Câu chuyện "thay bậc đổi ngôi" khá dị thường vừa xảy ra tại TGP Hànội đã tạo nên tâm trạng hoài nghi, hoang mang trong dư luận người Công Giáo VN trong và ngoài nước. Qua bài viết "Môt vài mối lo ngại", Lm An-rê Đỗ Xuân Quế thuộc Dòng Đa Minh viết:

Cha Pascal Nguyễn Ngọc Tỉnh thuộc Dòng Thánh Phanxicô Khó Khăn Việt Nam cũng cay đắng nêu lên câu hỏi trong một bài viết với tựa đề: "Đạo Để Làm Gỉ?" Nội dung gồm mấy điểm sau đây:

Sự kiện ngày 06-6-2010, cha Popieluszko, linh hướng Phong Trào Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan, người đã bị CS Ba Lan bức tử năm 1984 được tôn phong Chân Phước Tử Đạo không những là tin vui của GH ba Lan mà còn là một khích lệ đối với những ai đang vì đức tin, vì tự do tôn giáo, vì nhân quyền nhân phẩm ở Việt Nam mà dấn thân tranh đấu.

Sự kiện quan trọng thứ hai trong tháng 7 – 2010 là sau khi Đức Cha Cao Đình Thuyên GM Giáo phận Vinh nghỉ hưu, TT đã bổ nhiệm GM Nguyễn Thái Hợp thay thế.

Ngoài ra, những chuyện liên quan tới cái gọi là Đại Hội lần thứ 8 của Hội Nhà Văn Việt Nam khai diễn thượng tượng tuần tháng 8 cũng đã gây nên những chấn động giây chuyền trong dư luận đồng bào quốc nội và hải ngoại. Bài tham luận nẩy lửa của nhà văn Trần Mạnh Hảo tuy bị giấu kỹ không được công bố tại Đại Hội, nhưng qua các diễn đàn điện tử, vừa bằng chữ viết vừa bằng các video clip, những điều tác giả muốn nói đã đến với hàng triệu khán, thính và độc giả khắp nơi. Bằng lối viết "trần trụi" không màu mè, không che giấu, Trần Mạnh Hảo đã nêu lên hai trong số hàng trăm những sự thật đau lòng trên đất nước chúng ta hôm này.

Hai cuộc tập họp trong tháng 8. Đạo: Tọa Đàm; Đời Đại Hội Nha Văn. Cả hai có một nét chung độc đáo: Tham luận viên được mời là cha già Chân Tín (Đạo) và nhà văn Trần Mạnh Hảo (Đời) nhưng cả hai đều bị "bịt miệng". Nhưng may mắn là bài tham luận của hai người đều được phổ biến rộng rãi trong và ngoài nước.

Bên cạnh dư âm chua xót của vụ Cồn Dầu trong suốt tháng 9-2010, hội nghị thường niên HĐGMVN khai diễn từ ngày 04 đến ngày 08-10-2010 tại TGP Sàigòn đã để lại thêm một vết hằn trên trang sử buồn hiện nay của Giáo Hội Công Giáo quê nhà. Có ba điều khiến dư luận bàn tán xôn xao.

Thứ nhất là trong nghị trình các GM không hề một lần đề cập những biến cố quan trọng đã xảy ra trong lòng Giáo Hội năm qua (như sự kiện thay đổi lãnh đạo tại TGP Hànội: nguyên TGM Giuse Ngô Quang Kiệt phải ra đi nói là vì bệnh mất ngủ và người thay thế là Đức Cha Nguyễn Văn Nhơn, dẫn tới những phản ứng quyết liệt của giáo dân, của dư luân khắp nơi khiến Đức Cha Nguyễn Chí Linh với tư cách Phó Chủ Tịch HĐGM phải nhìn nhận như là một sự kiện có thật không thể phú nhận. Sau đó là vụ Cồn Dầu với cảnh giáo dân bị công an đánh chết, 6 người khác bị cầm tù, hơn 40 người khác phải bỏ gia đình, vợ con đi tị nạn bên Thái lan).

