ĐTC Phanxic� trả lời cuộc phỏng vấn của c�c nh� b�o quốc tế tr�n chuyến bay từ Assuncion vể

Chiều Ch�a Nhật 12-7 vừa qua tr�n chuyến bay từ Paraquay về Roma ĐTC Phanxic� đ� d�nh cho c�c nh� b�o quốc tế một cuộc phỏng vấn d�i. Sau đ�y ch�ng t�i xin gửi tới qu� vị nội dung một số c�u hỏi v� trả lời của ĐTC:

Đ�p: Kh�ng c� Hồng Y kh�ng phải l� một tội. Đa số c�c nước tr�n thế giới kh�ng c� Hồng Y. Quốc tịch của c�c HY l� thiểu số. Đ�ng thật l� cho tới nay Paraguay chưa c� HY n�o. T�i kh�ng biết l� do. Đ�i khi để chọn c�c HY người ta c�n nhắc, đọc v� nghi�n cứu c�c hồ sơ của từng vị, xem x�t con người, nhất l� đặc sủng của HY sẽ được chọn để cố vấn cho ĐGH v� trợ gi�p Gi�o Ho�ng trong việc cai quản Gi�o Hội ho�n vũ. HY tuy thuộc về một Gi�o Hội địa phương nhưng được gia nhập v�o Gi�o Hội Roma v� c� một c�i nh�n đại đồng. Điều n�y kh�ng c� nghĩa l� tại Paraguay kh�ng c� c�c Gi�m Mục c� quan điểm vũ ho�n. Nhưng l� do v� kh�ng thể chỉ định q�a 120 HY c� quyền bầu Gi�o Ho�ng. Uruguay đ� c� hai vị. Một v�i nước Trung Mỹ cũng đ� c� HY, nhưng tất cả tuỳ thuộc c�c ho�n cảnh, con người v� đặc sủng. Nhưng sự kiện n�y kh�ng c� nghĩa l� c�c Gi�m Mục Paraguay kh�ng c� gi� trị g�. Paraguay c� c�c Gi�m Mục thi�n t�i. T�i nhớ l� c� hai Gi�m Mục Bogarin đ� l�m n�n lịch sử Paraguay. Nếu nh�n v�o Gi�o Hội Paraguay th� Paraguay đ�ng c� hai HY, nhưng n� kh�ng li�n quan g� tới c�ng nghiệp. Paraguay l� một Gi�o Hội sống động, tươi vui, một Gi�o Hội chiến đấu v� c� một lịch sử vinh quang.

Đ�p: Điều t�i đ� n�i, c�u n�i ấy kh�ng mới mẻ. T�i đ� n�i trong Th�ng điệp Niềm Vui Ph�c �m: "nền kinh tế n�y giết chết". T�i nhớ r� c�u n�y. C� một bối cảnh. V� t�i cũng n�i trong Th�ng điệp "Laudato si� ", việc chỉ tr�ch kh�ng phải l� một điều mới lạ, người ta biết đ�. T�i đ� nghe rằng b�n Hoa Kỳ đ� c� v�i lời chỉ tr�ch. T�i đ� nghe, nhưng t�i chưa đọc v� nghi�n cứu để rồi đối thoại. Chị sẽ hỏi  t�i nghĩ g�, nhưng nếu t�i chưa đối thoại với những người đ� chỉ tr�ch, th� t�i kh�ng c� quyền đưa ra một tư tưởng, c� lập khỏi cuộc đối thoại.

Đ�p: Kh�ng, b�y giờ t�i phải bắt đầu nghi�n cứu, bởi v� cho tới nay t�i đ� nghi�n cứu ba nước rất xinh đẹp mới viếng thăm n�y, ch�ng l� một sự phong ph� v� l� một vẻ đẹp. B�y giờ t�i phải bắt đầu nghi�n cứu nước Cuba, v� t�i sẽ viếng thăm trong hai ng�y rưỡi, rồi Hoa Kỳ, ba th�nh phố miền Đ�ng - v� t�i kh�ng thể đi đến miền T�y - l� Whasington, New York v� Philadelphia, t�i phải bắt đầu nghi�n cứu c�c chỉ tr�ch n�y rồi đối thoại một ch�t.

