Một người bạn ở trong nước vừa gửi cho ch�ng t�i b�i viết ngắn của t�c giả Trương Nh�n Tuấn post tr�n mạng anh Ba S�m h�m 11-8 vừa qua. B�i viết c� ti�u đề "Kh�ng thấy Phật Gi�o ở đ�u trong l�ng d�n tộc?" Anh bạn gợi � ch�ng t�i l�n tiếng về vấn đề n�y. Theo anh, n� đang trở th�nh một c�u hỏi lớn cho nhiều b� con trong nước, trong số kh�ng thiếu những Phật tử thuần th�nh như ch�nh t�c giả b�i viết.

T�i chỉ trả lời vắn tắt trong hồi �m cho anh bạn. Đại �, nếu l� một Phật tử như anh, t�i sẽ viết. Nhưng ngặt v� l� người C�ng Gi�o, nếu t�i l�n tiếng, kh�ng những kh�ng gi�p �ch g� cho đại cuộc m� c�n c� thể gậy th�m những ngộ nhận nguy hiểm.

Nhưng h�m nay t�i quyết định viết về vấn đề n�y. L� do: v� đ� t�m được chứng t� với hy vọng l� giải được một phần c�u hỏi của t�c giả Trương Nh�n Tuấn.

Chứng t� thứ nhất: "Bản l�n tiếng của Tăng Đo�n GHPGVNTN về thảm họa do Formosa H� Tĩnh g�y ra" do HT Th�ch Vi�n Định k� t�n với tư c�ch Tổng Thư K� Tăng Đo�n. Văn kiện n�y c�ng bố ng�y 27-4-2016, được post tr�n mạng Ba S�m c�ng ng�y. Thứ đến l� tiếng n�i d�ng dạc của Đại Đức Th�ch Vi�n Ph�p trong cuộc hội thảo về đề t�i "Vai Tr� T�n Gi�o đối với t�nh h�nh hiện nay của đất nước" do CĐ Bắc California tổ chức h�m Ch�a Nhật 07-8-16. Tiếp theo l� nội dung cuộc phỏng vấn ĐĐ do chương tr�nh Văn H�a Nh�n Bản Lạc Việt, do nh� b�o Ng� Đ�nh Vận thực hiện gần đ�y.

Bản L�n Tiếng c� những đ�i hỏi:

Trong b�i n�i chuyện tại cuộc hội thảo h�m 07-8, ĐĐ Th�ch Vi�n Ph�p đ� minh nhi�n x�c định lập trường v� thế đứng của �ng. Theo đ�, "Trước khi l� Phật tử, l� chức sắc trong GHPG, �ng đ� l� một c�ng d�n Việt Nam, c� tr�ch nhiệm trực tiếp đối với sự tồn vong của đất nước v� d�n tộc Việt�" �ng x�c t�n, d� l� người theo đạo Ch�a hay đạo Phật, c�c t�n đồ thường nghe theo lời chỉ dạy của giới l�nh đạo. Cũng v� thế, ng�y nay �ng tự thấy c� bổn phận phải l�m gương cho mọi người bằng c�ch dấn th�n đấu tranh chống lại sự �c, g�p phần kiến tạo một Việt Nam kh�ng cộng sản. Mấy thập ni�n trước, khi c�n l� một thanh ni�n 19, 20 tuổi, trước khi trở th�nh một sĩ quan trong Kh�ng lực Hoa Kỳ, �ng đ� nhận ra Hồ Ch� Minh l� căn nguy�n dẫn tới t�nh cảnh đau thương cho đất nước. Do đ�, �ng đ� ph�t động phong tr�o triệt hạ c�i gọi l� "thần tượng Hồ Ch� Minh"�

Theo t�i, đấy l� những chỉ dấu t�ch cực tiềm t�ng trong nội bộ Gi�o hội Phật Gi�o. Bản l�n tiếng của Tăng đo�n GHPGVNTN được c�ng bố ba tuần sau khi thảm họa m�i trường nổ ra ở Vũng �ng v� được post l�n mạng Ba S�m c�ng ng�y với b�i viết của �ng Trương Nh�n Tuấn. Như thế, chắc chắn �ng đ� đọc qua. Cuộc hội thảo h�m 07-8 cũng kh�ng phải lần đầu ĐĐ Vi�n Ph�p l�n tiếng x�c định lập trường. Được biết trong thời gian qua, �ng đ� nhiều lần b�y tỏ quan điểm t�ch cực đối với hiện t�nh đất nước qua c�c phương tiện truyền th�ng trong cộng đồng như c�c đ�i SBTN, Hồn Việt.