Điều thứ hai là các GM đã tỏ ra coi thường công luận khi tái cử Đức Cha Nhơn trong nhiệm vụ Chủ Tịch HĐGM.

Và thứ ba là phải chờ cho đến nay, sau mấy thập niên dài, các GM mới thành lập Ủy Ban Công Lý & Hòa Bình trong khi hấu hết các HĐGM của các quốc gia khác trên thế giới đều đã có Ủy Ban này từ lâu.

Một sinh hoạt mệnh danh là Đại Hội Dân Chúa đã khai diễn tại TGP Sàigòn trong bốn ngày từ 21 đến 25-11-2010. 31 Giám Mục, cả trăm linh mục, tu sĩ, đại diện các Dòng Tu (ngoại trừ Dòng Chúa Cứu Thế và Dòng Đồng Công bị cấm cửa) cùng với khoảng trên dưới 200 đại diện giáo dân được tuyển chọn kỹ lưỡng trong các giáo phận có mặt trong ĐH này. Đúng như dự đoán, đây quả là một cuộc trình diễn ngoạn mục với những nghi thức, những bài giảng, những bài tham luận mang tính ước lệ, không liên quan gì tới những thực tế đang xảy ra trong lòng Giáo Hội và Quê Hương Việt Nam.

Thời gian trước ĐH, BTC đã kêu gọi các thành phần Dân Chúa đóng góp ý kiến. Nhưng thực tế, qua nội dung ĐH, tất cả những ý kiến của giáo sĩ cũng như giáo dân nêu lên đều bị ném vào sọt rác. Tiêu biểu là bản góp ý của linh mục Nguyễn Ngọc Sơn nhân danh Úy Ban Bác Ái Xã Hội – Caritas Việt Nam gửi tới BTC Đại Hội nhiều ngày trước khi khai mạc.

Là người có viễn kiến và từng viết những bài nghiên cứu, phân tích sâu sắc về tác vụ truyền giáo trong GHCGVN, trong bản góp ý lần này, Lm Sơn đã không ngần ngại nói tới những bất cập được tìm thấy trong lược đồ làm việc của Đại Hội Dân Chúa. Tác giả bản góp ý đã mạnh dạn đề cập những khía cạnh thường được coi là "nhạy cảm" khi viết: "phải nói rằng nhiều sự thật đã không được biết đến hoặc không dám nói ra vì chủ trương "dĩ hoà vi quý" và lời khuyên "đừng vạch áo cho người xem lưng" để người khác không có cớ phản bác GH…."

Một trong những "sự thật" quan trọng là vấn đề tuyển chọn Giám Mục. Sau khi nêu lên những câu hỏi: trong số 43 GM, các ngài là ai? Được tuyển chọn như thế nào? Tại sao lại có một số hành động của GM bị cộng đồng phản đối nặng nề đến thế? lm Sơn đã thẳng thắn nêu lên những nhận xét rốt ráo sau đây:

"Tính từ năm 1960 đến 1975, việc lựa chọn các giám mục ở VN có nhiều yếu tố thuận lợi khách quan nhờ có sự hiện diện của vị Khâm sứ Toà Thánh và văn phòng khâm sứ cố vấn cho ngài. Từ sau biến cố 1975, việc chọn lựa này có sự thay đổi theo chiều hướng khác do tác động cá nhân của từng giám mục, do áp lực của những phe nhóm trong giáo phận và sự can thiệp của chính quyền, dù rằng chẳng ai dám thừa nhận điều này… Thế là có sự bàn tán đủ loại với ý kiến khen chê khác nhau. Chính quyền cũng rất quan tâm nên tham gia bằng cách gợi ý chọn người theo quan điểm của mình…. Cuối cùng, có thể người kém nhất trong bảng đề cử lại được chọn làm giám mục vì được chính quyền ủng hộ cho "tốt đạo đẹp đời", hoặc hợp cách làm việc với giám mục chính toà… Kết quả sau cuộc tấn phong giám mục là sự nghi ngờ, kém tôn kính của hàng linh mục đối với người được chọn, sự bất mãn của giáo dân…"