Đ�p: Thật l� lạ, t�i kh�ng biết điều n�y v� t�i cũng kh�ng biết l� cha Espinal đ� l� một nh� đi�u khắc v� cũng l� thi sĩ. T�i mới chỉ biết trong c�c ng�y n�y th�i. T�i đ� thấy c�y th�nh gi�, v� đối với t�i n� đ� l� một ngạc nhi�n. Điều thứ hai, c� thể coi n� như loại nghệ thuật phản đối. Chẳng hạn tại Buenos Aires, c�ch đ�y v�i năm, đ� c� một cuộc triển l�m của một đi�u khắc gia rất giỏi, c� �c s�ng tạo, người Argentina. B�y giờ �ng ta chết rồi. N� đ� l� nghệ thuật phản kh�ng, v� t�i nhớ c� một t�c phẩm l� "Ch�a Kit� bị đ�ng đanh tr�n một m�y bay bỏ bom đang lao đầu xuống". Đ� đ� l� một chỉ tr�ch chống lại Kit� gi�o li�n minh với chế độ tư bản l� m�y bay bỏ bom. Như thế, điểm thứ nhất t�i đ� kh�ng biết, điểm thứ hai t�i định t�nh n� như l� nghệ thuật phản kh�ng, trong một v�i trường hợp c� thể g�y x�c phạm. Thứ ba, trong trường hợp cụ thể ở đ�y Cha Espinal thuộc loại n�y. Điều n�y th� t�i biết, v� hồi đ� t�i l� ph�n khoa trưởng ph�n khoa thần học, v� người ta đ� n�i nhiều tới chuyện n�y, tới c�c khuynh hướng kh�c nhau v� ai l� c�c người đại diện. Trong c�ng năm ấy Cha Bề Tr�n tổng quyền d�ng T�n Arrupe đ� viết một bức thư cho to�n d�ng li�n quan tới việc ph�n t�ch  thực tại thần học theo khuynh hướng m�c x�t, v� khẳng định rằng l�m như thế l� kh�ng được. Ch�ng l� c�c điều kh�c nhau, l�m như thế l� kh�ng được v� kh�ng đ�ng đắn. V� bốn năm sau, năm 1984 Bộ Gi�o L� Đức Tin c�ng bố tập s�ch nhỏ đầu ti�n chỉ tr�ch điều n�y, đ� l� tuy�n bố đầu ti�n về nền thần học giải ph�ng. Rồi đến tập thứ hai mở ra c�c viễn tượng c� t�nh chất kit� hơn. T�i đang đơn giản ho� một ch�t c� phải thế kh�ng ạ? Ch�ng ta h�y giải th�ch thời đ� Espinal đ� l� một người hứng khởi đối với ph�n t�ch n�y của thực tại m�c x�t, cũng như của thực tại thần học, bằng c�ch d�ng chủ thuyết m�c x�t. T�c phẩm n�y ph�t xuất từ đ�. Cả c�c b�i thơ của cha Espinal cũng thuộc loại phản kh�ng n�y, nhưng đ� đ� l� cuộc sống, tư tưởng của cha, cha đ� l� một người đặc biệt, với biết bao nhi�u t�i năng thi�n ph�, v� cha tranh đấu trong � hướng ngay l�nh. T�i đ� phải giải th�ch như thế v� n�i với anh chị em để đừng c� c�c � kiến sai lầm. C�y th�nh gi� ấy giờ đ�y t�i mang theo với t�i, đi với t�i. C� lẽ chị đ� nghe biết l� tổng thống Morales đ� muốn trao tặng t�i hai hu�n chương, hu�n chương quan trọng nhất nước Bolivia v� hu�n chương kia thuộc Hội  cha Espinal, một hội mới. T�i  đ� kh�ng bao giờ nhận một hu�n chương, n� kh�ng th�ch hợp với t�i. Nhưng tổng thống đ� l�m điều n�y với tất cả thiện ch� với ư�c mong khiến cho t�i h�i l�ng. V� t�i nghĩ rằng ch�ng đến từ nh�n d�n Bolivia. T�i đ� cầu nguyện tr�n  c�c hu�n chương ấy, v� t�i đ� nghĩ, nếu t�i đem về Vaticăng, th� ch�ng sẽ nằm trong một viện bảo t�ng, v� sẽ kh�ng c� ai tr�ng thấy. Do đ� t�i đ� nghĩ để ch�ng lại cho Đức B� Copacabana, l� Mẹ của d�n nước Bolivia. Ch�ng sẽ được đem đến đền th�nh Đức Mẹ Copacabana, t�i đ� giao hai hu�n chương ấy rồi. Tr�i lại Ch�a Kit� th� t�i đem theo với t�i.