Như thế, c�u hỏi đặt ra l� phải chăng sự kỳ vọng của �ng Trương đối với phản ứng cần phải c� trong giai đoạn mất c�n n�y của Phật Gi�o ở nơi n�o kh�c hơn l� một v�i sự l�n tiếng lẻ tẻ. V� ch�nh v� thế, mở đầu b�i viết �ng mới cất tiếng than: "T�i đi t�m m�i cả mấy th�ng nay m� kh�ng thấy �Phật gi�o ở đ�u trong l�ng d�n tộc�"?

�ng viết tiếp:

B�y giờ th� t�i hiểu t�m sự của t�c giả Trương Nh�n Tuấn, một tr� thức đ� c�ng khai cho biết nh�n th�n, gi�ng họ của m�nh "l� những người Phật gi�o thuần h�nh. Cha, mẹ, �ng cố tổ� đều l� người Phật gi�o. Anh em t�i ở VN hiện nay l� những người thường xuy�n đi ch�a, c�ng dường� chăm chỉ nhứt VN. Gi�ng họ nh� t�i kh�ng chỉ c�ng Phật ở nh�, m� c�n lập ch�a, để mọi người c� thể đến c�ng b�i Phật."

�ng nhấn mạnh:

Đọc đến đ�y, t�i c�ng cảm th�ng nỗi băn khoăn v� niềm thao thức của �ng. C�ch hiểu của �ng về cụm từ "người Phật tử sống trong l�ng d�n tộc" kh�ng kh�c g� c�ch hiểu của t�i v� những đồng đạo của t�i về cụm từ "Người C�ng gi�o sống Ph�c �m giữa l�ng d�n tộc", một cụm từ do tờ C�ng Gi�o & D�n Tộc của nh�m LM Quốc Doanh đẻ ra. Sau n�y đ� được long trọng đưa v�o L� Thư Chung của Hội Đồng Gi�m Mục C�ng Gi�o Việt Nam sau kh�a họp đầu ti�n ở H�nội năm 1980. N� h�m ẩn trong DVD trường ca cải lương mang danh "Phật gi�o trong l�ng D�n tộc" ghi t�n Thiền sư Th�ch Thanh Từ v� Nghệ sĩ Bạch Tuyết được t�c giả post l�n đầu b�i viết. Dĩ nhi�n, cũng như HĐGMVN, t�c giả họ Trương đều c� chung một c�ch hiểu ch�nh trực về cụm từ n�y.

Cũng như người viết, chắc chắn t�c giả thừa hiểu mưu toan "đ�nh tr�o kh�i niệm" vốn l� nghề ruột của những người cộng sản. Ở đ�y l� "đ�nh tr�o kh�i niệm trong phạm vi ng�n từ". Đối với họ, đại danh từ "d�n tộc" trong trường hợp n�y bị đồng h�a với đảng cộng sản v� chế độ H�nội. V� thế khi n�i "người Phật tử sống trong l�ng d�n tộc" hay "Người C�ng Gi�o sống Ph�c �m giữa l�ng d�n tộc" họ muốn c�c t�n đồ hai t�n gi�o n�y hiểu l� "sống trong l�ng đảng v� chế độ độc t�i, độc t�n cộng sản"!

Một khi đ� bị dụ hoặc, để hiểu (hay miễn cưỡng phải hiểu!?) t�nh tự Quốc gia, D�n tộc sai lạc như thế th� mong g� quảng đại gi�o ch�ng c� được những phản ứng t�ch cực trước những thảm họa đang đẩy d�n tộc tới nguy cơ mất nước hiện nay?

