Phạm Hồng Lam chuyển dịch

Qua b�i viết dưới đ�y đăng tr�n tuần b�o Die Zeit ng�y 4 th�ng 2 năm 2016, linh mục Hans Zollner, SJ, 49 tuổi cho thấy c�ng cuộc chống lạm dụng t�nh dục trẻ em trong Gi�o Hội vẩn c�n rất kh� khăn, v� �ng đ�i hỏi Gi�o Hội cần phải can đảm v� thật l�ng trong việc n�y.

Hans Zollner hiện l� gi�o sư m�n T�m L� v� T�m L� Trị Liệu v� l� ph� viện trưởng Đại Học Gregoriana ở Roma. Từ nhiều năm nay �ng dấn th�n trong c�ng t�c chống lại việc lạm dụng t�nh dục trẻ em trong Gi�o Hội c�ng gi�o. �ng hiện l� gi�m đốc của Centre for Child Protection (Trung T�m Bảo Vệ Trẻ Em), th�nh lập tại Roma năm 2012, một tổ chức c� tầm v�c quốc tế nhằm th�c đẩy c�c gi�o hội địa phương mạnh dạn trong việc truy t�m tội phạm v� bảo vệ nạn nh�n. Ngo�i ra �ng cũng l� một th�nh vi�n của Uỷ Ban Bảo Vệ Trẻ Vị Th�nh Ni�n (17 người) do gi�o t�ng Phan-sinh lập v�o th�ng 3 năm 2014; trong Uỷ Ban c� hai th�nh vi�n nguy�n l� nạn nh�n của những lạm dụng v� người đứng đầu Uỷ Ban l� hồng i Sean O�Malley (Boston).

Vấn đề lạm dụng t�nh dục trẻ em đ� được đề cập từ l�u, nhưng tới nay thỉnh thoảng vẫn c�n xẩy ra trong c�c nước t�y �u. D� sao, sau những trận cuồng phong, n� đ� giảm rất nhiều tại phương t�y. C�n phương đ�ng � ch�u, phương nam phi ch�u? V� Nam Mĩ, Đ�ng �u? Ở những nơi n�y vấn nạn vẫn c�n nằm trong v�ng cấm kị v� nhiều nơi mức độ nguy hại của n� vẫn chưa được � thức đầy đủ; l�nh đạo c�c gi�o hội địa phương trước sau vẫn t�m c�ch n� tr�nh đề cập. Người ta sợ "mất mặt" cho c�c linh mục v� tu sĩ của m�nh, trong l�c những đau khổ của nạn nh�n v� thiệt hại cho Ch�a th� chẳng ai muốn quan t�m tới cả.

Tất cả c�c trường hợp (được kể) đều g�y chấn động. T�i đặc biệt x�c động v� nổi giận khi nghe c�u chuyện của Marie Collins, một đồng nghiệp trong Uỷ Ban gi�o t�ng bảo vệ trẻ em. C�u chuyện n�y c� cũng đ� kể trong cuộc hội lớn đầu ti�n tại Đại Học Gregoriana năm 2012. Marie cho hay, l�c 13 tuổi c� đ� bị một linh mục ph� xứ lạm dụng như thế n�o, trong l�c c� đang được điều trị trong bệnh viện. T�i kh�ng hiểu do đ�u c� c� được sự can đảm để n�i l�n những h�nh vi của kẻ tội phạm � v� sự v� tr�ch nhiệm của c�c cấp trong Gi�o Hội - trước mặt chồng m�nh, 120 gi�m mục cũng như 35 bề tr�n c�c hội d�ng. Sự v� tr�ch nhiệm đ� kh�ng những tạo cho c� đau khổ v� tự dằn vặt trong nhiều chục năm trời; n� c�n l� cơ hội cho phạm nh�n tiếp tục lạm dụng nhiều trẻ em kh�c.

Nhiều gi�m mục n�i với t�i, c�u chuyện của Marie Collins đ� khiến họ thay đổi hẳn th�i độ. Từ đ� họ kh�ng thể n�o nhắm mắt trước những nạn nh�n được nữa. Nhưng những chuyện kinh ho�ng kh�c lại tiếp tục xẩy ra. Mới đ�y: bạo h�nh t�nh dục đ� xẩy ra trong gi�o phận Hildesheim (Đức), v� nhiều h�nh th�i lạm dụng đ� xẩy ra cho h�ng trăm em trai trong Ca Đo�n Chim Sẻ trong gi�o phận Regensburg (Đức).

