ĐỨC TH�NH CHA PHANXIC�,

T�NG DU v� RAO GIẢNG TIN MỪNG

Hội Th�nh C�ng Gi�o do Ch�a Cứu Thế s�ng lập v� trao quyền điều h�nh cho Th�nh Ph�r� l� T�ng Đồ Trưởng v� 11 Vị T�ng Đồ, để tiếp tục c�ng cuộc Rao Giảng Tin Mừng v� đem Ơn Cứu Chuộc cho to�n thể Nh�n Loại. Theo d�ng Lịch sử, từ hơn hai ng�n năm, cơ cấu phẩm trật của Hội Th�nh cũng thay đổi về danh xưng cho ph� hợp với chức phận v� nhiệm vụ như: Vị T�ng Đồ Trưởng được gọi l� Đức Th�nh Cha, hay Đức Gi�o T�ng , Đức Gi�o Ho�ng..; những Đấng kế vị c�c Th�nh T�ng Đồ l� h�ng Gi�m Mục. Ngo�i ra, c�n c�c vị Linh Mục, c�c vị Ph� tế v� c�c gi�o d�n...Đ�y l� cơ cấu tổ chức bề ngo�i về h�nh ch�nh, nhưng trong bản chất thi�ng li�ng, huyền nhiệm như Th�nh Phao L� T�ng Đồ đ� diễn giảng, th� ch�nh Ch�a Gi�su l� ĐẦU của Hội Th�nh, v� mọi người đều l� Chi Thể của "Th�n Thể Mầu Nhiệm Ch�a" (Mystical Body of Christ)

Trong b�i b�n luận dưới đ�y, thử suy nghĩ về:

A/ Danh xưng của vị Đại Diện Ch�a nơi trần gian. Ng�i đ� c� nhiều Danh xưng, nhưng chỉ ch� trọng t�m hiểu ba danh xưng th�ng dụng l�: ĐỨC TH�NH CHA, ĐỨC GI�O HO�NG, hay ĐỨC GI�O T�NG .

B/ Đường hướng TRUYỀN GI�O của Đức Th�nh Cha trong thế giới ng�y nay như thế n�o cho tương xứng với danh hiệu "PHANXIC�" của Ng�i?

Theo Lịch sử Hội Th�nh C�ng Gi�o, qua c�c thời đại, đ� c� nhiều danh hiệu để chỉ chức vị đấng l�m Đại Diện Ch�a Cứu Thế nơi trần gian (Ch� Th�ch 1)

Mỗi danh xưng, đều biểu hiện � nghĩa một c�ch tương xứng với chức phận, đường hướng mục vụ, tu đức, chẳng hạn như: danh hiệu "Đầy tớ của mọi đầy tớ" (Servus Servorum) để chỉ tinh thần phục vụ, khi�m tốn của vị Đại Diện Ch�a.

Đức Hồng Y Jorge Mario Bergoglio nhận Danh Hiệu l� PHANXIC�, để noi gương Th�nh Phanxic� Kh� khăn th�nh Assisi. Ngay khi được bầu l�n l�m Gi�o Ho�ng, Ng�i đ� tự m�nh trả tiền ph�ng ngủ, rồi x�ch vali đi taxi ra về. Ng�i từ chối ngự tại l�u đ�i gi�nh cho c�c vị tiền nhiệm. Ch�ng ta sẽ c�n chứng kiến mọi h�nh vi cử chỉ của Ng�i trong chức phận Đại Diện Ch�a nơi trần gian, đều giản dị, b�nh d�n, khi�m tốn theo gương Thầy Ch� Th�nh suốt cuộc đời ngược xu�i, b�n ba khắp xứ Judea để rao giảng Tin Mừng Cứu Độ.