May mắn ri�ng cho Gi�o hội C�ng gi�o. Tuy chỉ l� thiểu số (khoảng 7%), nhưng nhờ tổ chức chặt chẽ, th�m v�o mối li�n hệ to�n cầu trong Gi�o hội ho�n vũ, nhất l� l�ng tin vững chắc của tập thể t�n đồ, cho d� đ� t�m hết c�ch để lũng đoạn nhưng đến nay những người cộng sản vẫn chưa th�nh c�ng như � muốn. Trong khi với hầu hết c�c Gi�o hội kh�c, họ đ� thiết lập được những "Gi�o hội Quốc doanh" nhằm khuynh lo�t ảnh hưởng của những Gi�o hội nguy�n thủy, th� với C�ng gi�o, họ mới chỉ mua chuộc được một số nhỏ gi�o sĩ C�ng gi�o gọi l� nh�m "linh mục quốc doanh" trong c�i gọi l� Ủy Ban Đo�n Kết C�ng Gi�o (hậu th�n của Ủy Ban Li�n Lạc C�ng Gi�o ở miền Bắc trước th�ng tư năm 1975). Từ nh�m n�y họ đ� đưa được một số Gi�o sĩ tham gia c�c cơ chế mệnh danh lập ph�p của chế độ H�nội, đồng thời tạo được đ�i ch�t ảnh hưởng nhằm l�o l�i một thiểu số l�nh đạo trong Gi�o hội.

Ch�nh H�a Thượng Th�ch Quảng Độ đ� nhận ra sức để kh�ng của người C�ng gi�o rất sớm. Trong đoạn mở đầu "Bản Nhận Định về những sai lầm của Đảng Cộng Sản Việt Nam đối với D�n Tộc v� Phật Gi�o Việt Nam" c�ng bố th�ng 01 băm 1992, nhằm ng�y 14-12 năm T�n M�i, đ�nh dấu 10 năm ng�i bị quản th�c, với tư c�ch Tổng Thư K� Viện H�a Đạo trong cơ chế GHPGVNTN thời ấy, ng�i viết nguy�n văn như sau:

H�a Thượng T�ch Quảng Độ nhấn mạnh:

Trở lại với b�i viết của người Phật tử thuần th�nh họ Trương, ở một đoạn kh�c �ng c�n mạnh dạn n�u l�n c�u hỏi nhức nhối sau đ�y:

Từ nhận định kh�ng vui ấy, �ng n�u l�n những c�u hỏi tiếp:

Như trong ch� th�ch 3, v� t�n trọng c�c t�n đồ thuộc t�n gi�o bạn, ch�ng t�i kh�ng thể tr�ch dẫn th�m những suy tư tiếp của t�c giả Trương Nh�n Tuấn li�n quan tới những hệ lụy m� Phật gi�o phải g�nh chịu do những h�nh vi th�m độc, đ� tiện của tập đo�n cộng sản g�y n�n l�u nay. Theo thiển kiến, nếu so s�nh với điều người Phật tử coi l� "Ph�p Nạn" trong biến cố 1963, th� "Ph�p Nạn" Gi�o hội Phật gi�o phải đối diện sau ng�y Cộng sản miền Bắc x�m lăng miền Nam trầm trọng v� lớn hơn thập bội� đến nỗi người Phật tử thuần th�nh như t�c giả họ Trương bất đắc dĩ phải d�ng tới những lời lẽ nặng nề trong b�i viết của �ng.

Trước khi chấm dứt b�i viết n�y, ch�ng t�i xin c� đ�i điều chia sẻ với �ng Trương Nh�n Tuấn, v� với qu� độc giả.

Như đ� viết trong đoạn tr�n, t�i cảm th�ng với nỗi niềm băn khoăn, thao thức của �ng Trương. T�i cũng kh�ng giấu l�ng cảm phục d�nh cho �ng trước th�i độ cương trực v� l�ng can đảm nơi một Phật tử như �ng. V� l�ng y�u mến muốn bảo vệ t�n gi�o của m�nh, �ng đ� mạnh dạn vạch trần những kh�a cạnh ti�u cực đang l� căn nguy�n l�m băng hoại gi�o l� nh� Phật. V� điều n�y c� thể sẽ l� căn cớ khiến �ng phải chịu những b�a r�u dư luận từ những th�nh phần thiếu hiểu biết.

