Ng�y Tết: B�n Luận Về Đạo Hiếu Trong Văn H�a Việt Nam

Lm. Cao Phương Kỷ

Ca dao, ngạn ngữ cổ truyền của d�n tộc Việt , đ� to�t lược � tưởng cốt l�i của Đạo HIẾU, bằng thể thơ lục b�t, �m điệu trầm bổng, dễ học dễ nhớ:

C�u ca dao n�y vẫn được c�c b� Mẹ, c�c chị lớn d�ng để ng�m nga , ru em ngủ. Một thời v�ng son của Ch�nh thể VNCH, trong những buổi ph�t thanh, c�c em nhi đồng h�t ca như phương ch�m học tập r�n luyện l�ng Hiếu Thảo đối với c�c đấng sinh th�nh ra m�nh:

Trong nguyệt san DĐGD, v� trong s�ch "Đạo Thi�n Ch�a v� D�n Nước Việt", ch�ng t�i đ� nghi�n cứu v� diễn giảng đầy đủ hơn về Đạo HIẾU(C,T,1).

Sau đ�y, nh�n ng�y Tết Nguy�n đ�n, tức ng�y linh thi�ng nhất trong năm mới, cũng l� ng�y Lễ trọng của Đạo Hiếu, chỉ xin nhắc nhở cho kẻ hậu sinh biết chăm s�c cha mẹ khi gi� yếu, bệnh tật, cần nơi "Tĩnh Dưỡng ", lo ch�n cất Tang Lễ khi qua đời, v� cầu nguyện cho Cha Mẹ trong ng�y Rằm, ng�y Tết , ng�y Giỗ hằng năm.

Đạo Thờ K�nh Tổ Ti�n rất cựu tr�o, gắn liền với n�i giống Lạc Việt , một bộ lạc trong nh�m B�ch Việt, từ lưu vực s�ng Dương tử, tản cư xuống chiếm đ�ng ven bờ biển Th�i B�nh Dương. Theo thời gian vận chuyển, vật đổi sao dời, đặc biệt sau khi qu�n cộng sản tam v� từ bắc phương tr�n xuống x�m lăng, bắt buộc người d�n nước Việt v� muốn bảo tồn n�i giống v� những Tinh Hoa Văn H�a v� Đạo Gi�o của Tổ Ti�n, n�n phải di tản đến c�c quốc gia d�n chủ tự do tr�n thế giới. Do đ�, việc thực h�nh Đạo HIẾU, hơặc bị mai một, biến thể như dưới chế độ tam v� c.s. hoặc th�ch nghi với văn h�a của c�c nước d�n chủ tự do.

-Dưới thể chế c.s. tam v�: v� thần, v� tổ quốc, v� gia đ�nh, l� thuyết mắc-x�t, l�nin, mao..đều chống lại "Đạo Thờ K�nh Tổ ti�n" của D�n tộc Việt. Qu�n c.s. v� thần, kh�ng tin c� Đấng Tạo H�a m� người d�n Việt quen gọi "�ngTrời":

"Trời sinh voi, Trời sinh cỏ"

C.s. tam v�, kh�ng tin hồn thi�ng bất tử, lo�i người do con khỉ biến h�a m� ra, chết l� hết,như "ch� chết hết truyện"....do đ�, ch�ng kh�ng t�n k�nh Vong Linh, Hồn Thi�ng của c�c Vị Anh H�ng Tử Sĩ.

Việc dựng tượng đ�i rất thịnh h�nh, v� tốn k�m tại V.N:c�n bộ c.s. chỉ"mượn gi� bẻ măng", để chấm m�t c�ng quỹ, b�n m�t tiền x�y cất, h�ng tỉ đồng.

Tại Ba đ�nh, hằng ng�y vẫn diễn ra tấn tuồng h�i kịch trớ tr�u. Kh�ng tin c� Hồn Thi�ng bất tử, tại sao vẫn c�n k�o ra k�o v�o một x�c chết v� hồn để thi�n hạ k�nh viếng? Vả lại, nh�n vật m� c.s.cho l� thần tượng th� vẫn c�n l� một nghi vấn lịch sử to t�t! Nghi vấn cho rằng: Nguyễn �i Quốc thật đ� chết v� bệnh lao tại Hồng K�ng năm 1932, vậy Hồ Ch� Minh l� ai?Theo những t�i liệu phổ biến gần đ�y, HCM chỉ l� đội lốt nh�n vật NAQ m� th�i. HCM ch�nh l� người T�u Hẹ, l� Thiếu t� Hồ Quang, tức Hồ Tập Chương, đ� học tiếng Việt v� đ�ng vai NAQ đ� chết từ l�u rồi! Tại sao d�n Việt kh�ng t�n k�nh c�c Vị Anh H�ng , Liệt Sĩ Việt Nam như Hai B� Trưng, Đức Th�nh Trần, Vua L� Lợi, Quang Trung.. m� lại t�n k�nh một t�n T�u hẹ.Thật l�:

V� chủ trương tam v�: v� tổ quốc, n�n một t�n l�nh tụ c.s ch�p bu đ� khắc chữ tr�n cổng bia mộ những h�ng chữ tủi hổ, nhục nh� " đ�nh giặc l� đ�nh cho nga s� v� trung quốc". V� v� tổ quốc, n�n đ� v�ng lệnh quan th�y họ mao, giết hại, đấu tố h�ng vạn đồng hương chết th� thảm trong vụ, gọi l� "cải c�ch ruộng đất"

V� V� gia đ�nh, n�n một t�n c�n bộ ch�p bu kh�c đ� phạm tội bất hiếu tầy đ�nh l� v�ng lệnh quan th�y, "đấu tố" cha mẹ ruột. ( C.T.2)

-Tục ngữ c� c�u:

Khi c�n trẻ thơ, ng�y Tết được mẹ may cho quần �o mới, s�ng s�nh chạy chơi, thật l� hạnh ph�c! Khi cha mẹ gi� nua"da mồi t�c bạc", s�ng m�a đ�ng lạnh, nếu được con ch�u nấu cho ch�n ch�o n�ng, thật l� ấm l�ng! Vả lại, ai chẳng nghiền ngẫm c�u triết l� nh�n sinh về kiếp người như:

Bởi vậy, c�ng việc săn s�c �ng b�, cha mẹ khi đến tuổi gi� yếu, bịnh tật, thật l� bổn phận của con ch�u hiếu thảo. Trong x� hội n�ng nghiệp, lời ch�c Tết:

Đa tử, đa t�n: đ�ng con, nhiều ch�u để c� nhiều n�ng phu cầy bừa, cấy h�i, khỏi phải thu� người ngo�i. Vả lại, "trẻ cậy cha, gi� cậy con": khi mới ch�o đời, đứa b� cần "ba năm b� mớm"(tam ni�n nhũ bộ), mới cho thể đi đứng vững ch�i, cầm ch�n cầm đũa được. Do đ�, để đền ơn sinh th�nh, con ch�u cũng phải đền ơn cha mẹ, khi về gi�, ch�n yếu tay mềm v� để tang ba năm.

Đ�y cũng l� một h�nh thức "an ninh x� hội"(social security), v� gia đ�nh truyền thống, chẳng những c� một tiểu gia đ�nh gồm cha mẹ, v� con c�i nhưng c�n c� đại gia đ�nh bao gồm �ng b� cha mẹ, ch� b�c c� d� cậu mợ anh em họ h�ng b�n nội b�n ngoại nữa! Do đ�, khi bệnh hoạn, ngh�o đ�i v� tai nạn, vẫn được b� con họ h�ng gi�p đỡ.

Tại hải ngoại, về phần vật chất như ăn ở, chữa bịnh, thuốc men, được ch�nh phủ chăm s�c. Con ch�u hiếu thảo chỉ c�n bổn phận lui tới thăm viếng để �ng b� cha mẹ khỏi c� đơn.(C.T.3)

-Nh� Hưu Dưỡng c�c Tu Sĩ. C�c Linh Mục Tu sĩ Nam Nữ" xuất gia tu h�nh" để phục vụ Hội Th�nh, cũng c� thể s�nh v� một phần n�o như c�c bậc phụ huynh trong Đạo Hiếu. Khi về gi�, hưu dưỡng cũng cần sự gi�p đỡ về tinh thần v� vật chất của c�c t�n hữu. Đ�y l� bổn phận thuộc ph�p C�ng Bằng v� t�nh B�c �i của c�c t�n đồ đối với giới Tu sĩ Nam Nữ.