Trong số 165 b�o DĐGD, Lm. Huỳnh văn Trụ đ� đặt vấn nạn, n�n gọi Vị Đại Diện Ch�a l� Đức Gi�o T�ng hay Đức Gi�o Ho�ng? Sau đ�y chỉ xin giải th�ch th�m cho đầy đủ � nghĩa về hai danh từ tr�n để gi�p ch�ng ta d�ng một c�ch c� � thức theo � nghĩa của Gi�o l�, v� t� điểm cho nền văn chương trong Đạo được x�c thực, "Danh Ch�nh", "Ng�n Thuận" (Ch� th�ch 2)

Tr�n hết, Danh hiệu phổ th�ng nhất cho đến ng�y nay để chỉ Đấng kế vị Th�nh Ph�r� l�m Đại Diện Ch�a nơi trần gian được gọi một c�ch rất t�n k�nh nhưng b�nh d�n, th�n thương như t�nh cha-con, l� tiếng xưng h�: PAPA, POPE, ĐỨC TH�NH CHA

POPE (do hy lạp: Pappas; �: Papa; Ph�p, Anh: Pope; Việt: Đức Th�nh Cha). Khi d�n ch�ng đang chờ đợi một vị Cha Chung được c�ng bố, nh�n thấy kh�i trắng bay, mọi người đều la lớn tiếng: "ViVa PAPA": Ch�ng ta c� Cha (Bố): "Habemus PAPA"!

C�c vị Tổng Thống, Quốc Trưởng, C�ng gi�o hay kh�ng, đều thưa với Ng�i l�: Holy Father! Saint P�re! Dĩ nhi�n, ở đ�y, chữ "Th�nh", chỉ c� nghĩa l� một đời sống th�nh tiện, gương mẫu đạo đức, kh�ng c� nghĩa chuy�n m�n về "tuy�n th�nh"(canonization); từ"CHA", cũng theo � nghĩa thi�ng li�ng, tinh thần như những từ ngữ thường d�ng: "Linh Mục"(người mục tử chăn dắt về tinh thần, thi�ng li�ng).Người c�ng gi�o Trung Hoa gọi c�c Linh Mục l� "Thần Phụ"(Cha phần thi�ng li�ng, phần hồn)

N�i t�m lại, Đấng Đại Diện Ch�a nơi trần gian, vị L�nh tụ tối cao, gọi l� "PaPa", "Phụ Th�n", "Cha", v� được coi như thay quyền Thi�n Ch�a l� "Thi�n Phụ", tại thế.

Trong c�c tự điển, ngữ vựng Việt Nam v� Trung Hoa đ� s�ng chế ra từ ngữ: Gi�o T�ng, Gi�o Ho�ng để diễn � Danh xưng Pope. Thử ph�n t�ch nguy�n tự của c�c chữ đ� xem c� th�ch hợp với � nghĩa l� PAPA" Thần Phụ" kh�ng ?(Ch� th�ch 3)

GI�O HO�NG. Từ"ho�ng", trong c�c từ điển chữ Nho (H�n), đều c� nghĩa l� "vua", ho�ng đế, n�n Gi�o Ho�ng nghĩa l� "Vua b�n Đạo". Trong Lịch sử Hội Th�nh, kh�ng c� vị "papa" n�o coi m�nh như một vị ho�ng đế. Người nghịch Đạo c� thể lấy cớ để chế nhạo danh từ "Gi�o Ho�ng" l� đế vương thời đế quốc, phong kiến.

Theo gương Th�nh Phanxic� Kh� Khăn, Đức Th�nh Cha đang dự t�nh tiến h�nh cải c�ch mọi cơ quan, mọi chức vị trong Hội Th�nh từ trung ương đến c�c gi�o phận địa phưong, được một tinh thần sống b�nh dị, khiếm tốn, hy sinh để phục vụ nh�n loại.

GI�O T�NG. Từ "t�ng", c� nghĩa l� tổ t�ng, d�ng họ, tổ ti�n, ("con nh� t�ng kh�ng giống l�ng cũng giống c�nh"); từ "gi�o", nghĩa l� Đạo gi�o, t�n ngưỡng do tổ t�ng, tổ ti�n truyền lại. Từ ngữ "Gi�o T�ng" để chỉ �ng tổ (người đứng đầu) của một Đạo gi�o.