C� điều t�i th�nh t�m muốn chia sẻ với �ng l� trong khi bi quan nh�n v�o sự im tiếng của tập thể chức sắc v� t�n độ Phật Gi�o trước hiểm họa m�i trường v� nguy cơ mất nước hiện nay, ch�ng ta đừng qu�n c�i căn nguy�n đ� tạo n�n t�nh trạng đ�ng buồn ấy. T�i muốn n�i tới đảng v� nh� nước cộng sản Việt Nam. Ch�nh Bộ Ch�nh Trị cộng đảng v� những tay đầu sỏ như Nguyễn Ph� Trọng, Trần Đại Quang, Nguyễn Thị Kim Ng�n, Nguyễn Xu�n Ph�c l� những nh�n tố chủ yếu l�m t� liệt tinh thần y�u đạo, y�u nước của 95 triệu đồng b�o ta.

Đến như c�c t�n đồ C�ng gi�o l� những người lu�n x�c t�n v�o lời ch�c ph�c của Đấng Cứu Thế hơn 2000 năm trước khi đặt để Th�nh Ph�r� l�m Gi�o ho�ng ti�n khởi cai quản Gi�o hội l� "Cho d� thế lực Satan cũng kh�ng thể hủy diệt Gi�o hội", vậy m� đ�i khi vẫn kh�ng khỏi lạc l�ng khi chứng kiến những hiện tượng thiếu vắng t�nh li�n đới, hiệp th�ng trong c�c chi thể Gi�o Hội. Cụ thể như th�i độ im lặng kh� hiểu của hai Tổng Gi�o Phận S�ig�n v� Huế trong cuộc đấu tranh bất bạo động của h�ng chục ng�n gi�o sĩ, gi�o d�n Th�i H�, Vinh thuộc Tổng Gi�o Phận H�nội dẫn tới hiện tượng thay bậc đổi ng�i đ�ng buồn ở TGP n�y cuối thập ni�n trước! Cho tới nay, c�u hỏi lớn đặt ra cho nhiều người l� nếu v�o thời điểm ấy, cả ba TGP trong GHCG c�ng với t�n đồ c�c Gi�o hội bạn đều một l�ng một � tạo n�n một phong tr�o bất tu�n d�n sự tr�n cả nước th� liệu chế độ v� thần cộng sản c� c�n tồn tại đến ng�y nay kh�ng?

Tuy vậy, l� những người đặt hết niềm tin v�o sức mạnh của t�n gi�o, ch�ng ta kh�ng nản l�ng. Biến cố c� chết khiến m�i trường sinh th�i bị đe dọa đang l� một cơ may mới cho d�n tộc ta. Những tiếng k�u g�o thảm thiết của đồng b�o miền Trung qua những cuộc xuống đường bất bạo động gần đ�y đang tạo n�n những t�c động gi�y chuyền, th�c đẩy 95 triệu đồng b�o lương gi�o nhất tề đứng l�n lật đổ chế độ bạo t�n h�n với giặc �c với d�n để cứu nguy đất nước, d�n tộc tho�t khỏi �ch thống trị của kẻ th� phương bắc./.

T�i đi t�m m�i cả mấy th�ng nay m� kh�ng thấy "Phật gi�o ở đ�u trong l�ng d�n tộc"?

Vụ � nhiễm biển ở miền Trung l� một vấn đề trọng đại, g�y hại kh�ng chỉ cho v�i triệu d�n miền Trung, m� c�n g�y hệ lụy cho cả d�n tộc n�y, b�y giờ v� cho c�c thế hệ tương lai. Đ�y l� một "vấn đề của d�n tộc".

Ta thường nghe n�i "Phật gi�o sống trong l�ng d�n tộc".