Tại Hoa kỳ, c�c Tu sĩ Nam Nữ, thuộc c�c D�ng tu, c�c Linh mục thuộc c�c Gi�o phận, khi l�m việc mục vụ, Bề tr�n đ� d�nh tiền cho quỹ Hưu dưỡng l�c đau yếu, hay lớn tuổi. Do đ�, cuộc sống hưu tr� được bảo đảm cả về phần t�nh cảm, lẫn vật chất. Tại một số Tổng Gi�o phận kỳ cựu như St Louis, San Francisco...những cơ sở hưu dưỡng cho c�c Linh mục kh� khang trang. Nhưng tại nhiều Gi�o phận nhỏ mới th�nh lập, c� nơi thiếu ph�ng ốc, thiếu tiện nghi..,n�n c�c Linh mục về hưu, được tự do mua, thu� những apartment, mobile home, housing..để l�m nơi hưu tr�..V� sống c� đơn, tự m�nh đi chợ, nấu ăn, lo đi bệnh viện, gặp B�c sĩ...n�n đ� xẩy ra những trường hợp thật thương t�m: Linh Mục nằm chết đ� một hai ng�y.. mới c� người quen đập cửa v�o nh�n thấy x�c đ� cứng đơ!

-Vấn đề"Hỏa T�ng"v� Luật của Hội Th�nh. Ng�y nay, tại c�c nơi như Hoa kỳ, việc ch�n cất, tổ chức Tang Lễ cho người qu� cố, tuy đơn giản, kh�ng k�n trống, nh� t�ng, rước quan t�i, cờ phướn, c�u đối....nhưng kh� tốn k�m. Đối với Cộng đồng C�ng gi�o, điều đ�ng chia sẻ l�: "việc hỏa t�ng, cần phải tu�n theo Gi�o Luật:

Gi�o Luật: khoản 1176, số 3:

Gi�o luật kho�n 1184, số 2: ...từ chối an t�ng theo nghi lễ Hội Th�nh:những người chọn hỏa t�ng thi h�i của m�nh v� những l� do nghịch với Đức Tin Kit�Gi�o

CH� �: việc hỏa thi�u th�nh tro rồi rắc tro xuống biển, xuống s�ng, theo một dị đoan n�o đ�, l� tr�i ngược với Đạo l� Kit� Gi�o.

Như đ� nhận x�t ở tr�n, ng�y nay con d�n Nước Việt, hằng triệu đồng b�o đ� phải bỏ Qu� hương th�n y�u để l�nh nạn tam v�, đang lăm le d�ng đất, d�ng biển cho qu�n th� truyền kiếp phương bắc. Việc tu�n thủ Đạo Hiếu chỉ c�n giũ được những n�t đại cương, cũng l� qu� h�a lắm rồi!

Nh�n ng�y đầu Xu�n, xin được bắt chước Thi h�o Nguyễn Du:

để �n lại một v�i nghi thức rất trang trọng dịp Tang Lễ của người xưa .

-Chết kh�ng phải l� hết. Người xưa c� c�u: "Sự tử như sự sinh": phụng sự cha mẹ khi đ� chết, cũng giống như khi c�n đang sống. Đ� l� niềm TIN: chết kh�ng phải l� hết. Hiện tượng "chết", chẳng qua l� đổi chỗ ở, từ c�i dương thế chuyển về c�i �m (C.T.4)

Dầu đ� ra người thi�n cổ, Linh Hồn c�c bậc Tổ ti�n vẫn c�n th�ng hiệp, với đ�n con ch�u hậu sinh. Do đ�, mới c� Lễ nghi cầu hồn, niệm hương, d�ng c�ng. Khi �ng B� c�n sống, m�a n�o thức ấy, d�ng biếu c�c Ng�i để tỏ l�ng Hiếu Thảo.Khi c�c Ng�i đ� an giấc ng�n thu, nh�n ng�y Giỗ, ng�y Tết...tuy c�c Ng�i kh�ng c�n "ăn uống" được nữa, nhưng để tỏ l�ng nhớ ơn c�c Ng�i đ� trồng c�y, đ� đổ mồ h�i, cấy h�i cầy bừa tr�n thửa rưộng, n�n con ch�u mới được hưởng lộc. "Ăn quả, nhớ kẻ trồng c�y".Nh�n ng�y Tết, ng�y Giỗ, con ch�u vẫn tiếp tục d�ng hương hoa l�n c�c Ng�i để tỏ l�ng TRI �N.(C.T.5)

