�p lực đ�i tự do nghiệp đo�n v� nh�n quyền cho Việt Nam đ� s�i động trở lại ngay trước chuyến đến Hoa kỳ "ăn xin" của Tổng B� Thư cộng đảng Nguyễn ph� Trọng. Hai đ�i hỏi n�y lần đầu ti�n đươc gắn liền với c�c cuộc đ�m ph�n về Hiệp Định Đối T�c Xuy�n Th�i B�nh Dương (TPP)(*). Trải qua 20 v�ng đ�m ph�n k�o d�i 5 năm, TPP mong được kết th�c nội trong năm 2015, nhưng c� vẻ như th�m một lần nữa, sau hai lần Hanoi từng mừng hụt, tưởng như đ� "với được c�i phao TPP" cứu nền kinh tế "tầm gởi" - định hướng x� hội chủ nghĩa đ� v�o ng� cụt, v� đang nằm ngang dưới đ�y vực. Mới 5 th�ng đầu năm, Hanoi đ� phải ph� gi� đồng bạc đến hai lần, v� c�n phải hạ gi� th�m nữa để cứu xuất cảng. Hệ thống ng�n h�ng mục rữa với c�c nh�m lợi quyền chồng ch�o thanh to�n lẫn nhau, sản sinh một nền t�i ch�nh nợ lần kh�ng minh bạch v� tiền tệ b�nh hoạn . . . Trong t�nh cảnh n�y, cộng đảng toan t�nh điều g� qua chuyến đến Mỹ của �ng Trọng, diễn ra cuối th�ng 5, được ph�a Mỹ loan b�o sẽ tiếp người cầm đầu cộng đảng bằng nghi thức cao nhất.

V�i năm trước, để l�m ngu�i cơn giận trong d�n ch�ng, Hanoi từng ra lệnh cho c�c cơ quan truyền th�ng t� vẽ về một "thi�n thai" khi Việt Nam gia nhập TPP. Hai c�i T�t qua đi. Hai m�a Xu�n tuyệt vọng; c�nh cửa TPP vẫn đ�ng. Giới chức cao nhất của Hanoi đ� trực tiếp "xin xỏ" Hoa Thịnh Đốn "linh động hơn" để Việt Nam sớm được gia nhập TPP.

Đầu th�ng 5, Hanoi nhận được "ph�c đ�p" từ ph�a Mỹ qua c�c biến cố ch�nh trị của nghiệp đo�n c�ng nh�n v� Quốc Hội Hoa Kỳ đ�i tự do cho nghiệp đo�n c�ng nh�n v� nh�n quyền cho D�n Tộc Việt. Trước đ�y ch�nh giới Mỹ vẫn đ�i Việt Nam phải cải thiện nh�n quyền. Nhưng đ�y l� lần đầu ti�n nh�n quyền v� quyền th�nh lập nghiệp đo�n c�ng nh�n tự do được gắn chặt mỗi khi đ�m ph�n với Việt Nam về TPP.

Thượng viện Mỹ ng�y 12.5 đ� kh�ng đat đủ 60 phiếu cần thiết để đem ra thảo luận dự luật trao cho H�nh Ph�p quyền đ�m ph�n nhanh hay quyền x�c tiến thương mại Trade Promotion Authority (TPA). TPA l� dự luật cho Tổng Thống Hoa Kỳ rộng quyền đ�m ph�n c�c thương ước quốc tế, sau đ� Quốc Hội chỉ bỏ phiếu thuận hay chống chứ kh�ng được sửa đổi. Do đ�, TPA c�n được gọi l� Fast Track.

Trong số 42 phiếu chống th� c� 41 Nghị Sỹ c�ng đảng D�n Chủ với Tổng Thống Obama. Về ph�a Ha Viện, cho đến nay c� khoảng 150 d�n biểu chống TPA.

Đến xế trưa ng�y 14 th�ng 5, dự luật TPA lại đủ số phiều cần thiết để đưa ra thảo luận tại Thượng Viện. H�m sau 15 th�ng 5 dự luật đ� được 63 Thượng Nhị Sỹ bỏ phiếu thuận, 33 phiếu chống.

Đ�ng v�o l�c b�i n�y chuyển đến chủ b�t Mặc Giao (May 18), th� Thượng Viện Hoa Kỳ bỏ phiếu c�i điều kiện tự do t�n gi�o v�o dự luật TPA, với số phiếu 92-0. Thương Nghị Sỹ James Lankford, t�c giả của tu ch�nh �n li�n quan, nhận định: "Nếu được ban h�nh th�nh luật, đ�y sẽ l� lần đầu trong lịch sử m� những c�n nhắc về tự do t�n gi�o sẽ l� điều kiện ti�n quyết trong đ�m ph�n mậu dịch với mọi quốc gia."