Đ�p: Ở đ�y nữa t�i cũng sẽ giải th�ch bối cảnh văn bản. T�i đ� n�i tới ph�p lạ rượu ngon, v� t�i n�i rằng c�c vại nước đầy, nhưng l� để cho việc thanh tẩy. Mỗi người v�o dự lễ cưới đều thanh tẩy v� để c�c dơ nhớp tinh thần của m�nh ở ngo�i. Đ� l� lễ nghi thanh tẩy trư�c khi v�o một nh� n�o hay v�o đền thờ. Một lễ nghi m� b�y giờ ch�ng  ta c� trong nước th�nh: n� l� phần c�n lại của lễ nghi do th�i xưa kia. T�i đ� n�i rằng ch�nh Ch�a Gi�su đ� l�m ra rượu ngon nhất với nước để rửa c�c nhơ nhớp, rửa c�i tồi tệ nhất. N�i chung chung, t�i đ� nghĩ tới việc ch� giải n�y: gia đ�nh bị khủng hoảng - ch�ng ta tất cả đều biết � chỉ cần đọc t�i liệu l�m việc của Thượng Hội Đồng Gi�m Mục về gia đ�nh m� anh chị em biết đ�, v� n� đ� được tr�nh bầy trong đ� rồi. Ch�ng t�i đ� �m chỉ tất cả những điều ấy: ước chi Ch�a thanh tẩy ch�ng ta khỏi cuộc khủng hoảng n�y, khỏi biết bao nhi�u điều được mi�u tả trong T�i liệu l�m việc. N� l� một điều chung chung, chứ t�i đ� kh�ng nghĩ đến một điểm đặc biệt n�o. Xin Ch�a khiến cho ch�ng ta trở n�n tốt l�nh hơn, cho gia đ�nh của ch�ng ta trưởng th�nh v� tốt l�nh hơn. Gia đ�nh đang gặp khủng hoảng, xin Ch�a thanh tẩy ch�ng ta v� ch�ng ta tiến tới. Nhưng c�c điểm đặc biệt của cuộc khủng hoảng n�y th� ở trong T�i liệu l�m việc của Thượng Hội Đồng Gi�m Mục, m� anh chị em c�.

Đ�p: Đ�u l� loại "ma tu�" ĐTC d�ng, anh ấy muốn hỏi vậy ấy m�.  Đ� đ� l� c�u hỏi.