Những chuyện như thế sẽ chẳng bao giờ chấm dứt được hay sao? Ch�ng ta sẽ phải c�n nổi giận đến bao l�u nữa trước những lạm dụng t�nh dục trẻ em trong Gi�o Hội c�ng gi�o? Đ�u l� nguy�n do khiến c�c to� gi�m mục v� c�c l�nh đạo d�ng tu kh�ng muốn hoặc kh�ng thể đối diện với sự thật c�ch nhanh ch�ng v� dứt kho�t? Rằng ch�ng t�i cần phải nghe c�c nạn nh�n đ�? Rằng phải c� luật cho họ đ�? T�i lu�n lu�n nghe c�ng một kiểu che đậy, tr�nh n�, phủ nhận, phản c�ng v� kh�c l�c như thế. V�ng, vẫn nghe m�i cho tới nay, s�u năm sau đợt s�ng phơi b�y bạo h�nh t�nh dục trong c�c định chế trong v� ngoải Gi�o Hội tại Đức, 14 năm sau vụ động trời tại Boston, 20 năm sau chấn động ở �i-nhĩ-lan v� 30 năm sau những chấn động tại Ca-na-đa v� nước �c.

Vẫn c�n những nạn nh�n phải chờ đợi nhiều năm d�i kết quả to� �n của Gi�o Hội m� họ đ� đ�m đơn. Vẫn chưa c� được thủ tục r� r�ng để c�o buộc tr�ch nhiệm đối với những gi�m mục v� bề tr�n d�ng tu n�o kh�ng chịu tố c�o v� điều tra những vụ lạm dụng. Nhiều nạn nh�n đ� phải nhụt ch� dần trong việc đ�i c�ng l� trước sự ỡm ờ của nhiều người trong v� ngo�i Gi�o Hội; t�i rất hiểu ho�n cảnh n�y của họ.

Nhưng chuyện vừa rồi đ�y trong gi�o phận qu� hương t�i ở Regensburg l� một tin vui: Gi�o phận v� Quỹ Ca Đo�n Chim Sẻ của Regensburg đ� uỷ th�c cho một luật sư tiến h�nh điều tra hết mọi trường hợp lạm dụng. Sau bao nhi�u tin tức g�y thất vọng cho c�c nạn nh�n, sau bao nhi�u cay đắng cho l�nh đạo hiện nay của gi�o phận, cuối c�ng đ� c� được đ�i ch�t biến chuyển.

Song tiếc rằng những biến chuyển sau nhiều năm hoặc nhiều chục năm đ� qu� trễ. Ở Regensburg vẫn c�n những người muốn ngậm miệng về sự bất hạnh đ�. Nhưng t�i nghĩ tới những người bạn của t�i ở tiểu học, về sau họ v�o trung học v� đang kể lại những c�i t�t tai nẩy lửa hoặc những ch�m ch�a kho� bay v�o m�nh. Thật tốt, khi ch�ng ta giờ đ�y nghe được những c�u chuyện của họ.

C�ch đ�y kh�ng l�u c� mấy linh mục từ miền nam nước � cho t�i hay, l� họ biết được một đồng nghiệp của họ lạm dụng thiếu ni�n. Họ tới b�o cho gi�m mục, th� được vị n�y răn dạy v� buộc phải im miệng. Do vậy, họ tới b�o cảnh s�t, nhưng cảnh s�t hỏi ngay: Gi�m mục c�c �ng n�i sao về vụ tố gi�c n�y? C�u truyện cho t�i thấy r� sự kh� khăn trong việc giải quyết, khi gi�o quyền v� ch�nh quyền quyện lẫn v�o nhau, khi tham những ho�nh h�nh v� khi người ta ở trong một ch�nh thể độc t�i cha ch�.