Đức Th�nh Cha l� �ng Tổ (Người L�nh Đạo) của Đạo Gi�o (C�ng Gi�o).Thiết nghĩ danh xưng n�y � nghĩa tương tự như từ Papa, Tổ phụ, Thần Phụ của Đạo C�ng Gi�o. Ngo�i ra, theo Lịch sử Hội Th�nh C�ng Gi�o Việt Nam, Danh hiệu n�y cũng đ� d�ng trong một thời gian tại c�c Gi�o Phận miền NamViệt nam. Kh�ng biết v� l� do n�o đ� bỏ kh�ng d�ng nữa? (Ch� Th�ch 4)

Đ�y chỉ l� � kiến th� thiển tr�nh b�y những tinh tu� trong ng�n ngữ Việt để t� điểm cho nền văn chương C�ng Gi�o Việt Nam th�m phong ph� c� thể diễn tả một c�ch ch�nh x�c, trung thực những bản văn Kinh Th�nh, Phụng Vụ, Gi�o L� của Hội Th�nh C�ng Gi�o. Thiết tưởng đ�y cũng l� một c�ch thế Truyền Gi�o cho người đồng hương nhận thức được những Ch�n L� cao si�u trong Đạo, v� đề cao những gi� trị đạo đức truyền thống của d�n tộc.

Vả lại, hiện nay, Hội Th�nh đang sống trong ho�n cảnh x� hội kh� khăn, thiếu tự do, kh�ng sung t�c về t�i ch�nh để tốn hao ti�u s�i x�y cất những cơ sở đồ sộ; do đ�, n�n dồn nh�n lực v� t�i lực v�o những c�ng t�c huấn luyện gi�o l�, dịch thuật, nhất l� TRUYỀN TH�NG, để x�y dựng "Th�n M�nh Mầu Nhiệm Ch�a", th� tốt hơn, bền vững hơn, v� kh�ng ai ph� đổ được.

Ngo�i ra, cần một cơ quan c� thẩm quyền gồm những vị chuy�n m�n th�ng thạo về Gi�o l� cũng như về Ng�n ngữ Việt, để trước t�c hay phi�n dịch những t�c phẩm truyền b� ĐỨC TIN của Hội Th�nh cho người đồng hương.

Th�nh Đường (Church), dầu đồ sộ, nguy nga, kh�ng phải l� "Hội Th�nh"; Hội Th�nh cũng kh�ng phải chỉ l� c�c phẩm trật thứ bậc như: tr�n c� Đức Gi�o Ho�ng, rồi c�c Gi�m Mục, Linh Mục v� gi�o d�n. Nhưng theo Kinh Th�nh v� Th�nh PhaoL� T�ng Đồ, "Hội Th�nh" l� ch�nh l� "Th�n M�nh Mầu Nhiệm của Ch�a KyT�": Ch�a l� "ĐẦU v� mọi Người đ� chiụ Ph�p B� T�ch Rửa Tội, nghĩa l� đ� tin Ch�a, đều l� những Chi Thể của Ch�a, tuỳ theo Ơn Ch�a mời gọi, chỉ định: người l�m T�ng đồ, người l� Ti�n tri... Th�nh Nữ Th�r�sa H�i đồng ước ao được l�m "Tr�i Tim" để Y�u Thương c�c Linh Hồn, cầu nguyện cho c�ng cuộc Truyền Gi�o.

C�u "Ngo�i Hội Th�nh, kh�ng c� Cứu Rỗi" (Outside The Church there is no Salvation; Hors de l�Eglise, point de Salut; Extra Ecclesiam nulla Salus), c� nghĩa g�?

C�u n�y do nh� thần học Origen (185-254) v� Th�nh Cyprian (210-258 ) d�ng, nhưng cần phải giải th�ch � nghĩa của c�u nầy một c�ch ch�nh đ�ng, theo lập trường của Hội Th�nh, nhất l� sau C�ng Đồng Vatican II.