Tiến tr�nh giữa Cuba v� Hoa Kỳ đ� kh�ng c� sự trung gian n�o. N� đ� kh�ng c� t�nh c�ch trung gian. Đ� c� ước muốn từ hai ph�a. V� t�i xin n�i thật, điều n�y đ� xảy ra hồi th�ng gi�ng năm ngo�i v� ba th�ng tr�i qua trong đ� t�i đ� chỉ cầu nguyện cho việc n�y th�i, t�i đ� kh�ng quyết định g�: m� c� thể l�m g� cho hai nước n�y sau 50 năm họ ở trong t�nh trạng như thế? Nhưng Ch�a đ� l�m cho t�i nghĩ tới một Hồng Y. Ng�i đ� qua đ�, đ� n�i chuyện, rồi t�i cũng đ�u c� biết g� đ�u, rồi một h�m ĐHY Quốc Vụ Khanh T�a Th�nh, cũng hiện diện ở đ�y, đến n�i vơi t�i: Ng�y mai ch�ng con c� cuộc họp với hai ph�i đo�n� "M� l�m sao?" "V�ng họ n�i chuyện với nhau giữa hai nh�m v� họ đang l�m điều đ�". N� đ� chạy một m�nh, đ� kh�ng c� việc l�m trung gian. Đ� đ� l� thiện ch� của hai nước: c�ng lao l� của họ, ch�nh họ đ� l�m điều n�y. Ch�ng t�i hầu như đ� kh�ng l�m g� cả, chỉ l�m c�c điều b� nhỏ th�i, v� giữa th�ng 12 th� tin được loan ra. C�u chuyện l� như thế, thực sự kh�ng c� g� kh�c nữa. Điểu t�i lo lắng l� trong l�c n�y đ�y tiến tr�nh h�a b�nh đừng ngưng lại, v� trong nghĩa n�y ch�ng t�i lu�n lu�n sẵn s�ng gi�p đỡ, trong biết bao c�ch thế. Nhưng sẽ l� điều xấu, nếu c�u chuyện kh�ng tiến tới. B�n Venezuela HĐGM l�m việc để đem lại một ch�t h�a b�nh, nhưng ở đ�y cũng thế đ� kh�ng c� việc l�m trung gian. Trong trường hợp của Hoa Kỳ đ� đ� l� do Ch�a v� hai việc t�nh cờ, rồi n� tiến tới một m�nh. Đối với Colombia t�i cầu mong v� cầu nguyện,  v� ch�ng ta phải cầu nguyện để tiến tr�nh n�y đừng dừng lại. N� l� một tiến tr�nh đ� k�o d�i hơn 50 năm nay rồi, v� đ� c� biết bao nhi�u người chết! T�i nghe n�i l� c� h�ng triệu. Li�n quan tới Venzuela t�i kh�ng c� g� để n�i.

Ah c�n chuyện "ma tu�". Nhưng m� chỉ c� tr� mate gi�p t�i th�i, t�i đ� kh�ng nếm coca. Điều n�y r� rồi chứ?

Đ�p: Xin c�m ơn anh rất nhiều, đ� l� một sửa sai rất đẹp. Xin c�m ơn. Anh c� l�, đ� l� một sai lầm từ ph�a t�i. T�i phải nghĩ tới điều n�y. T�i sẽ đưa ra v�i b�nh luận, nhưng kh�ng phải để biện minh cho t�i. Anh c� l�, t�i phải suy nghĩ một ch�t. Thế giới n�y c� nhiều cực. Lớp trung lưu trở th�nh b� nhỏ hơn. C� sự  to�n cầu h�a lớn giữa người giầu v� người ngh�o. Đ�y l� điều c� thật, v� c� lẽ điều n�y khiến cho t�i đ� kh�ng ch� � tới giới trung lưu. T�i n�i về thế giới, v�i nước th� kh�ng, ch�ng  chạy rất tốt, nhưng tr�n thế giới n�i chung người ta tr�ng thấy việc tạo th�nh hai cực n�y v� con số người ngh�o rất lớn. Thế rồi tại sao t�i n�i tới người ngh�o? Bởi v� n� l� trọng t�m của Tin Mừng, v� t�i lu�n lu�n n�i từ Tin Mừng về sự ngh�o kh�, tự n� c� t�nh c�ch x� hội học. T�i cũng c� v�i lời n�i về lớp trung lưu, nhưng chỉ lướt qua. Nhưng người d�n đơn sơ, ngư�i d�n thường, lớp c�ng nh�n, giai tầng ấy c� gi� trị lớn. Nhưng t�i tin rằng anh đ� n�i tới một điều m� t�i phải l�m, t�i phải đ�o s�u hơn gi�o huấn về điểm n�y, T�i xin c�m ơn anh về sự trợ gi�p.