Vần đề c�n rắc rối hơn nhiều. Khi t�i thuyết tr�nh ở Ấn-độ, một nữ tu tới kh�c t�m sự với t�i. Chị l�nh đạo nhiều nh� trẻ mồ c�i v� kh�m ph� ra một nh� gi�o dục lạm dụng t�nh dục c�c em. Nh� gi�o dục n�y l� con của �ng thị trưởng v� theo Ấn Gi�o. Lương t�m, ph�p luật v� tr�ch nhiệm đối với c�c tổ chức t�i trợ của �u ch�u đ�i buộc chị phải tố c�o sự việc. Nhưng chị đ� kh�ng l�m được việc n�y. Bởi trong th�nh phố 99% l� người ấn gi�o. Nếu một người c�ng gi�o đi tố c�o, cảnh s�t sẽ b�o cho thị trưởng hay ngay v� �ng n�y sẽ ngăn cản việc điều tra con m�nh v� c� những biện ph�p l�m hại người tố c�o. Chị sợ rằng, người ta sẽ dấy l�n một chiến dịch tố đi�u những người c�ng gi�o thiểu số hoặc đ�ng cửa hoặc x�i đốt c�c nh� trẻ mồ c�i. Phải l�m sao trước một t�nh trạng lưỡng nan đ�?

Nh�n thẳng v�o sự thật trần trụi l� chuyện kh�ng dễ. Ở đ�y, cần phải c� can đảm v� � ch� muốn thay đổi một điều g�. Nếu trong tương lai c�n c� những kh�m ph� về việc lạm dụng � v� chắc chắn tr�n thế giới sẽ c�n c� rất nhiều vụ - th� đ� l� những bằng chứng đ�ng sợ n�i l�n sự thiếu s�t chăm s�c của con người v� của Gi�o Hội. Nhưng đ� cũng l� dấu chỉ của hi vọng. V� chỉ khi ta chọc v�o vết thương mưng mủ, l�c đ� vết thương mới c� cơ l�nh.

Đức Gi�-su Ki-t� cũng được coi l� một một thầy thuốc chữa bệnh t�m thần. V� thế, những kẻ đại diện Người tr�n trần gian phải quan t�m đặc biệt về c�ng t�c chữa l�nh v� ho� giải. Gi�o t�ng Biển-đức XIV đ� nhiều lần tiếp những nạn nh�n bị lạm dụng v� đ� phạt đ�ng theo gi�o luật một số trường hợp nổi cộm. Ng�i kh�ng những đ� siết chặt th�m h�nh luật trong Gi�o Hội, m� c�n y�u cầu Gi�o Hội c�ng gi�o phải tu�n thủ luật h�nh sự v� d�n sự của thế quyền. Nỗi Kinh ho�ng của ng�i trước những tội �c của c�c linh mục v� trước việc c�c cấp tại Vatican cố t�nh che đậy cho c�c linh mục đ� l� động cơ cho những đổi thay tại đ�y. Cũng v� thế m� Đại Học Gregoriana trong th�ng 2 năm 2012 đ� tổ chức được một nghị hội về lạm dụng t�nh dục cho tất cả c�c hội đồng gi�m mục v� d�ng tu. Kh�ng c� sự hỗ trợ của Gi�o T�ng, Đại Học đ� kh�ng thể l�m được chuyện đ�.

Vốn l� người quan t�m tới những kẻ b� mọn v� yếu nhất trong x� hội, gi�o t�ng Phan-sinh giờ đ�y c� những t�n hiệu mới. R� nhất l� việc ng�i th�nh lập Uỷ Ban Bảo Vệ Trẻ Vị Th�nh Ni�n; trong số c�c th�nh vi�n của UB c� cả những người vốn đ� l� nạn nh�n. Tin th�nh lập được th�ng b�o th�ng 12 năm 2013; nhưng v� cuối th�ng 1 năm 2014 Vatican nhận được phản ứng gay gắt của Uỷ Ban Quyền Trẻ Em của Li�n Hiệp Quốc trước việc To� Th�nh gởi qu� trễ bản điều trần của m�nh, n�n l�c đ� mọi cửa ng� ở Vatican xem ra đ� bị đ�ng chặt lại. Cho tới l�c ch�ng t�i li�n lạc thấu được tới Gi�o T�ng, th� tất cả đều đồng � l� kh�ng thể k�o d�i th�m nữa. T�i l� người th�ng dịch trong buổi gặp gỡ v�o m�a h� 2014 của Phan-sinh với một số nạn nh�n. Thật cảm động l� sau đ� một năm, th�ng mười 2015, ng�i hỏi t�i về t�nh trạng của những người đ� gặp ng�i. Ng�i nhớ r� từng người một, v� nhờ t�i chuyển lời ch�o của ng�i tới họ. Ng�i bảo t�i nhắn với người đ� gởi tấm thiệp c� in h�nh Mẹ sầu bi, l� tấm thiệp n�y ng�i �ể trong s�ch nguyện kinh h�ng ng�y của ng�i.