Trước hết, giải th�ch một c�ch t�ch cực, c� nghĩa l�: �n Sủng Cứu Độ của Ch�a Cứu Thế ban cho tất cả mọi người, người đang ở trong Hội Th�nh, đ� chịu Ph�p Th�nh Tẩy, cũng như những người c�n "ở ngo�i", quen gọi l� "D�n Ngoại", nghĩa l� cho to�n thể Nh�n loại, v� Ch�a Cứu Thế l� "Trung Gian duy nhất" l� Đường, l� Đạo dẫn đưa Nh�n loại đến Bến bờ Cứu Độ.Do đ�, người ở trong hay ở ngo�i, cũng đều phải hướng về một Ch�a Cứu Thế m� th�i. Dĩ nhi�n, ai đang ở trong Hội Th�nh, th� được hưởng nhiều phương thế để trở n�n th�nh thiện như: nhờ c�c B� T�ch, nhờ lời Giảng dạy của Hội Th�nh, n�n kh�ng sợ sai đường lạc lối, lại được hưởng nhờ lời cầu nguyện, gương s�ng.

Ai đ� nhận biết Hội th�nh C�ng Gi�o do Ch�a s�ng lập l� cần thiết để được Ơn cứu độ, nhưng từ chối kh�ng gia nhập, hay l� đ� gia nhập, rồi bỏ đạo, th� kh�ng được cứu rỗi.

C�u n�i tr�n kh�ng �p dụng cho những ai, kh�ng tại lỗi của họ, (guiltless) n�n họ đ� kh�ng nhận biết Ch�a Cứu Thế v� Hội Th�nh của Ch�a. V� họ kh�ng bao giờ được nghe giảng về Ph�c �m của Ch�a, hoặc v� ho�n cảnh x� hội �p bức, tập qu�n th�nh kiến khắt khe, đ�ng k�n, cấm cản, họ kh�ng gia nhập Đạo C�ng Gi�o, kh�ng chịu Ph�p Th�nh Tẩy, nhưng sống theo LƯƠNG T�M, l�m l�nh, l�nh dữ, "thương người như thể thương th�n", quen gọi l� "Lương D�n". Nh� thần học nổi danh Karl Rahner gọi họ l�: "Kyt� gi�o nặc danh" (anonymous Christianity)

Đại C�ng Đồng Vatican II, c�c Gi�o Phụ đ� nhận định về những người "v� thần", hay "đa thần", kh�ng tại lỗi của họ (atheists, polytheists, guiltless) c� thể được hưởng Ơn Cứu Độ (C.T. 5)

Mặc dầu Ch�a Ban Ơn Cứu Độ cho mọi người, mọi d�n nước, mọi thời đại, nhưng Ch�a cũng đ� sai c�c m�n đệ đi rao giảng Tin Mừng để mọi người đ�p lại T�nh Thương của Ch�a, đặc biệt cho "những người kh�ng phải tại lỗi của họ", v� kh�ng c� ai đ�nh động Lương T�m, để họ tỉnh ngộ m� nhận Ch�a l� CHA của to�n thể Nh�n Loại. Ai đuợc cừu rỗi v� bằng c�ch n�o, đ� l� một mầu nhiệm chỉ c� Ch�a mới biết. Nhưng việc rao giảng Tin Mừng lu�n cần thiết, để đem Đức Tin cho cho mọi nguời thiện t�m.

Vấn đề cần b�n luận ở đ�y l� l�m thế n�o để rao giảng Tin Mừng cho thế giới ng�y nay, bằng phương thức n�o th�ch hợp với ho�n cảnh x� hội, văn minh, văn h�a của c�c d�n nước?

Qua cuộc T�ng Du của Đức Th�nh Cha PHANXIC�, ch�ng ta sẽ r�t ra được những b�i học rất cụ thể, linh động v� đường hướng chỉ đạo cho việc Truyền Gi�o hiện nay.