Đ�p: Kh�ng, t�i đ� chỉ nghĩ đến chuyến viếng thăm cụ thể n�y v� tới thế giới n�i chung. Nhưng nợ nần của c�c nước tr�n thế giới trong l�c n�y thật kinh khủng, Tất cả mọi nước đều nợ, v� c� một v�i nước đ� mua nợ của c�c nước lớn. Đ�y l� một vấn đề quốc tế. Nhưng với điều n�y t�i đ� kh�ng đặc biệt nghĩ tới chuyến đi Hoa Kỳ.

Đ�p: C�c quyền con người l� để cho tất c� mọi người v� người ta t�n trọng c�c quyền con người chỉ trong một hai nước m� th�i. T�i sẽ n�i rằng trong biết bao nhi�u nước, trong biết bao nhi�u miền tr�n thế giới n�y người ta kh�ng t�n trọng c�c quyền con người.

Cuba mất c�i g� v� Hoa Kỳ mất c�i g�? Điều m� cả hai nước đều c� được đ� l� h�a b�nh. Đ�y l� điều chắc chắn. Sự gặp gỡ, t�nh bạn, sự cộng t�c: đ� l� điều chiếm được. Nhưng hai nước mất c�i g� th� t�i chưa nghĩ ra được; sẽ l� những điều cụ thể, nhưng lu�n lu�n trong một cuộc thương thuyết nguời ta  được v� mất. Trở lại với c�c quyền con người v� tự do t�n gi�o, anh chị em h�y nghĩ tr�n thế giới c� c�c nư�c, kể cả v�i nước �u ch�u, v� c�c l� do kh�c nhau người ta kh�ng để cho bạn l�m một dấu chỉ t�n gi�o nữa. V� trong c�c đại lục kh�c cũng thế, đ�ng kh�ng? Điều n�y đ�ng, Tự do t�n gi�o kh�ng được t�n trọng tr�n to�n thế giới, trong biết bao nhi�u nước xảy ra như thế.

Đ�p: Thế giới của c�c Phong tr�o b�nh d�n l� một thực tại; n� l� một thực tại rất to lớn tr�n to�n thế giới. Vậy t�i đ� l�m g�? Điều t�i đ� l�m l� trao ban gi�o l� x� hội của Gi�o Hội cho n�, đ� cũng l� điều t�i l�m đối với giới kinh doanh. C� một gi�o l� x� hội của Gi�o Hội. Nếu anh đọc điều t�i đ� n�i với c�c Phong tr�o b�nh d�n, l� một diễn văn kh� d�i, n� l� một t�m lược gi�o l� của Gi�o Hội. Tất cả những g� t�i đ� n�i l� gi�o l� x� hội của Gi�o Hội, v� khi t�i phải n�i với thế giới kinh doanh t�i cũng n�i c�ng điều đ�, nghĩa l� Gi�o l� x� hội của Gi�o Hội n�i g� với thế giới kinh doanh. Th� dụ trong Th�ng điệp "Laudato si�" c� một đoạn về c�ng �ch v� cả nợ nần x� hội của tư sản đi theo chiều hướng n�y đ� l� �p dụng gi�o l� x� hội của Gi�o Hội.

Đ�p: Ở đ�y ch�nh t�i theo Gi�o Hội, bởi v� t�i chỉ đơn sơ rao giảng Gi�o L� x� hội của Gi�o Hội cho Phong tr�o n�y. Đ� kh�ng phải l� một b�n tay giang ra cho một kẻ th�, n� kh�ng phải l� một sự kiện ch�nh trị, kh�ng. N� l� một sự kiện dậy gi�o l�. T�i muốn rằng điều n�y r� r�ng.