Phan-sinh gọi Gi�o Hội l� một bệnh viện d� chiến với nhiệm vụ thực thi l�ng thương x�t. Nhưng ng�i đ� nhiều lần kết �n nặng nề c�ch bất thường những kẻ tội phạm. Kinh nghiệm o�i ăm nhất của t�i với c�c linh mục tội phạm l� một số trong họ kh�ng những phủ nhận đ� lạm dụng trẻ em, m� c�n cho rằng họ mới l� nạn nh�n. C� người bảo, họ bị kết �n bất c�ng, chỉ v� đ� "muốn l�m điều tốt" hoặc v� đối tượng "đ� đồng � cho ph�p" l�m những chuyện đ�. Những phạm nh�n nguy hiểm nhất, ngay cả trong Gi�o Hội, l� những người mang hội chứng tự m� (Narzist), họ kh�ng c�n cảm thức về sự tồi bại m� họ đ� g�y ra cho kẻ kh�c. Thật đ�ng sợ, khi phải gặp những người như thế.

T�i sợ rằng, để � thức bảo vệ trẻ em thấm được v�o trong to�n Gi�o Hội c�ng gi�o, ch�ng ta sẽ c�n phải đợi kh� l�u. Tại sao? L� v� tầm v� lớn lao v� t�nh đa diện của Gi�o Hội ch�ng ta. Quả thật, định chế lớn nhất thế giới với tr�n dưới 1,2 tỉ th�nh vi�n n�y hoạt động tản quyền trong gần 200 quốc gia. Với bao nhi�u l� trường học, đại học, nh� trẻ, viện mồ c�i. Với bao nhi�u l� đặc t�nh văn ho� kh�c nhau. L�m sao để giữ "thể diện" hay "t�n uy quyền" nơi c�c x� hội � ch�u v� phi ch�u, điều n�y lại c�ng khiến cho c�ng t�c điều tra t�m hiểu th�m kh� khăn.

Trong mấy năm vừa qua t�i đ� tới 30 quốc gia tr�n thế giới, do lời mời của c�c hội đồng gi�m mục, c�c bề tr�n d�ng, c�c đại học. Đa số biết rất �t về đề t�i lạm dụng t�nh dục trẻ em, nhưng họ thật sự muốn t�m hiểu. Thỉnh thoảng cũng c� những chống đối. M�a thu 2012 ở Budapest h�ng gi�o phẩm đ� th�ng b�o cho người tổ chức hay, chỉ n�n mời một số �t người tới nghe c�c buổi thuyết tr�nh của t�i m� th�i. Th�ng bảy 2015 c�c ban tổ chức ở Kigali, Ruanda y�u cầu t�i tr�nh d�ng chữ "lạm dụng t�nh dục" để đặt t�n cho đề t�i n�i chuyện của m�nh. Nhưng điều họ muốn biết, th� lại đ�ng l� chuyện lạm dụng t�nh dục. Ở Krakau b�n Ba-lan cũng thế. V� trong một nghị hội tại th�nh phố Mexico nhiều linh mục cho t�i hay, họ đ� tham dự nhiều kho� tu nghiệp h�ng năm ở Hoa-k� về chuyện ph�ng ngừa lạm dụng t�nh dục, nhưng đ� chẳng hiểu g� lắm. Đ� l� do th�i độ thanh gi�o ở Hoa-k�, khiến người ta tr�nh n�, kh�ng muốn n�i thẳng chuyện t�nh dục v� cảm x�c.