Giới quan s�t ti�n đo�n rằng, khi dự luật sang Ha Viện, dự luật TPA sẽ bị chống đối mạnh mẽ, v� nhiều D�n Biểu kh�ng muốn d�nh cho Tổng Thống nhiều quyền hạn khi đ�m ph�n. Xem ra ch�nh phủ Obama c�n kh� vất vả để vượt qua giai đoạn n�y.

Trước đ�, h�m m�ng 8 th�ng 5 tại Oregon, khi n�i chuyện với c�ng nh�n đang b�y tỏ chống đối dự luật TPA, Tổng Thống Barack Obama n�u đ�ch danh Việt Nam để chứng minh rằng TPP sẽ cải thiện quyền của người lao động, �ng n�i : "Dưới thoả thuận n�y, Việt Nam thực ra lần đầu ti�n sẽ phải n�ng c�c ti�u chuẩn lao động, phải ấn định mức lương tối thiểu, phải th�ng qua luật an to�n nơi l�m việc để bảo vệ c�ng nh�n, v� c�n phải bảo vệ quyền tự do của người lao động về th�nh lập nghiệp đo�n, điều xảy ra lần đầu ti�n... V� nếu Việt Nam hoặc bất kỳ quốc gia n�o kh�c trong thương ước n�y kh�ng hội đủ c�c đ�i hỏi ấy, họ sẽ phải đối mặt c�c hậu quả đ�ng kể. Nếu bạn muốn tham gia th� phải đ�p ứng c�c ti�u chuẩn cao của thương ước, bằng kh�ng th� ở ngo�i; nếu bạn vi phạm c�c quy tắc th� sẽ chịu hậu quả."

Nhiều tổ chức X� Hội D�n Sự đang vận động h�nh lang Quốc Hội Mỹ để hy vọng đưa v�o nội dung TPP th�m một số điểm : lập cơ chế chấp h�nh, theo d�i v� chế t�i trong lĩnh vực quyền lao động. Tuy Hoa Kỳ đ� đặt quyền lao động th�nh một điều kiện bất khả nhượng khi thương thảo với Việt Nam, văn bản TPP vẫn kh�ng c� cơ chế n�o để theo d�i việc thực hiện c�c cam kết, b�o c�o vi phạm, v� trừng phạt khi vi phạm. Mục ti�u của c�c cuộc vận động kh�ng phải nhằm loại trừ Việt Nam ra khỏi TPP m� l� đặt điều kiện để khi Việt Nam v�o TPP th� D�n Tộc Việt Nam được hưởng lợi nhiều hơn, thay v� mọi đặc quyền đều nằm trong tay cộng đảng. 

Hoa Kỳ đang đ�m ph�n TPP với 11 quốc gia ch�u � - Th�i B�nh Dương (gồm, Brunei, Canada, Chile, Malaysia, Mexico, New Zealand, Nhật Bản, Peru, Singapore, �c v� Việt Nam), nhưng chỉ c� Việt Nam bị cả H�nh Ph�p lẫn Lập Ph�p Mỹ đều n�u đ�ch danh khi n�i về nh�n quyền v� tự do nghiệp đo�n.

Ngo�i Tổng Thống Obama, Thượng Nghị Sĩ Elizabeth Warren, D�n Chủ, Massachusetts, người dẫn đầu phe chống TPP ở Thượng Viện Hoa Kỳ cũng đưa Việt Nam ra l�m dẫn chứng để phản b�c lại Tổng Thống Obama (Yahoo News, ng�y 11 th�ng 6, 2015).

D�n Biểu Sanders Levin, D�n Chủ, Michigan, người dẫn đầu phe chống TPP ở Hạ Viện, cũng n�u d�ch danh Việt Nam trong bản hướng dẫn về những khiếm khuyết của TPP: "Việt Nam trưng dẫn cho ch�ng ta th�ch thức lớn nhất từ trước đến giờ về việc đ�p ứng thoả đ�ng c�c điều kiện về quyền lao động.

Trong cuộc chiến x�m lăng Nam Việt Nam trước năm 1975, Hanoi trong vai tr� giết d�n Việt Nam thay cho Nga, Tầu (**), đ� khoe khoang "thắng Mỹ" ngay tại Hoa Thịnh Đốn. Nay trong thời thế chiến kinh tế, lịch sử đang t�i diễn tr�i chiều : "b�n thắng cuộc" xem ra rất cay đắng, ăn ngủ kh�ng y�n, gấu � nhau ngay ở Hanoi v� tứ bề thọ địch chẳng những tr�n to�n nước Mỹ, Canada, m� c�n hầu hết c�c nước D�n Chủ Tự Do. Hậu quả đương nhi�n n�y chỉ d�nh cho những thể chế t� quyền, t�n ngược v� tham nhũng.