Theo du luận truyền th�ng C�ng gi�o cũng như ngo�i C�ng gi�o, Ng�i được ngưỡng mộ, chiếm được cảm t�nh của quần ch�ng, v� nh�n c�ch khiếm tồn, vui vẻ, ho� đồng với mọi tầng lớp d�n ch�ng, đặc biệt với người ngh�o, bị bỏi rơi, b�n ngo�i x� hội.Ng�i đ� sống v� thực hiện đ�ng tinh thần" đại c�ng t�nh (catholicity), để rao giảng TIN MỪNG cho to�n thể Nh�n Loại

- Tuy tuổi đ� cao, nhưng Ng�i vẫn c�n nhiệt th�nh RA ĐI khắp mọi nơi, kh�ng giam m�nh trong th�p ng�. Do đ�, c�ng cuộc Mục Vụ T�ng Du, dầu chỉ trong một thời gian ngắn, nhưng rất đa dạng, từ những hoạt động của một vị Quốc Kh�ch đến buổi gặp gỡ ri�ng tư để chia sẻ, an ủi một phụ nữ, v� can đảm, theo Luơng T�m, kh�ng chịu k� nhận cho cặp "h�n nh�n đồng t�nh". Ng�i đến thăm an ủi c�c t� nh�n, thăm qu�n cơm b�nh d�n, nhận thư thỉnh cầu của em b� di cư...

- Ng�i kh�ng ch� trọng đến những cuộc đ�n rước linh đ�nh, cờ quạt, lọng che, �o mũ rềng rang, l�nh hầu... Nhưng đem Đạo l� của Ch�a Cứu Thế để thuyết phục hai quốc gia cựu th� từ hơn nửa thế kỉ, Hoa kỳ v� Cuba được h�a giải, t�i lập giao thương, du lịch. Ng�i cũng đến thăm l�nh tụ Fidel Castro gi� nua, bệnh tật, tỏ l�ng s�m hối về những tội �c của chế độ đ�n �p T�n gi�o v� Nh�n Quyền.

- Đức Th�nh Cha Phanxic� được Tổng Thống Barack Obama đ�n tiếp như một vị Quốc Kh�ch, long trọng nhưng th�n t�nh, tại T�a Bạch Ốc. Tổng thống ca ngợi Ng�i l� vị Chủ Chăn của hơn 70 triệu Gi�o hữu Hoa kỳ v� hơn một tỷ t�n hữu tr�n to�n thế giới, nhưng Ng�i rất nh�n từ v� khi�m tốn. Ng�i rất quan t�m v� b�n luận với Tổng thống về những vấn đề thời sự của Nước Mỹ cũng như thế giới như: di d�n, khủng bố, ph� thai, đặc biệt l� bang giao với Cuba v� v� vấn đề � nhiễm, do t�n ph� m�i sinh, m�i trường. Ng�i được Tổng thống mời ra trước tiền đường để long trọng Ch�c Phước L�nh cho to�n quốc v� mọi người niềm nở nghinh đ�n Ng�i.

- Trong một cuộc phỏng vấn chớp nho�ng, ph�ng vi�n xin th�nh giả diễn tả vắn gọn bằng ba chữ về tư c�ch của Đức Th�nh Cha, th� được trả lời l�: Khi�m tốn, Th�nh thực, v� H�i hước (Humble, Honest, Humorous). V� thế, trong thời gian Thăm viếng Mục vụ, Ng�i được mọi tấng lớp d�n ch�ng niềm nở đ�n tiếp; từ To� Nh� Lập Ph�p đến Qu�n cơm b�nh s�n, Nh� T�, đ�u đ�u cũng được hoan nghinh.

