoản luật v� l� n�y.

Dự thảo 4 sử dụng cụm từ "cơ sở thờ tự hợp ph�p", "địa điểm hợp ph�p" để quy định về bất động sản của c�c tổ chức t�n gi�o. Đặc biệt, đ�y l� điều kiện cần để đăng k� sinh hoạt t�n gi�o hay đăng k� hoạt động t�n gi�o (Điều 12 v� 13)

Tuy nhi�n, ph�p luật về đất đai hiện h�nh c� rất nhiều hạn chế khi cấp quyền sử dụng đất cho cơ sở t�n gi�o. Luật Đất đai cấm c�c tổ chức t�n gi�o nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất muốn c� địa điểm hợp ph�p", "cơ sở thờ tự hợp ph�p" chỉ c� một giải ph�p duy nhất l� tr�ng chờ v�o việc Nh� nước giao đất. Thực tế cho thấy để được giao đất l� một điều hết sức kh� khăn.

Ch�ng t�i cho rằng kết hợp với những quy định phi l�, bất b�nh đẳng của Luật Đất đai, những quy định li�n quan của Dự thảo 4 sẽ hạn chế rất lớn quyền biểu thị t�n gi�o của t�n đồ. V� thế, cần phải b�i bỏ những quy định n�y kết hợp với sửa đổi ch�nh s�ch về đất t�n gi�o của Luật Đất đai v� c�c văn bản ph�p luật kh�c li�n quan để tạo sự b�nh đẳng giữa tổ chức t�n gi�o với c�c tổ chức x� hội kh�c nhằm bảo đảm quyền t�n gi�o của người d�n.

Khoản 2, Điều 5 của Dự thảo 4 quy định: "Trong trường hợp điều ước quốc tế m� Cộng H�a X� Hội Chủ Nghĩa Việt Nam l� th�nh vi�n c� quy định kh�c với quy định của Luật n�y th� thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế đ�."

Tr�n đ�y ch�ng t�i đ� chỉ ra những điều bất hợp l�, thậm ch� tr�i nghịch với Tuy�n Ng�n Quốc Tế Nh�n Quyền (UDHR), C�ng Ước Quốc Tế về C�c Quyền D�n Sự v� Ch�nh Trị (ICCPR) của Li�n Hợp Quốc m� Việt Nam đ� k� kết tham gia v� tr�i với những quy định của Hiến ph�p hiện h�nh. V� vậy, trong giai đoạn đang x�y dựng luật n�y, ch�ng t�i mong những � kiến đ�ng g�p của ch�ng t�i sẽ được lắng nghe một c�ch nghi�m t�c v� thực hiện những điều chỉnh cho ph� hợp.

Ch�n th�nh cảm ơn!◙

Nơi nhận:                             TM Gi�o Phận Vinh

- Như tr�n;                            Gi�m Mục Phụ T�

- Lưu VP.                             + Ph�r� Nguyễn Văn Vi�n

                                            (ấn k�)