Nhịp nh�ng với c�c biến cố ở Hoa Kỳ, tại Việt Nam, ng�y 06 th�ng 05, Đại sứ qu�n Hoa Kỳ tại Việt Nam, đ� mời 14 đại diện c�c nh�m hoạt động về nh�n quyền, t�n gi�o, x� hội d�n sự, truyền th�ng tại VN đ� gặp �ng Tom Malinowski v� 9 vi�n chức cao cấp trong ph�i đo�n đối thoại Nh�n Quyền Hoa Kỳ một ng�y trước khi ph�i đo�n n�y gặp ph�a tương t�c của Hanoi. Thời điểm tiếp x�c v� nh�n sự của ph�i đo�n cho thấy Hoa Kỳ quan t�m v� coi trọng � kiến của c�c tổ chức X� Hội D�n Sự Việt Nam trong tiến tr�nh đ�m ph�n TPP với ph�a Hanoi. Đồng thời Hoa Kỳ muốn nh�n nhận đ�y l� những tiếng n�i, quan điểm ti�u biểu về nh�n quyền, tự do t�n gi�o tại Việt Nam.

Tại buổi tiếp x�c tr�n, �ng Tom Malinowski, Trưởng Đo�n Hoa Kỳ y�u cầu c�c đại diện người Việt Nam, thử đặt m�nh trong vai tr� của một Thượng Nghị Sĩ Mỹ để bỏ phiếu cho việc Việt Nam gia nhập TPP. Kết quả c� 8 phiếu chống, 5 người bỏ phiếu thuận, v� 1 phiếu trắng. C� thể ph�i đo�n Hoa Kỳ sẽ d�ng một phần hay to�n kết quả n�y như yếu tố để đ�m ph�n về TPP với Hanoi.

Về ph�a Hanoi th� lu�n gia tăng trấn �p, thả một bắt hai. Bất cứ ai c� � kiến chống lại cường quyền bạo lực, phanh phui tham nhũng hay động đến quan thầy Tầu cộng đều c� thể mang �n t� như chơi!

Ri�ng với quyền tự do t�n gi�o, Hanoi lu�n d�ng thủ thuật viết ra những luật lệ để ng�y c�ng đ�n �p cướp b�c t�i sản c�c Gi�o Hội tinh vi hơn trước. Qu� độc giả c� thể t�m thấy bằng chứng đầy trong số b�o n�y do ch�nh c�c t�n gi�o tại Việt Nam l�n tiếng mong gi�nh giựt với chế độ bạo t�n để được thực h�nh đời sống Đức Tin.

Hanoi biết r� ch�nh họ đang đưa D�n Tộc Việt v�o cuộc khủng hoảng ngay trước mắt : tham nhũng tr�n lan, c�ng khai ở mức độ trở th�nh c�ch sống của to�n cộng đảng, hệ thống ng�n h�ng đổ vỡ, quỵt nợ kh�ch h�ng, ng�n s�ch th�m hụt, doanh nghiệp ph� sản h�ng loạt hoặc hết sức sản xuất, mất khả năng cạnh tranh, hết t�i nguy�n để b�n, hết uy t�n để đi vay, người lao động ng�y c�ng c�ng cực trong khi phải g�nh th�m nợ do cộng đảng vay đến 1,000 Đ�la t�nh tr�n mỗi đầu người, v� nợ quốc gia, theo ước lượng của giới chuy�n ng�nh, c� thể đến tr�n 164% GDP trong đ� nợ xấu đến tr�n 20% thế hệ sau phải trả m� thế hệ n�y th� sống rất lam lũ, lầm than . . .

C�i phao cứu sinh duy nhất cho nền kinh tế m� cộng đảng hy vọng nhiều năm nay l� TPP th� ng�y c�ng xa vời. Cho đến thời điểm kết th�c b�i viết n�y, vẫn chưa c� dấu hiệu g� cộng đảng đ�p ứng đến mức n�o 2 đ�i hỏi của ph�a Hoa Kỳ đưa ra.

Nếu t�nh thế n�y kh�ng s�ng sủa th�m, th� đại hội cộng đảng thứ 12 sắp diễn ra năm 2016 sẽ l� viễn tượng sắt m�u. Phe nắm được quyền h�nh cũng sẽ phải chịu đựng những ng�y chế độ t�n ngược đi v�o t�nh cảnh mất an to�n ch�nh trị.◙