V� thế, để được hữu hiệu, ch�ng ta cần c� nhiều c�ch n�i. V� ch�ng ta phải thắng vượt được những lối chống cự th�ng thường của một định chế lớn trước sự đổi thay v� trước việc chỉ tr�ch c�c vị đại diện tinh thần của họ. Quan điểm vẫn thường thấy nơi Gi�o Hội c�ng gi�o: "Ch�ng t�i sẽ tự giải quyết với nhau chuyện đ�. Chỉ c� ch�ng t�i mới c� thể thật sự hiểu được chuyện n�y." Th�m v�o đ� l� sự bất an khi n�i tới t�nh dục v� quan niệm một chiều về l�ng thương x�t đối với c�c phạm nh�n. Đ� l� cội rễ của sự bất lực mang t�nh hệ thống của Gi�o Hội ch�ng ta khi xử sự với bạo lực t�nh dục � nhưng đ� cũng l� những nguy�n do khiến ch�ng ta thất bại trong những l�nh vực kh�c, chẳng hạn trong việc sử dụng tiền bạc. Tất cả ki-t� hữu v� nhất l� những gi�o sĩ cần nh�n về đức Gi�-su: quan t�m của Người trước hết l� tha nh�n, chứ kh�ng phải cho ch�nh m�nh v� cho sự an th�n của m�nh.

Cuộc chiến đấu chống lại lạm dụng t�nh dục sẽ c�n l�u d�i. Ở phương diện n�y ch�ng ta đừng bao giờ mang ảo tưởng rằng, chỉ cần c� luật v� những chỉ thị nghi�m nhặt l� đủ. Ch�ng ta cần một cuộc hối cải thật sự: Phải trả lại c�ng l� cho c�c nạn nh�n v� phải thật l�ng muốn c� một sự ngăn ngừa rộng r�i. Kh�ng được lơ l� trong việc giải quyết, ngay cả khi c�ng luận tạm qu�n. Mọi kh�ng gian trong Gi�o Hội đều phải l� những chỗ tr� ẩn an to�n đặc biệt. Tại sao lại qu� kh� khăn cho việc phổ biến th�ng điệp n�y? L� v� ch�ng ta cảm thấy qu� đau, khi phải th� nhận l� c�c đại diện của Gi�o Hội m�nh đ� g�y ra bao nhi�u đau khổ cho những người trẻ nhất v� dễ tổn thương nhất. Bao nhi�u l� kh�ng cự, bao nhi�u l� khiếp nhược, chỉ cốt để giữ cho Gi�o Hội m�nh tiếp tục c� được một bộ mặt "kh�ng sứt mẻ".

Gi�o Hội ở Đ�ng �u giờ đ�y mới bắt đầu l�n đường truy t�m sự thật. Ở Phi v� � ch�u c�n c� th�m những điều m� �u ch�u �t để �: Ở đ�y, c�c nhi đồng v� thiếu ni�n gặp đau khổ nhiều bề. C�c em kh�ng c� nước sạch để uống, phải nhịn đ�i, phải lao động kiệt sức, trở th�nh nạn nh�n cho bọn bu�n người, bọn kinh doanh nh� thổ, bọn bu�n b�n chiến tranh. Trong thế giới bạo h�nh đ� lạm dụng t�nh dục kh�ng phải l� một tội �c ri�ng rẽ v� duy nhất, nhưng l� một phần của nỗi bất hạnh chung của c�c em. Khi t�i ch�c mừng vị chủ tịch Hội Đồng Gi�m Mục Phi-luật-t�n, v� �ng đ� th�nh lập một văn ph�ng bảo vệ trẻ em ở tầm mức quốc gia, �ng lập tức trả lời: Safeguarding of minors phải bao gồm nhiều l�nh vực, chứ "kh�ng chỉ" ngăn ngừa lạm dụng t�nh dục m� th�i.