Đ�p: T�i lập lại một ch�t những g� đ� n�i từ đầu. Mỗi một lời n�i, mỗi một c�u của một diễn văn c� thể bị l�o l�i. Đ� l� điều nh� b�o Ecuador đ� hỏi t�i. C�ng một c�u ấy nhưng c� v�i nguời n�i l� ph� ch�nh quyền, v� người kh�c th� n�i l� chống ch�nh quyền. Đ�i khi c� c�c tin tức chỉ lấy một c�u v� b�n ngo�i bối cảnh. V�ng, t�i kh�ng sợ, t�i chỉ n�i một c�ch đơn sơ nhưng anh chị em h�y nh�n bối cảnh. Nếu t�i sai, th� với một ch�t xấu hổ t�i xin lỗi th�i v� tiếp tục.

Đ�p: Gi�o Hội Mỹ Latinh c� một sự phong ph� lớn: đ� l� một Gi�o Hội trẻ v� điều n�y quan trọng. Một Gi�o Hội trẻ với một sự tươi m�t, cả với một v�i kh�ng h�nh thức. N� cũng c� một nền thần học, một nghi�n cứu phong ph�. T�i đ� muốn trao ban t�m hồn cho Gi�o Hội trẻ n�y v� t�i tin rằng Gi�o Hội trẻ n�y c� thể cho ch�ng ta biết bao nhi�u điều hay đẹp. Trong cả ba quốc gia dọc đường c� c�c người cha c�c b� mẹ với trẻ em; họ cho thấy c�c em. Chưa bao giờ t�i đ� lại tr�ng thấy nhiều trẻ em như vậy, biết bao nhi�u trẻ em. Đ� l� một d�n, v� Gi�o Hội cũng như vậy, đ� l� một b�i học cho ch�ng ta, cho �u ch�u, nơi số sinh giảm s�t g�y hoảng sợ một ch�t, v� cả việc cũng �t c� c�c đường lối ch�nh trị trợ gi�p c�c gia đ�nh đ�ng con. T�i nghĩ tới nước Ph�p c� một đường lối ch�nh trị đẹp trợ gi�p c�c gia đ�nh đ�ng con n�n đ� đạt hơn 2% số sinh, trong khi c�c nước kh�c th� c� số sinh gần zero, cả khi kh�ng phải mọi nước đều như thế. T�i tin rằng b�n Albania c� 45%, nhưng b�n Paraguay c� t�i hơn 70% d�n số từ 40 tuổi trở xuống. Sự phong ph� của d�n tộc v� Gi�o Hội n�y đ� l� một Gi�o Hội sống động. Đ� l� một sự phong ph�, một Gi�o Hội của sự sống. Điều n�y quan trọng. T�i tin rằng ch�ng ta phải học hỏi từ điều n�y v� sửa chữa lại, bởi nếu kh�ng, nếu kh�ng c� con c�i� Đ� l� điều m� t�i đ� n�i biết bao lần về sự gạt bỏ! Người ta gạt bỏ trẻ em, người ta gạt bỏ người gi�, v� với sự kiện thiếu c�ng ăn việc l�m người ta gạt bỏ người trẻ. V� thế c�c d�n tộc mới, c�c d�n tộc trẻ trao ban cho ch�ng ta nhiều sức mạnh hơn. Đối với Gi�o Hội t�i sẽ n�i rằng một Gi�o Hội trẻ - với biết bao nhi�u vấn đề, bởi v� c� c�c vấn đề - t�i tin rằng đ� l� sứ điệp m� t�i t�m thấy: đừng sợ h�i cho tuổi trẻ n�y v� cho sự tươi m�t n�y của Gi�o Hội.  C� thể đ� l� một Gi�o Hội hơi v� kỷ luật một ch�t, nhưng với thời gian sẽ kỹ luật v� trao ban cho ch�ng ta biết bao điều tốt đẹp. ◙

(SD 13-7-2015)