Vậy th� người Phật gi�o ở đ�u, tr� thức Phật gi�o ở đ�u, kh�ng l�n tiếng khi lu�n thường đạo đức x� hội đảo lộn, khi d�n tộc n�y bị đe dọa diệt vong?

T�i l� người Phật gi�o thuần h�nh. Cha, mẹ, �ng cố tổ� đều l� người Phật gi�o. Anh em t�i ở VN hiện nay l� những người thường xuy�n đi ch�a, c�ng dường� chăm chỉ nhứt VN. Gi�ng họ nh� t�i kh�ng chỉ c�ng Phật ở nh�, m� c�n lập ch�a, để mọi người c� thể đến c�ng b�i Phật.

V�ng vo như vậy chỉ muốn n�i một điều: t�i kh�ng phải l� người kỳ thị đạo Phật. T�i l�n tiếng v� sự tồn vong của đạo Phật.

Vấn đề l�, khi n�i người Phật tử "sống trong l�ng d�n tộc", th� người Phật tử phải biết trăn trở, biết chia sẻ nỗi đau, nhục vinh của d�n tộc.

�ng Hồ kh�ng biết khi n�o được phong th�nh "bồ t�t", tượng được đưa v�o ch�a, ngự chỉ ở dưới Phật. Đ�y l� g� nếu kh�ng phải l� một sự phỉ b�ng v�o gi�o l� nh� Phật, một nỗi nhục lớn lao của những người Phật tử VN?

Phật tử VN c� ai n�i điều n�y chưa? Tr� thức Phật gi�o c� ai n�i chưa?

B�o ch� trong nước, kh�ng đăng tin về ch�a chiềng, tu sĩ th� th�i, m� hễ đăng th� to�n n�i những chuyện b� tha, thế tục� của tu sĩ. Nh� ch�a khi l�n b�o th� t�nh h�nh kh�ng kh�c nh� thổ.

Từ bao giờ Phật gi�o VN lại bệ rạc, tu sĩ Phật gi�o lại thế tục đến như vậy? Người Phật tử n�o đ� l�n tiếng về vấn đề n�y chưa?

B�y giờ, đối diện vấn nạn � nhiễm. Mới nghe n�i sản phẩm hải sản của VN, như c� kh�, t�m kh�, mắm, nước mắm� của VN hiện đang bị cấm nhập v�o thị trường nước Mỹ. Điều n�y đ�ng th� sản phẩm n�y sớm muộn cũng bị cấm ở c�c thị trường Ch�u �u.

Thời gian qua b�o ch� đ� cho biết t�nh trạng bi đ�t của ngư d�n miền Trung. C�c ng�nh nghề du lịch cũng chết đứng, chết ngồi. N�i chung l� nh�n d�n cả nước đều bị li�n lụy về hệ quả � nhiễm biển.

Điều gh� rợn l� đ� chỉ l� mới bắt đầu.

Trước những vấn đề của d�n tộc như vậy, người Phật tử ở đ�u trong "l�ng" d�n tộc?

Trong những ng�y đầu th�ng tư, tr�n địa b�n c�c tỉnh từ H� Tĩnh đến Thừa Thi�n � Huế  đ� xảy ra hiện tượng c� chết h�ng loạt dạt v�o bờ g�y hoang mang cho người d�n cả nước, nhưng nh� cầm quyền vẫn chưa c� biện ph�p g� để đối ph�, ngăn chặn.

Đ�y l� một cuộc khủng hoảng m�i sinh nghi�m trọng v� t�c động kh�n lường của n� l�n đời sống người d�n trong hiện tại v� tương lai, nhất l� những ngư d�n, trong l�c nền kinh tế đang suy tho�i, thất nghiệp tr�n lan.

Nước biển bị � nhiễm cũng sẽ ảnh hưởng nghi�m trọng đến việc sản xuất muối, v� điều n�y đặt ra một hiểm họa kh�c cho sức khỏe của 90 triệu d�n v� người d�n Việt xử dụng muối biển để ăn h�ng ng�y.