Giữa lúc ở Sàigòn, ĐHDC được mô tả là "thành công & hoành tráng" thì tại Kontum, ĐC Hoàng Đức Oanh đã gửi ra một văn thư cho thấy một hiện tượng đáng buồn về hoàn cảnh khó khăn cay nghiệt mà những người muốn theo đạo Chúa phải chịu đựng trước những hình thức "cấm đạo" của nhà nước XHCN cộng sản VN. Theo Đức Cha Oanh thì:

Các Đấng Bậc Làm Thày trong HĐGMVN luôn miệng nhấn mạnh: truyền giáo là sứ vụ hàng đầu của Giáo Hội CG. Không hiểu các ngài nghĩ gì và có cảm thấy xót xa, tủi nhục khi đọc những lời trên đây của Đức Cha Hoàng Đức Oanh không?

Bài viết của tác giả Nguyễn Kỳ Vọng với tựa đề Giám Mục Bờ Sông đăng trên DĐGD số này đã cho chúng ta thấy hai điều:

Thứ hai, cũng như nhiều lần trước đây, lần này Đức Cha đã gặp nhiều trở ngại. Mặc dầu ngài đã thông báo lịch trình Thánh Lễ tại các địa phương kể trên, nhưng tại xã An Trung, huyện Kon Chro, một số giáo dân đã bị ngăn cản và đêm ấy Đức Cha cùng đoàn tùy tùng đã phải ngủ trên xẻ bên bờ sông để tránh sự nhòm ngó của công an. Sáng sớm hôm sau Thánh Lễ Giáng Sinh được cử hành cho đồng bào ở Yang Trung cũng thuộc huyện Kon Chro. Riêng Thánh Lễ dự trù cử hành tại Sơn Lang đã gặp chống đối. Cán bộ nhà nước dứt khoát ngăn cản không cho Đức Cha dâng lễ nếu có đông đảo tín hữu tham dự.

Trước khi kết thúc, tác giả viết: "tôi nghĩ 25 Giám mục trên Nước Việt Nam này chắc đêm Giáng Sinh dâng Thánh Lệ ở Nhà Thờ Chính Toà hay một nhà thờ lớn nào đó. Chỉ có Giám mục Kon Tum làm lễ ở mái hiên nhà giáo dân và ngủ bờ sông như thế. Thật đáng nể phục…"

Mời độc giả đọc bài Giám Mục Bờ Sông trên DĐGD số này để thấy trường hợp lạ lùng trong đêm Giáng Sinh bên bờ sông quạnh vắng của vùng Cao Nguyên heo hút: một cô bé từ miền Bắc xiêu lạc lên Kontum đã được chính Đức Cha Micae Hoàng Đức Oanh dẫn giắt trở về cùng Giáo Hội Chúa sau những năm tháng dai hoang lạc.

Giáo hội Công giáo Việt Nam tiến hành đại lễ bế mạc Năm Thánh ở Trung tâm Thánh Mẫu Toàn Quốc La Vang, tại tỉnh Quảng Trị trong ba ngày 4, 5 và 6 tháng giêng năm 2011.

Ngoài đông đảo các Giám Mục trong HĐGMVN (dĩ nhiên không có Đức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt) linh mục tu sĩ và ước lượng khoảng nửa triệu giáo dân hiện diện, còn có phái đoàn Giám Mục thuộc các giáo hội trên thế giới. Đặc biệt trong dịp này Đức HY Ivan Dias, Tổng trưởng Bộ Truyền Bá Tin Mừng, đã có mặt với tư cách đặc sứ của ĐTC Bênêđictô.

Phó TTCS Nguyễn Thiện Nhân đã lãnh đạo phái đoàn Đảng và Nhà nước tham dự đọc diễn văn tại lễ Bế Mạc Năm Thánh.

Mời độc giả theo dõi những bản tin cùng những bài nhận định của các tác giả trên DĐ số này.

Xin đừng quên, cũng trong tháng 01 này sẽ có Đại Hội Đảng Cộng Sản VN.

Một số những giáo dân mặc áo trắng có khẩu hiệu đã bị CA nhà nước hành hung, trấn lôt!