Nhưng điều n�y cũng được nhiều người n�i tới: Gi�o Hội c�ng gi�o trong nhiều quốc gia l� định chế x� hội duy nhất dấn th�n bảo vệ c�c trẻ em. C�ng t�c n�y l� trọng điểm của Centre for Child Protection từ năm 2012. Nhờ sự đồng gi�p đỡ của gi�o phận M�nchen v� Regensburg m� Trung T�m n�y, sau ba năm hoạt động thử, đ� c� thể cắm rễ tại Roma. Trung T�m muốn gi�p cho những người tr�ch nhiệm trong tương lai của c�c Gi�o Hội địa phương v� trung ương c� th�m nhạy cảm về sự cần thiết trong việc t�m hiểu, can thiệp v� ngăn ngửa lạm dụng. V� thế, ch�ng t�i hợp t�c với c�c trung t�m đ�o tạo v� huấn luyện của Gi�o Hội tr�n khắp thế giới. Ch�ng t�i c� một chương tr�nh học điện tử qua mạng truyền th�ng quốc tế v� hi vọng v�o lớp người tốt nghiệp kho� cử nh�n chuy�n m�n đầu ti�n ở Đại Học Gregoriana n�y. Hiện nay ở Roma chương tr�nh huấn luyện cho c�c chủng viện cũng đang được sửa lại. T�i hi vọng việc "huấn luyện người" v� "ngăn ngừa lạm dụng" sẽ được kết hợp v�o trong chương tr�nh đ�o tạo mới n�y.

T�i thường nghĩ, c�ng việc của t�i v� c�c đồng nghiệp chỉ l� những vi�n đ� nhỏ n�m v�o đại dương. Ch�ng t�i hi vọng, c�c con s�ng cứ lan ra dần. Mong sao cho tiến tr�nh � thức nơi Gi�o Hội cũng c�ng ng�y c�ng bung ra như thế. Cho tới gần đ�y, nền thần học c�ng gi�o hầu như chưa bao giờ gặp đối diện với những c�u hỏi li�n can tới sự lạm dụng t�nh dục trong Gi�o Hội: Chẳng hạn, người gi�o d�n đ�ng vai tr� n�o trong việc "canh g�c" c�c h�nh động của Gi�o Hội? L�m thế n�o để chữa l�nh sự chấn thương tinh thần của những t�n hữu vốn bị c�c linh mục lạm dụng v� giờ đ�y họ trở n�n nghi ngờ mọi thứ? Từ h�m nay, c�c linh mục tương lai bắt đầu phải suy nghĩ về thực thế của những tội �c n�y.

Đ�i khi người ta hỏi t�i: L� một nh� chữa trị t�m l�, ch�nh t�i c� cần được gi�p đỡ kh�ng. Dĩ nhi�n l� c�. T�i nhận được gi�p đỡ qua những kho� hướng dẫn tự kiểm (Supervision), qua bạn b� v� qua rất nhiều người hỗ trợ. Dĩ nhi�n kh�ng thể thiếu cầu nguyện � v� đi dạo n�i. T�i c� cảm gi�c c�c nạn nh�n đang đau c�i đau khổ nạn của đức Gi�-su, nhưng d� vậy họ vẫn tin tưởng v�o sự giải tho�t. T�i kh�ng biết, c� bao nhi�u người c� được niềm tr�ng cậy đ�. Điều l�m t�i phấn chấn, l� khi những người bị chấn thương c�ng cực như thế trở lại được với cuộc sống b�nh thường v� kh�ng c�n muốn ai gọi họ l� "nạn nh�n" nữa.

C�n c�c phạm nh�n? C�ng luận kh� chấp nhận việc một linh mục phải bị �n nặng nhất theo gi�o luật, l� bị treo ch�n v� phải trở về đời thường. Nhưng c�n c� một vấn nạn kh�c: Việc đương nhi�n cất chức linh mục c� thể l�m gia tăng nguy cơ cho những bạo h�nh kh�c. Trong nhiều d�ng tu, phạm nh�n bị cất nhiệm vụ linh mục, nhưng vẫn l� tu sĩ sống trong d�ng - rốt cuộc th� nh� d�ng lại phải c� nhiệm vụ theo d�i ngăn chặn người đ� lạm dụng tiếp.

V� khi n�o th� hết lạm dụng? Chẳng bao giờ hết hay sao? Sẽ lu�n lu�n c� những phản ứng chống lại việc điều tra lạm dụng t�nh dục. Nhưng điều n�y kh�ng thể đ�nh lạc hướng ch�ng ta lạc. Ch�nh ch�ng ta l� người mang nợ đối với c�c em nhỏ - đối với những em c� cuộc đời băng hoại v� bị lạm dụng, v� đối với những em muốn được lớn l�n trong an ninh v� hạnh ph�c.◙