Formosa � H� Tĩnh đ� cố t�nh hủy hoại một ngư trường quan trọng của Việt Nam bởi việc đầu độc nguồn nước bằng h�a chất cực mạnh v� cực độc, dẫn đến tuyệt diệt nguồn hải sản tr�n một v�ng biển rộng lớn mang tầm chiến lược trong việc ph�ng thủ quốc gia, biến v�ng biển n�y th�nh v�ng biển chết.

Mất nguồn c�, ngư d�n mất nguồn lợi sống c�n, mất động cơ ra khơi đ�nh bắt, m� việc ra khơi đ�nh bắt c� cũng l� c�ch m� ngư d�n trực tiếp giữ g�n chủ quyền biển đảo trong l�c nh� cầm quyền đang bế tắc trong việc bảo vệ biển Đ�ng.

Việc � nhiễm nguồn nước đ� hủy diệt mọi sinh vật trong l�ng biển chưa biết đến bao giờ mới phục hồi, đ�y mới l� tổn thất lớn nhất cho m�i sinh v� cuộc sống người d�n trong trường kỳ.

Trong l�c nh� cầm quyền đang hoang mang bối rối trong việc x�c định nguy�n nh�n v� thủ phạm g�y ra thảm họa m�i trường n�y th� �ng Chu Xu�n Ph�m � Gi�m đốc đối ngoại C�ng ty TNHH Gang th�p Hưng Nghiệp Formosa H� Tĩnh đ� khẳng định một c�ch kh� chấp nhận: Chỉ c� một sự lựa chọn, hoặc l� nh� m�y th�p, hoặc l� c� t�m.

H�nh động của Formosa � H� Tĩnh kh�ng những hủy diệt m�i sinh, đ�nh v�o cuộc sống v� sinh kế người d�n m� c�n th�ch thức c�ng luận, ch� đạp luật ph�p, coi thường chủ quyền quốc gia v� danh dự d�n tộc Việt nam.

Trước hiểm họa m�i sinh của đất nước, trước t�nh trạng t�nh mạng v� sức khỏe người d�n bị đe dọa, trước chủ quyền quốc gia bị th�ch thức, trước danh dự d�n tộc bị x�c phạm, trước tr�ch nhiệm đối với tiền đồ tổ quốc v� tương lai của d�n tộc:

Tăng Đo�n Gi�o Hội Phật gi�o Việt Nam Thống Nhất cực lực phản đối h�nh vi độc hại của Formosa, l�n �n sự v� tr�ch nhiệm của nh� cầm quyền v� y�u cầu nh� cầm quyền phải c� h�nh động hiệu quả v� kịp thời.

Đ�i hỏi nh� cầm quyền sớm x�c định nguy�n nh�n v� thủ phạm g�y ra hiểm họa.

Nhanh ch�ng c� biện ph�p xử l� m�i trường, khắc phục thảm họa, gi�p đỡ hữu hiệu để người d�n kh�i phục sản xuất.

Truy cứu tr�ch nhiệm đối với kẻ phạm ph�p v� c� biện ph�p chế t�i th�ch đ�ng để ngăn ngừa những hiểm họa tương tự trong tương lai.

Xử phạt nghi�m khắc những người l�nh đạo c� tr�ch nhiệm li�n quan trong việc dung dưỡng, bao che cho tập đo�n Fomosa g�y tội �c.

Buộc tập đo�n Formosa phải chịu tr�ch nhiệm khắc phục khủng hoảng, bồi thường thiệt hại cho người d�n. Trả lại m�i trường biển trong sạch cho người d�n ở đ�y.

Tăng đo�n Gi�o hội Phật gi�o Việt Nam Thống Nhất rất mong nền kinh tế của đất nước được ph�t triển, nhưng đ�i hỏi một sự ph�t triển bền vững, kh�ng chấp nhận hy sinh m�i trường sống v� tương lai d�n tộc cho sự ph�t triển kinh tế, v� suy cho c�ng sự ph�t triển n�o cũng để phục vụ con người, nếu hy sinh đời sống v� sự an lạc của con người th� sự ph�t triển đ� l� v� nghĩa.◙

Ch�a Gi�c Hoa, S�i g�n, ng�y 27.4.2016.