- Xưa nay, người c�ng gi�o mang nặng một th�nh kiến tai hại l�: người c� Đạo kh�ng l�m ch�nh trị, gi�o sĩ kh�ng l�m ch�nh trị..Nhưng ch�nh trị hiểu theo nghĩa l� tham gia việc �ch quốc, lợi d�n, thực hiện c�ng bằng x� hội, t�n trọng tự do t�ng gi�o, tự do ng�n luận, t�n trọng Nh�n quyền.., theo nguy�n tắc chỉ đạo của Đức Th�nh Cha B�n�dict� 16:

"Người C�ng Gi�o Tốt, cũng l� Ngưới C�ng D�n Tốt", th� mọi người c�ng gi�o: gi�o sĩ cũng như gi�o d�n cần phải dấn th�n tham gia, theo luật lệ của Hội Th�nh.

Thế giới nhận thấy Hội Th�nh C�ng gi�o tại Hoa kỳ đ� trường th�nh trong � thức tham gia ch�nh quyền v� c�c cơ quan h�nh ph�p cũng như lập ph�p. Bởi vậy, nhờ c�c vị Chủ tịch Quốc Hội(Ph� Tổng Thống, �ng Ph�t Ng�n vi�n(Speaker of the House) v� hằng trăm nghị sĩ Lưỡng Viện, l� gi�o d�n C�ng Gi�o, n�n Đức Th�nh Cha Phanxic� đ� được đ�n tiếp một c�ch trọng thể tại Lưỡng Viện.

Thật l� một cơ hội hiếm hoi để Ng�i "đối thoại"(dialogue) với c�c ch�nh trị gia chuy�n nghiệp về những ưu tư của Hội Th�nh như: Ph� thai, �n tử h�nh, ph�n phối lợi tức..Ng�i cũng ca ngợi c�c c�ng d�n Hoa kỳ đ� tham gia v�o những hoạt động văn h�a , x� hội v� d�n quyền như: Mục sư Martin Luther King, Dorothy Day v� Tu sĩ Thomas Merton.

- Ng�i c�n được dịp rao giảng , tại Li�n Hiệp Quốc, nơi tập trung quyền lực của c�c nước tr�n thế giới. Nhờ thời cơ thuận tiện, Ng�i k�u gọi Lương tri thế giới � thức v� t�n trọng những Quyền tối thương của con người như đ� được c�ng nhận trong Hiến Chương Li�n Hiệp Quốc, l� những Quyền bất khả x�m phạm, do Đấng Tạo H�a đ� ban cho mỗi người khi sinh ra. Đặc biệt Ng�i nhấn mạnh Quyền Tự Do T�ng Gi�o, Tự Do Thờ Phượng Đấng Chủ Tể vạn sự vạn vật. T�n trọng chiều k�ch Si�u Việt của con người. Kh�ng được hạ gi� T�ng Gi�o xuống h�ng một yếu tố Văn h�a tầm thường. C�c T�ng Gi�o cần "đối thoại", t�n trọng lẫn nhau, kh�ng c� k� thị. Ngo�i ra, Vấn đề Di D�n cũng l� ưu tư h�ng đầu của c�c Nước trong Li�n Hiệp Quốc.

Mấy lời Tạm kết. C�ng cuộc T�ng Du, Mục Vụ, Truyền Gi�o của Đức Th�nh Cha, trong hai tuần lễ, bao gồm nhiều cuộc hội họp kh�c mang t�nh chất thuần tu� T�ng Gi�o, hay B�c �i ,X� hội. Ở đ�y chỉ n�u ra những hoạt động dấn th�n để đem "�nh S�ng v� Tin Mừng" v�o những khu vực Ch�nh trị, như Di D�n, Nh�n Quyền, Tự Do T�ng Gi�o. Ng�i đ� l�m gương v� dẫn đường cho c�c c�c cấp bậc trong Hội Th�nh noi theo. Mọi người ch�ng ta, khi đ� được Ơn Ch�a Th�nh Thần soi s�ng để nhận biết Thi�n Ch�a Ch�n Thật, cũng phải c� nghĩa vụ can đảm, nhiệt th�nh dấn th�n, LOAN TRUYỀN TIN MỪNG cho người kh�c nữa.◙