Trở
lại Trang Nh�:L� Thi�n
đức Gioan Phaol� II, nhà lãnh đạo tinh th�̀n t�́i cao của C�ng giáo, đã th�̉ hi�̣n thi�̣n t�m và m�̣t thái đ�̣ khi�m cung đặc bi�̣t khi can đảm cho truy cứu lại vi�̣c Tòa Án ch�́ng Dị Giáo (Inquisitions) đã k�́t án �lạc giáo� m�̣t cách sai trái và hàm h�̀ đ�́i với m�̣t s�́ nh�n v�̣t thời Trung c�̉.
Trong bu�̉i tri�̀u y�́t chung ngày 01/9/1999 cũng như trong Th�ng đi�̣p Tertio Millenium Adveniente, Đức Thánh Cha c�ng khai tỏ lòng h�́i ti�́c v�̀ vi�̣c m�̣t s�́ giới chức th�̉m quy�̀n trong Giáo H�̣i quá khứ đã nhi�̀u l�̀n �b�́t khoan dung và th�̣m chí sử dụng bạo lực� đ�̉ làm c�ng vi�̣c �phục vụ ch�n lý.� Ám chỉ những giới chức trong Tòa Án ch�́ng Dị giáo thời b�́y giờ, Đức Thánh Cha nh�́n mạnh: �Mặc d�̀u nhi�̀u người đã hành đ�̣ng như v�̣y vì thi�̣n chí, song quả thực đó kh�ng h�̀ là tinh th�̀n phúc �m khi nghĩ rằng ch�n lý phải được áp đặt bằng vũ lực.�
Chúa Nh�̣t 12/3/2000, trong m�̣t bài giảng v�̀ �Ơn Tha Thứ�, Đức Thánh Cha k�u gọi: �Chúng ta hãy xin ơn tha thứ vì những chia rẽ đã xảy ra trong Giáo H�̣i, vì những bạo hành mà m�̣t vài người đã sử dụng trong khi phục vụ ch�n lý, và vì đ�i khi đã có những thái đ�̣ ngờ vực và thù địch với những tín hữu thu�̣c các t�n giáo khác.�
Trong Thánh L�̃ h�m đó, m�̣t s�́ vị H�̀ng Y thu�̣c Giáo tri�̀u R�-ma đã l�̀n lượt đọc Lời Nguy�̣n Giáo D�n t�̣p trung vào chủ đ�̀ xin ơn tha thứ, đáng k�̉ là Lời Nguy�̣n Giáo D�n do Đức H�̀ng Y Joseph Ratzinger, B�̣ Trưởng Thánh B�̣ Giáo lý và Đức tin, tuy�n đọc: �Chúng ta hãy c�̀u xin cho m�̃i người chúng ta cùng nhìn v�̀ Chúa Gi�su, Đ�́ng hi�̀n lành và khi�m nhượng trong lòng, đ�̉ nhìn nh�̣n rằng, có người trong Giáo H�̣i nh�n danh đức tin và lu�n lý đ�i khi đã sử dụng những phương pháp kh�ng phù hợp với Phúc �m trong nhi�̣m vụ bảo v�̣ ch�n lý.�
Ngày 31/10/1998, ngỏ lời với H�̣i Nghị Qu�́c T�́ v�̀ Toà Án ch�́ng Dị Giáo, Đức Thánh Cha Gioan Phaol� II khẳng định: �Tòa Toà Án ch�́ng Dị Giáo thu�̣c v�̀ m�̣t giai đoạn g�y đau thương trong lịch sử Giáo H�̣i mà... các Kit� hữu hãy n�n xem xét lại trong tinh th�̀n thành th�̣t và cởi mở.�
Tr�n nguy�n tắc, Giáo h�̣i và mọi thành ph�̀n trong Giáo H�̣i có nhi�̣m vụ bảo v�̣ Đức Tin. Nhưng trong quá khứ phương ti�̣n được sử dụng đ�̉ bảo v�̣ đức tin đã đ�̉ lại cho Giáo H�̣i v�́t thương khá s�u đ�̣m từ các Tòa Án ch�́ng Dị Giáo, nh�́t là Tòa T�y Ban Nha thi�́t l�̣p năm 1471 và Tòa La Mã thi�́t l�̣p năm 1542. Các vi�n chức đi�̀u hành các Tòa Án ch�́ng Dị Giáo này vì quá �hăng hái bảo v�̣ đức tin� đã áp dụng nhi�̀u hình phạt lắm khi r�́t dã man (thi�u s�́ng) cho những người bị bu�̣c t�̣i �lạc giáo/r�́i đạo.� Nạn nh�n của các Tòa Án ch�́ng Dị Giáo thì nhi�̀u, nhưng đáng k�̉ nh�́t là ba nh�n v�̣t sau đ�y:
� Roger Bacon (1220-1292), Lm Dòng Phanxic�, người Anh, được xem là t�̉ phụ ngành khoa học thực nghi�̣m đ�̀ng thời là m�̣t trong những khoa học gia ti�n phong v�̀ quang học. Trong th�̣p ni�n 1270, Bacon vi�́t nhi�̀u tác ph�̉m v�̀ thi�n văn, toán học và v�̣t lý. Năm 1278, các giới chức trong Giáo H�̣i l�n án các tác ph�̉m khoa học của Bacon là nghịch với đức tin. Bacon bị giam giữ trong m�̣t tu vi�̣n ở Paris cho tới năm 1292 thì qua đời.
� Giordano Bruno (1548-1600), Lm Dòng Đa Minh, người Ý, bị k�́t t�̣i lạc giáo vì �tư tưởng của �ng đi trước thời đại�. Bruno tinh th�ng cả th�̀n học, tri�́t lý l�̃n khoa học. Nhưng �ng đã dám vượt qua ngưỡng cửa giáo lý thời b�́y giờ mà cho rằng giáo lý t�n giáo cũng như học thuy�́t ph�̀n đời có th�̉ dựa tr�n tri�́t học đ�̉ cắt nghĩa. Bruno dùng lu�̣n chứng tri�́t học đ�̉ ph�n tích giá trị của lý trí con người trong m�́i tương quan với quy�̀n bính, cả th�́ quy�̀n l�̃n giáo quy�̀n. Năm 1592, Bruno bị truy t�́ v�̀ t�̣i lạc giáo trước Tòa án ch�́ng Dị Giáo và bị thi�u s�́ng ngày 17-02-1600.
� Galil� (1564-1642), nhà khoa học thi�n văn người Ý n�̉i ti�́ng đã mạnh mẽ bảo v�̣ và tri�̉n khai lý thuy�́t của khoa học gia Nic�la Copernic v�̀ Trái đ�́t xoay quanh Mặt trời, ngược lại với tư duy thời b�́y giờ cho rằng Mặt trời xoay quanh Trái đ�́t. Năm 1616, Galil�� được l�̣nh c�́m giảng dạy và truy�̀n bá lu�̣n chứng khoa học �́y. Nhưng năm 1632, �ng lại cho xu�́t bản quy�̉n Dialogue on the Two Principal Systems of the World � Đ�́i thoại v�̀ Hai H�̣ th�́ng Chính y�́u của Vũ trụ. B�̣ Thánh Vụ b�́y giờ truy t�́ Galil�� ra trước Tòa Án ch�́ng Dị Giáo. �ng bị dọa áp dụng nhục hình n�́u kh�ng c�ng khai phủ nh�̣n �lạc thuy�́t� �́y. Cu�́i cùng, Galil� bị k�́t án tù chung th�n v�̀ t�̣i lạc giáo vì truy�̀n bá m�̣t lý thuy�́t kh�ng phù hợp với l�́i giải thích từng chữ trong Kinh Thánh thời đó. �ng bị quản thúc tại gia cho tới khi lìa đời.
(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đ�n Gi�o D�n số 31 th�ng 6/2004 trang 92)