-Đ�m Tang l� Ng�y Mừng. Tục ngữ c� c�u:"trẻ l�m ma, gi� l�m hội", v� chết gi� , trường thọ, l� niềm vui; v� thế, người ta đốt ph�o để ăn mừng v� để xua đuổi t� ma. H�ng ch�u, chắt, ch�t.. đội khăn m�u v�ng, m�u đỏ. Đ�m tang lớn l� cả một rừng biển ngữ, c�u đối bằng lụa trắng, v�ng hay t�m, ca tụng nh�n đức, sự nghiệp, học vị, chức tước của người qu� cố. Đi trước Linh Xa, c� phường b�t �m: "sống dầu đ�n, chết k�n trống". Kiệu Nh� T�ng l�m bằng gỗ sơn son, tr�n đặt cỗ quan t�i, do đ� tuỳ khi�ng, một c�ch c�n bằng; tiếp theo l� phương du che cho con trưởng l�m tang chủ.

-L�ng Thương nhớ Người đ� Khuất. Trước hết, bằng nghi thức "ph�t tang" gọi l� Thanh phục, tức y phục thanh đạm, giản dị, để sổ gấu..Tại sao thanh đạm, m�u trắng?(C.T.6)

� nghĩa tượng trưng của c�c mầu sắc tuỳ thuộc v�o c�c nền văn h�a kh�c nhau. � đ�ng coi m�u trắng l� thanh bạch, đạm bạc, bạc bẽo,,; t�y phương coi m�u trắng l� mừng vui...V� buồn qu�, đứng kh�ng vững, n�n con trai phải chống gậy tre, khi đưa đ�m cha, chống gậy gỗ v�ng, khi đưa đ�m mẹ, đầu đội mũ rơm; con g�i đau buồn ng� lăn ra đường, t�c x�a, đội mũ mấn(h�nh ch�p chụp l�n đầu)v� lấy vải s� che mặt; "cha đưa mẹ đ�n": tang cha đi sau quan t�i, tang mẹ, đi giật l�i ph�a trước quan t�i.

Lạy, v�i, x� người chết:(thuộc c�i �M) d�ng c�c con số chẵn như 2, hơặc 4 lần b�i lạy; đối với người c�n sống( thuộc Dương) d�ng c�c con số lẻ như:1 hoặc 3 lần

Để Tang bao l�u? Theo truyền thống Nho Gi�o, để Tang cha mẹ 3 năm, mới l�m lễ "đoạn tang", để nhớ c�ng ơn cha mẹ nu�i con:"tam ni�n nhũ bộ"( 3 năm b� mớm")

-Tục lệ Kh�c lớn tiếng, một phần v� thương nhớ người vĩnh biệt, nhưng đ�i khi như l� dịp than v�n kể lể cho người c�n sống nghe với nhau. Những c�u đối s�o ngữ như Cụ Y�n Đổ l�m gi�p b� vợ thợ nhuộm kh�c chồng:

"Ch�ng dưới suối v�ng thiệt phận, vợ m� hồng, con răng trắng, t�m gan t�m ruột với trời xanh.

D�n tộc Việt dựng Nước từ đời Vua H�NG, đ� ki�n tr� chống ngoại x�m từ phương bắc để giữ vững nền đ�c lập về chủ quyền quốc gia v� nền văn hiến nh�n bản.

Nhưng ng�y nay, thuyết Tam V�: duy vật v� thần, v� tổ quốc, v� gia đ�nh đ� t�n ph� giang son gấm v�c của tiền nh�n luu truyền cho con ch�u. Nước Việt h�ng cứ miền Đ�ng Nam �, nay đ� tho�i h�a, h�n k�m hơn mọi nước l�n bang. Hơn nữa, hoạ mất nước, mất đất mất biển. bị th�n t�nh bởi h�n tộc đ� gần kề.!

Bởi vậy, đồng b�o trong v� ngo�i nước c� bổn phận phải bảo tồn n�i giống, nhất l� ĐẠO �NG B�, Thờ K�nh Tổ Ti�n, tức ĐẠO HIẾU v� những Thuần Phong Mỹ Tục, dầu sinh sống trong bất cứ ho�n cảnh kh� khăn n�o.

Nhờ tinh thần Đạo Hiếu Thảo con ch�u đối với c�c vị tiền nh�n m� mọi người con d�n đất Việt, qua bao thế hệ thăng trầm, vẫn giữ được nếp sống h�i h�a, đ�m bọc lẫn nhau, khi vui khi buồn:

(ca dao) ◙

T�n Ni�n ĐINH DẬU 2017